Cuốn sổ cân

Chương 2: Cuốn sổ cân

Chiều hôm đó, Thịnh cho cô kế toán mang sang nhà tôi ba cuốn sổ. Cuốn thứ nhất là sổ thu mua chè búp tươi của bà con trong hợp tác xã, ghi từng ngày, từng hộ, từng cân. Cuốn thứ hai là sổ nhập kho chè khô sau khi sao. Cuốn thứ ba là sổ xuất kho bán hàng.

Bà nhà tôi dọn bàn nước ra hiên. Tôi đeo kính, lấy cái máy tính bỏ túi của thằng cháu nội, và một xấp giấy học trò.

Thằng Khương ngồi xổm ở bậc thềm, hút thuốc lào, cứ nhìn tôi như nhìn ông thầy cúng.

Tôi bắt đầu từ cuốn thứ nhất. Mùa chè xuân năm nay, từ tháng Ba đến hết tháng Sáu, hợp tác xã thu mua của bà con tổng cộng hai mươi bảy tấn búp tươi. Con số ấy khó mà sai: mỗi lần cân đều có chữ ký của người bán, bà con ai cũng giữ một cái phiếu, cuối mùa còn đối chiếu để lĩnh tiền.

Hai mươi bảy tấn búp tươi. Bốn cân rưỡi búp tươi ra một cân chè khô. Tôi bấm máy tính, dù không cần: hai mươi bảy chia bốn rưỡi là sáu. Sáu tấn chè khô. Cho là sao khéo, hao ít, thì cũng chỉ hơn sáu tấn một chút. Cho là sao vụng, hao nhiều, thì thấp hơn.

Tôi mở cuốn thứ hai. Sổ nhập kho chè khô mùa xuân: tám tấn hai.

Tôi mở cuốn thứ ba. Sổ xuất bán từ tháng Tư đến nay: sáu tấn hai. Kho còn lại, theo sổ, đúng hai tấn. Một trăm bao bốn mươi ký. Đúng số chè đêm qua bị mất.

Tôi tháo kính, lau, đeo lại, bấm máy tính lần nữa. Thằng Khương rít thuốc lào kêu ròn rọc.

– Sao thầy?

– Khương. – Tôi nói. – Mày làm bảo vệ ở kho từ đầu mùa. Mày có thấy kho lúc nào xếp đầy hai tấn chè chưa xuất không?

Nó nghĩ lâu.

– Con không đếm thầy ạ. Con chỉ thấy bao xếp góc trong. Anh Thịnh dặn đó là hàng giao Hà Nội, có khoá riêng, con không có chìa.

– Một trăm bao bốn mươi ký, xếp chồng mười tầng, thì chiếm một khoảng bằng nửa cái lớp học. Mày có thấy một khoảng to như thế không?

Thằng Khương im. Một lúc lâu, nó nói nhỏ:

– Con thấy góc ấy che bạt. Con tưởng dưới bạt là chè.

Tôi lấy tờ giấy học trò, viết ra từng dòng, như ngày xưa tôi viết lời giải trên bảng đen:

Búp tươi thu mua: hai mươi bảy tấn. Có chữ ký bà con, không sai được.

Chè khô làm ra được: khoảng sáu tấn.

Chè khô đã bán: sáu tấn hai. Có hoá đơn, có người mua, không sai được.

Vậy thì chè khô thật trong kho, đến hôm qua, gần như bằng không.

Hai tấn chè mất đêm qua là hai tấn chè chưa bao giờ có.

Bà nhà tôi bưng đĩa lạc rang ra, đứng sau lưng tôi đọc tờ giấy. Bà không biết làm toán nhưng bà biết sao chè. Bà đặt đĩa lạc xuống, nói:

– Sổ nhập kho tám tấn hai thì có mà sao bằng nước lã.

Tôi biết tôi phải nghĩ đến phần khó nhất. Ai ghi cuốn sổ thứ hai?

Cô kế toán ghi, theo số liệu mà giám đốc đưa sau mỗi mẻ sao. Thịnh duyệt. Nếu sổ nhập kho khống lên hai tấn, thì phải có một lý do. Tôi lật lại những trang cuối cuốn sổ thứ hai, và thấy một tờ giấy kẹp giữa: bản sao hồ sơ vay vốn ngân hàng đầu tháng Năm, tài sản bảo đảm là hàng tồn kho, chè khô thành phẩm, hai tấn, kèm biên bản kiểm kho có chữ ký giám đốc.

Hai tấn chè trên giấy, đi thế chấp vay tiền. Đến kỳ ngân hàng xuống kiểm tra kho, hoặc đến kỳ phải giao hàng cho công ty Hà Nội, hai tấn chè trên giấy phải biến thành hai tấn chè thật. Không biến được, thì phải cho nó biến mất. Một cái lỗ trên tường, một ông bảo vệ uống rượu đám giỗ, thế là đủ.

Tôi gấp tờ giấy lại, cất vào túi áo. Đêm đó tôi không ngủ được. Không phải vì phép chia. Phép chia thì đơn giản. Tôi không ngủ được vì cả hai đứa đều là học trò tôi, và tôi đã chấm cho thằng Thịnh điểm mười môn toán năm lớp chín.

— Hết chương 2 —