Hưng

Chương 2: Hưng

Ở xưởng của Mã Quốc Hưng, đêm nào cũng có ba mươi công nhân ngồi lắp mô tơ vào đèn nhựa. Tiếng mô tơ chạy thử rì rì như ong vỡ tổ. Mùa Trung thu năm nay xưởng giao bốn mươi nghìn chiếc đèn kéo quân, mỗi chiếc lời được mười hai nghìn đồng. Hưng làm phép tính ấy mỗi tối, không cần máy tính.

Con gái anh, Thu Hà, hai mươi tuổi, đang học năm hai trường mỹ thuật công nghiệp, hè nào cũng về xưởng phụ bố. Con bé đặt điện thoại lên bàn anh, lướt từng tấm ảnh. Khung tre sáu cạnh. Trục tre. Chong chóng giấy xếp nếp. Và ông lão câu cá dán ở chân khung.

– Bố bảo con đi chụp cái này làm gì? – Thu Hà hỏi. – Bố định làm đèn có ông câu cá đứng yên à? Mô tơ quay cả cái đĩa, muốn có một hình đứng yên thì phải làm khuôn khác.

– Bố không làm.

Thu Hà nhìn bố một lúc rồi đi ra. Hưng ngồi lại, phóng to tấm ảnh ông lão câu cá. Cái dáng ngồi xổm. Cái lưng còng. Cần câu chĩa ra phía trước, sợi dây câu là một sợi chỉ đen thật, dán vào giấy. Anh nhìn cho tới khi màn hình tự tắt.

Bố anh, cụ Mã Văn Lý, tám mươi ba tuổi, nằm ở gian trên căn nhà phố Hàng Lược đã hai tháng nay. Bác sĩ bảo gan đã hỏng, giờ chỉ còn chờ. Tối nào cụ cũng mê man, tỉnh dậy là hỏi một câu: đèn của thằng Kỳ năm nay còn có lão câu cá không?

Tối hôm ấy, Hưng ngồi bên giường bố. Cụ Lý tỉnh được một lúc, nhìn lên trần nhà, rồi nhìn sang góc phòng, nơi Hưng treo một chiếc đèn kéo quân nhựa của xưởng cho bố đỡ buồn. Chiếc đèn quay tít, nhấp nháy xanh đỏ, phát ra một đoạn nhạc mười giây lặp đi lặp lại.

– Tắt đi, – cụ Lý nói.

Hưng tắt. Căn phòng tối hẳn. Cụ Lý nằm im một lúc lâu rồi nói, giọng thều thào như hơi thở:

– Đèn nhựa của mày, cái gì cũng quay. Quay nhanh quá, nhìn không kịp.

– Bố muốn xem đèn giấy à? Con mua cho bố.

– Không mua. – Cụ lắc đầu, cái lắc đầu chậm như người đang ở dưới nước. – Mày đi xem giùm bố đèn của thằng Kỳ năm nay còn có lão câu cá không. Xem thôi. Đừng mua.

Hưng biết thằng Kỳ là ai. Cả phố Hàng Mã đều biết hai cụ ấy không nhìn mặt nhau hơn ba mươi năm.

Năm chín hai, bố anh bỏ nghề đèn giấy, mở xưởng làm đồ chơi nhựa. Hồi ấy hàng nhựa bên kia biên giới tràn về, đèn giấy làm cả tháng bán không đủ tiền gạo. Bố anh bảo cụ Kỳ: nghề này chết rồi, mày theo tao. Cụ Kỳ đứng giữa phố, nói to cho cả dãy nghe: thằng bán nghề. Từ đó tới giờ, hai cụ đi qua nhau như đi qua cột điện.

Hưng lớn lên giữa đống đèn nhựa, tiếp quản xưởng, mở rộng xưởng, chưa bao giờ hỏi bố có tiếc nghề cũ không. Anh tưởng bố không tiếc. Bố anh nói nghề cũ chết rồi, và bố anh đã đúng. Cho tới hai tháng trước, khi cụ Lý bắt đầu hỏi về ông lão câu cá.

Sáng hôm sau, Hưng tự đi bộ tới sạp đèn của Lượng. Anh đứng trước sạp, nhìn những chiếc đèn giấy treo lủng lẳng, đợi cho người khách cuối cùng đi khỏi.

– Hôm qua con gái tôi tới chụp ảnh đèn của anh. Tôi xin lỗi.

Lượng nhìn anh, không đáp.

– Tôi bảo nó đi xem đèn của cụ Kỳ năm nay còn có ông câu cá không. Nó tưởng tôi muốn làm nhái, nên chụp cả cái trục. – Hưng gãi gáy. – Tôi không định làm nhái. Đèn nhựa không làm được cái ông câu cá đứng yên của anh đâu, làm được cũng không ai mua. – Hưng thở ra. – Tôi muốn đặt một chiếc đèn kể chuyện. Cho bố tôi. Bố tôi tên Mã Văn Lý.

Lượng khựng lại. Anh nghe cái tên ấy từ hồi còn bé, mỗi lần ông nội uống rượu. Ông không bao giờ kể chuyện gì, chỉ nhắc cái tên, kèm một câu chửi rất nhỏ, rồi lặng đi, cầm chén rượu xoay xoay trên mặt bàn như người đang cố nhớ một việc mình đã quên.

Hưng kể. Anh kể những gì anh biết: cụ Lý và cụ Kỳ cùng học việc một ông thợ đèn ở phố Hàng Lược từ năm mười hai tuổi, ngủ chung một cái chõng, cắt chung một tờ giấy. Năm chín hai thì chia tay. Anh không biết gì thêm. Bố anh chưa bao giờ kể.

– Anh muốn trong đèn có những hình gì? – Lượng hỏi.

– Tôi không biết. – Hưng nhìn chiếc đèn mẫu, chỗ ông lão câu cá ngồi yên giữa đoàn quân. – Bố tôi chỉ hỏi đúng một câu, đèn của cụ Kỳ năm nay còn có lão câu cá không. Tôi nghĩ bố tôi muốn thấy cái đó.

Lượng ngập ngừng một lúc lâu.

– Cháu phải hỏi ông cháu.

Tối hôm ấy, Lượng kể lại. Ông Kỳ đang ngồi cắt một hình người gánh nước, nghe đến tên cụ Lý thì cái kéo dừng lại giữa chừng. Ông đặt kéo xuống, đặt tờ giấy xuống, tắt đèn bàn, rồi đứng dậy đi vào buồng, không nói một câu.

— Hết chương 2 —