Ông Kỳ

Chương 3: Ông Kỳ

Ông Kỳ nằm trong buồng tối, nghe tiếng thằng cháu dọn dẹp ngoài sạp, tiếng xe máy trên phố thưa dần.

Năm ông mười hai tuổi, thằng Lý mười bốn. Hai đứa theo cụ Cửu học làm đèn ở một gian nhà sâu hun hút trong phố Hàng Lược. Cụ Cửu làm đèn kéo quân đẹp nhất phố, đoàn quân trong đèn cụ có voi, có ngựa, có cả thuyền rồng. Nhưng cụ dạy gì cũng chỉ có một ý: đèn kéo quân là phải quay, cái gì cũng phải quay.

Năm ông mười sáu tuổi, thằng Lý cắt một ông lão câu cá và dán lên chân khung, không gắn vào trục. Cụ Cửu thấy thì đánh nó ba roi, bảo đèn kéo quân mà có đứa đứng yên thì còn ra cái gì. Thằng Lý vừa xoa đít vừa cãi. Nó bảo: có người ngồi yên mới thấy người ta đang chạy, chứ cả lũ chạy hết thì ai biết ai chạy.

Ông Kỳ nhớ câu ấy đến tận bây giờ. Ông nhớ cả cái mặt đỏ gay của thằng Lý lúc cãi.

Năm chín hai, thằng Lý bỏ nghề. Ông chửi nó giữa phố, chửi trước mặt cả dãy hàng. Ông không chửi vì nó đi làm đồ nhựa. Ông chửi vì hôm ấy nó bảo: nghề này chết rồi, mày ở lại thì chết theo. Ông sợ nó nói đúng. Ông chửi to là vì ông sợ.

Tháng sau, ông làm mẻ đèn đầu tiên không có thằng Lý ngồi cạnh. Lúc dán hình nhân, tay ông tự cắt một ông lão câu cá, tự dán lên chân khung. Ông không nghĩ gì cả. Từ đó, đèn nào ông làm cũng có ông lão ấy. Ba mươi bốn năm. Hàng nghìn chiếc đèn. Không ai biết, kể cả thằng cháu.

Ông còn nhớ cái buổi sáng thằng Lý đánh xe ba gác chở đi chuyến đèn cuối cùng của nó. Nó dừng xe ở đầu phố, quay lại nhìn, như muốn nói gì. Ông đứng ở cửa sạp, khoanh tay, quay mặt đi chỗ khác. Ba mươi tư năm, ông vẫn không biết hôm ấy nó định nói gì.

Gần nửa đêm, ông Kỳ mở cửa buồng đi ra. Lượng còn ngồi ở sạp, đang dán khung. Ông kéo ghế ngồi xuống, bật đèn bàn, lấy một tờ giấy bản, cầm cái kéo nhỏ lên.

– Mày lấy tờ giấy khác ra, – ông bảo. – Tao vẽ, mày cắt.

Ông vẽ một gian nhà sâu với cái chõng tre. Hai thằng bé ngồi trên chõng, đầu chụm vào nhau trên một tờ giấy. Một ông già cầm roi. Một thằng bé xoa đít. Một chiếc xe ba gác chở đầy đèn. Một cái cổng xưởng. Ông vẽ chậm, tay run, mấy lần phải dừng lại thở. Lượng cắt theo, không hỏi.

Đến hình cuối cùng, ông Kỳ đặt bút xuống, cầm lấy kéo. Ông tự cắt. Tay ông run nhưng cái kéo đi rất đều, như thể cái hình ấy đã nằm sẵn trong tay ông, chỉ chờ được thả ra. Một ông lão ngồi xổm, lưng còng, cần câu chĩa về phía trước.

Ông dán nó lên chân khung. Rồi ông bảo Lượng gọi điện cho thằng Hưng.

Tối hôm sau, Hưng đón hai ông cháu tới căn nhà phố Hàng Lược. Gian trên tối om, chỉ có ánh đèn đường lọt qua cửa chớp. Cụ Lý nằm trên giường, người teo lại chỉ còn một nắm, mắt nhắm. Ông Kỳ đứng ở cửa gian, không bước vào.

Lượng đặt chiếc đèn lên cái bàn con cạnh giường, thắp nến. Một lúc sau, chong chóng giấy bắt đầu quay. Đoàn hình nhân đi vòng vòng, bóng in lên vách giấy rồi tràn lên cả bức tường vôi: hai thằng bé trên cái chõng, ông già cầm roi, thằng bé xoa đít, chiếc xe ba gác chở đèn, cái cổng xưởng. Và ở chân tường, nơi đoàn quân đi qua, một ông lão câu cá ngồi yên.

Cụ Lý mở mắt. Cụ nhìn lên tường rất lâu, nhìn đoàn quân đi qua một vòng, hai vòng. Rồi cụ cười, một tiếng cười khàn như tiếng giấy bị vò.

– Thằng Kỳ, – cụ nói, không quay đầu. – Mày vẫn để tao ngồi đấy à?

Ông Kỳ đứng ở cửa, hai tay chắp sau lưng.

– Ba mươi tư năm, – ông nói. – Đèn nào cũng có.

Bóng đoàn quân đi thêm một vòng nữa trên tường. Cụ Lý thở mấy hơi ngắn rồi mới nói tiếp được.

– Cái hôm tao đánh xe ba gác đi, tao dừng ở đầu phố.

– Tao nhớ.

– Tao định bảo mày, mày ở lại thì giữ giùm tao lão câu cá. – Cụ Lý nhắm mắt. – Tao sợ mày chửi, tao không nói.

Ông Kỳ đứng yên rất lâu. Rồi ông nói, giọng cộc như ba mươi tư năm trước:

– Thì tao giữ rồi đấy. Mày không nói tao cũng giữ.

Cụ Lý không nói gì nữa. Ông Kỳ bước vào, kéo cái ghế đẩu ngồi xuống cạnh giường, đúng chỗ ánh nến chiếu bóng ông lên tường, sát cạnh bóng ông lão câu cá.

Hưng đứng sau lưng Lượng, nhìn bức tường. Anh định nói gì đó, rồi thôi. Ở xưởng của anh, ba mươi công nhân đang lắp những chiếc đèn mà cái gì cũng quay. Trên bức tường này, đoàn quân giấy cứ đi mãi qua chỗ ông lão câu cá, và ông lão vẫn ngồi đấy, cần câu buông xuống một mặt nước không có thật, chờ hai thằng bé trên cái chõng tre đi hết một vòng rồi quay lại.

— Hết —