Đôn: Ba ngày đám

Chương 1: Đôn: Ba ngày đám

Cái tông-đơ cơ của má tôi kêu tách một tiếng, và ông Chín Nhỏ la lên "á" ngay giữa đám tang.

Không ai cắt tóc cho ai cả. Chỉ là thằng cháu tôi, sáu tuổi, lục trong cái hộp gỗ đựng đồ nghề má để dưới bàn thờ, lấy cái tông-đơ ra bóp chơi, rồi kẹp vào mấy sợi lông trên cánh tay ông Chín. Ông giật tay lại, xoa xoa, rồi ông cười. Một tiếng cười to, khàn khàn, ngay bên quan tài má tôi.

– Đúng nó. – Ông nói. – Đúng cái nhéo của bà Năm.

Mấy ông già ngồi quanh mâm trà gật gù. Ông Tư Lò Rèn, ông Sáu Xích Lô, thầy Kỳ dạy văn về hưu. Ông nào cũng tóc dài chấm ót, rậm rì quanh tai, như mấy cái chổi chà để lâu không cắt. Tôi đã để ý từ chiều hôm qua. Cả một đám tang, toàn những ông già bù xù.

Má tôi hớt tóc dưới gốc bàng già bên hông chợ Tuy Hòa bốn mươi năm. Một cái ghế gỗ có tay vịn, một tấm gương treo vào thân cây bằng sợi dây kẽm, một cái khăn choàng ca rô xanh đỏ, một cái hộp gỗ. Trong hộp có hai cây kéo, một cây dao cạo, một cái lược sừng, và cái tông-đơ cơ, loại bóp tay, mua từ năm tám mươi lăm. Cái tông-đơ ấy có một răng bị mẻ, bóp mạnh là kẹp tóc lại, giật một cái nhói. Khách quen gọi đó là cái nhéo của bà Năm. Má không bao giờ chịu thay.

– Thay rồi tụi nó tưởng má đổi người. – Má nói.

Người ta gọi má là bà Năm Tơ, vì má thứ năm, và vì hồi con gái má tóc mượt như tơ. Đến khi tôi lớn thì tóc má đã bạc, cắt ngắn ngang tai, cái tên còn lại cho có.

Tôi thì ghét cái gốc bàng ấy từ nhỏ. Hồi học cấp hai, bạn bè gọi tôi là thằng con bà hớt tóc chợ, đi ngang qua chỗ má là hét lên "cho cái đầu đinh, bà Năm ơi". Năm lớp chín, tôi đánh nhau với thằng Hưng lớp bên vì nó nói má tôi hớt tóc cho đàn ông là thứ đàn bà không biết xấu hổ. Má bị gọi lên trường. Má đi lên trường bằng xe đạp, tay còn dính tóc của khách, ngồi nghe cô hiệu phó nói nửa tiếng rồi về. Tối đó má không mắng tôi, chỉ nói:

– Tóc nó dài rồi. Mai kêu nó ra má cắt cho, không lấy tiền.

Tôi không hiểu má nói thật hay nói đùa. Thằng Hưng ra thật. Má cắt cho nó thật, không lấy tiền thật, và lúc tông-đơ đi qua ót, má bóp mạnh tay hơn bình thường một chút. Nó la lên một tiếng. Má xin lỗi rất lễ phép.

Mười tám tuổi tôi vào Sài Gòn học công nghệ thông tin, rồi ở luôn. Má gọi điện bảo về học nghề hớt tóc, nghề này không bao giờ thất nghiệp, tôi cười. Giờ tôi bốn mươi tuổi, trưởng nhóm lập trình của một công ty phần mềm, đầu tóc do một tiệm salon ở Phú Nhuận cắt, năm trăm nghìn một lần, có gội, có massage, có trà gừng. Năm nào tôi cũng về Tết ba ngày. Má sờ đầu tôi, nói tóc cắt kiểu gì mà như cái nồi úp.

Ba tháng trước, má đau bụng, đi khám thì đã muộn. Tôi đưa má vào Sài Gòn, rồi đưa má về. Má nằm ở nhà được năm tuần. Trong năm tuần ấy, sáng thứ Ba nào cũng có người gõ cửa hỏi bà Năm khỏe chưa. Má bảo tôi:

– Mấy ổng tóc dài rồi đó. Con cắt giùm má một bữa.

– Má ơi, con có biết cắt đâu.

– Có. Hồi nhỏ con tập trên trái bí đao.

Tôi nghĩ má lú lẫn. Tôi nhớ có trái bí đao. Tôi không nhớ là tôi đã tập.

Má mất vào một sáng thứ Bảy. Đúng sáu giờ sáng, giờ má thường dọn ghế ra gốc bàng.

Đám tang ba ngày. Mấy ông già ngồi từ đầu tới cuối, không về. Ông Chín Nhỏ ngồi gần quan tài nhất, mặc một cái áo sơ mi trắng đã ngả vàng, cài nút tới cổ. Ông thấp, gầy, và đầu ông hói nhẵn, chỉ còn một vòng tóc lơ thơ quanh ót như vành nón. Cả buổi ông không nói gì, chỉ rót trà, rót cho người này người kia, rót luôn cho tôi.

Chiều thứ Hai, đưa má ra đồng về, tôi ngồi ngoài hiên tính chuyện nhà cửa. Vợ tôi gọi từ Sài Gòn, thằng con lớn sắp thi, cô ấy không về được. Cô ấy nói nhẹ nhàng, như mọi khi: anh coi cái gì bán được thì bán, cái gì cho được thì cho, đừng ôm về, nhà mình chật.

Đúng lúc đó, một người đàn ông chạy xe ba gác ve chai dừng trước cửa. Ông ta đứng nhìn cái ghế gỗ của má đặt sát vách, cái ghế có tay vịn, lưng tựa bằng gỗ căm xe đen bóng vì bốn mươi năm lưng người tựa vào.

– Ghế này chú bán không? Đồ xưa, tui trả hai trăm.

Tôi nhìn cái ghế. Tôi nghĩ tới căn hộ bảy mươi mét vuông ở Sài Gòn, cái phòng khách đã kê vừa khít bộ sô-pha. Tôi mở miệng định nói được.

Ông Tư Lò Rèn đang ngồi rửa ly trong sân, quay ra nhìn tôi. Ông không nói gì. Ông chỉ đặt cái ly xuống, rất mạnh, mạnh tới mức nó nứt một đường.

– Để tui tính đã chú. – Tôi nói với ông ve chai.

Ông ta để lại số điện thoại, chạy đi. Ông Tư nhặt cái ly nứt lên, nhìn nó, rồi bỏ vào thùng rác, không xin lỗi ai.

Tối hôm đó, khi khách về hết, ông Chín vẫn ngồi đó. Tôi mang ra cho ông tô cháo gà.

– Ông về nghỉ đi ông. Khuya rồi.

– Tao ngồi chút nữa. – Ông nói. – Mai thứ Ba.

– Dạ?

Ông nhìn tôi, như nhìn một thằng nhỏ không biết hôm nay là thứ mấy.

– Mai thứ Ba. Ba mươi năm rồi, sáng thứ Ba nào tao cũng là người đầu tiên ngồi lên cái ghế của má mày.

Tôi nhìn cái đầu hói của ông, bóng lên dưới ngọn đèn cầy. Tôi không hiểu. Một ông già không còn tóc, mỗi tuần hớt tóc một lần, suốt ba mươi năm.

— Hết chương 1 —