Cái chén dư

Chương 1: Cái chén dư

Năm giờ chiều, ông nội tôi lại ra đứng ở cổng vườn.

Ông đứng thẳng, hai tay chắp sau lưng, nhìn ra con đường đất đỏ chạy giữa hai hàng chôm chôm. Ông đứng chừng năm phút. Rồi ông khum hai bàn tay lên miệng, gọi một tiếng dài, kéo cái giọng khàn khàn đặc khói thuốc rê của ông lên cao như người ta gọi đò:

– Tí Mực ơi! Về ăn cơm!

Gọi ba lần. Rồi ông đứng thêm một chút, lắc đầu, đi vô nhà, kéo ghế ngồi vào mâm. Trên mâm bao giờ cũng có một cái chén dư. Ông tự xới cơm vào cái chén đó, gắp một miếng cá, một miếng trứng, đặt ở chỗ trống bên tay phải ông. Không ai được đụng.

Tôi tên Đan Thanh, hai mươi bốn tuổi, làm điều dưỡng ở một bệnh viện dưới Biên Hòa, cuối tuần về nhà ở Long Khánh. Ông nội tôi tên Hai Khả, tám mươi hai tuổi, cả đời trồng chôm chôm, sầu riêng, không nghiện gì ngoài thuốc rê và cà phê đen. Bác sĩ nói ông bị sa sút trí tuệ từ năm ngoái, giai đoạn giữa. Ông vẫn nhớ tên ba tôi, tên cô Út, nhớ cách bón phân cho gốc sầu riêng. Ông quên bà nội tôi đã mất bảy năm, quên ông vừa ăn sáng, và mỗi chiều ông nhớ ra một người tên Tí Mực mà cả nhà chưa ai từng nghe.

– Tí Mực là ai vậy ông? – Tôi hỏi, lần đầu tiên, tháng trước.

Ông nhìn tôi như nhìn đứa nhỏ hỏi chuyện ngớ ngẩn.

– Thằng Tí Mực chớ ai. – Ông nói. – Đen thui như cục mực. Đi chơi tới tối mịt không chịu về.

– Nó là con ai?

Ông không trả lời. Ông gắp miếng trứng vô cái chén dư.

Cô Út tôi thì chắc chắn. Cô năm mươi tuổi, bán tạp hóa ngoài chợ, nói năng như bắn súng.

– Con rơi chớ còn gì nữa. – Cô nói, giọng hạ thấp mà cả xóm vẫn nghe. – Hồi trẻ ông đi chặt cao su trên Bình Long mấy năm, ai biết ở trên đó ông làm gì. Bây giờ lẫn rồi, cái gì giấu trong bụng nó lòi ra hết.

Ba tôi không nói gì, nhưng tôi thấy ba khó chịu. Ba là con trai trưởng, đang tính chuyện chia đất. Một đứa con rơi đột nhiên xuất hiện lúc này thì không ai muốn.

Thứ Bảy tuần đó, cả nhà họp. Ba tôi đặt lên bàn một tờ giấy in giá của một viện dưỡng lão trong Biên Hòa, mười hai triệu một tháng, có điều dưỡng trực đêm. Ba nói ông chiều chiều ra cổng gọi bậy, hàng xóm bàn tán, lỡ một bữa ông đi ra đường lộ thì sao. Cô Út nói đưa ông đi thì được, nhưng phải làm rõ chuyện thằng Tí Mực trước, kẻo mai mốt nó ở đâu về đòi chia đất.

– Thằng Tí Mực nào? – Thím Ba, vợ chú Ba tôi, hỏi. – Có ai thấy mặt đâu.

– Không thấy mới đáng sợ. – Cô Út nói.

Cô đã lục tủ ông. Cô kể lại, như báo cáo: một xấp giấy đất, hai cái đồng hồ hư, một hộp thiếc đựng nút áo, một cái bóp da đựng tấm hình bà nội hồi trẻ. Không thư từ, không hình đứa nhỏ nào. Cô coi việc không tìm được gì là bằng chứng ông giấu kỹ.

Tôi ngồi nghe, không nói. Tôi nghĩ tới mấy cụ ông cụ bà ở khoa lão, những người có con cháu ngồi quanh giường bàn chuyện tiền viện phí ngay trước mặt, tưởng họ không hiểu. Họ hiểu nhiều hơn người ta tưởng. Ông tôi ngồi ở đầu bàn, tay cầm ly cà phê đen đã nguội, nhìn ra cửa sổ, chờ năm giờ.

Tối đó tôi ngồi với ông ngoài hiên. Ông nhai trầu, bà nội mất rồi mà ông vẫn nhai trầu như để có người nhai cùng. Gió đêm thổi qua vườn chôm chôm, mùi lá khô, mùi đất đỏ sau cơn mưa chiều.

– Ông ơi, – tôi nói, – Tí Mực có biết đường về không ông?

Ông dừng nhai. Ông nhìn ra con đường tối thui.

– Nó biết. – Ông nói. – Má nó gọi là nó biết.

– Má nó là ai?

Ông quay sang tôi. Trong đôi mắt đục mờ của ông có cái gì đó sáng lên rồi tắt, như ngọn đèn dầu gặp gió.

– Má nó gọi lúc mặt trời xuống tới đọt cây thốt nốt. – Ông nói. – Má nó phơi bánh tráng. Sương xuống thì má nó đem bánh ra phơi.

Rồi ông nhổ bã trầu, đứng dậy, đi vô buồng, và không nói gì thêm.

Tôi ngồi lại ngoài hiên rất lâu. Long Khánh không có cây thốt nốt. Cả đời ông tôi chưa từng làm bánh tráng.

— Hết chương 1 —