Chiếu tướng

Chương 3: Chiếu tướng

Gã áo hoa nhìn thấy một ông già mù chống gậy đi tới, ngồi xuống chiếc ghế đẩu trước bàn cờ, thì cười to.

– Ông cụ đánh cờ hả? Ông có thấy quân không?

– Tôi không thấy – ôn Thuyên nói. – Nên tôi có ba điều kiện. Một, nước nào đi cũng phải đọc to, cả của tôi lẫn của anh. Hai, cậu sinh viên này ngồi cạnh đặt quân giúp tôi, còn o bán chè đứng sau lưng anh, nghe anh đọc, đọc lại cho cả làng nghe. Ba, tôi không đặt tiền. Tôi thua, tôi đi về, không bao giờ ra gốc phượng ni nữa. Tôi thắng, anh trả cậu sinh viên hai triệu.

Lúc đó đã có chừng mười người đứng quanh. Mưa phùn đã ngớt. Mấy anh xích lô đỗ xe bên đường, mấy cô bán bánh bèo đặt gánh xuống, một bác xe ôm cởi mũ bảo hiểm ra cầm trên tay. Ở Huế, chỉ cần một ông già mù đòi đánh cờ với người lạ là đủ thành chuyện.

Gã áo hoa nhìn quanh. Tôi thấy hắn tính. Một ông già mù, một ván cờ thế hắn đã bày cả trăm lần, cả chục người làm chứng. Thắng thì hắn thêm tiếng. Từ chối thì hắn mất mặt, mất khách. Hắn gật.

– Được. Đỏ đi trước, ông cụ cầm đỏ.

– Bày đi – ôn Thuyên nói. – Bày xong đọc to từng quân cho tôi nghe.

Gã đọc. Xe đỏ ở đâu, pháo đỏ ở đâu, mã đỏ ở đâu, hai tốt đỏ. Tướng đen, hai sĩ, xe đen ở góc.

– Tốt đen? – ôn Thuyên hỏi.

Gã ngập ngừng nửa giây.

– Tốt đen hàng ba, cột sáu.

O bán chè đứng sau lưng gã, nhìn xuống bàn cờ, rồi đọc to:

– Tốt đen hàng ba, cột sáu. Đúng rồi ôn.

– Tốt – ôn Thuyên nói. – Giờ tôi đi.

Và ông không đi pháo chiếu. Ông không đi nước nào mà tôi hay anh mũ cối đã đi. Ông nói:

– Xe đỏ bình ra giữa, thí xe.

Cả đám người đứng quanh ồ lên. Thí xe ngay nước đầu, trong thế cờ ba nước chiếu bí, nghe như một người bỏ cuộc. Tôi đặt quân giúp ông, tay run run. Gã áo hoa nhìn bàn cờ rất lâu, lâu hơn mọi ván tôi thấy hắn đánh chiều nay. Rồi hắn ăn xe.

– Mã đỏ nhảy lên, chiếu.

Gã đưa sĩ lên che.

– Pháo đỏ về giữa. Chiếu.

Gã nhìn bàn cờ. Mồ hôi rịn trên trán hắn, mặc dù trời mưa lạnh. Hắn đưa tay về phía con tốt đen, định đẩy, rồi hắn nhìn thấy o bán chè đứng ngay sau lưng mình, mắt không rời bàn cờ, nhìn thấy cả chục người đứng quanh, và hắn rút tay lại. Hắn đi tướng.

– Tốt đỏ đi ngang – ôn Thuyên nói. – Chiếu. Hết.

Tôi đặt con tốt đỏ vào ô ông nói. Tướng đen bị khoá chặt giữa sĩ của chính nó, mã đỏ và pháo đỏ. Không còn ô nào để chạy. Bốn nước. Ôn Thuyên đã thí xe để mở đường, đúng cái đường mà con tốt đen đứng ở hàng ba không chặn kịp.

Tôi hiểu ra. Thế cờ gã bày, khi tốt đen đứng ở hàng ba, thì đỏ thắng thật, thắng bằng nhiều đường. Anh mũ cối thắng bằng đường dễ nhất. Khi tốt đen bị lén đẩy lên hàng tư, đường dễ bị chặn, đỏ chỉ còn một đường thắng duy nhất là thí xe, mà người chơi vỉa hè thì không ai thí xe ngay nước đầu. Gã áo hoa bày một thế cờ thắng, rồi đổi nó thành thế cờ thua, bằng một con tốt, trong mười lăm giây người ta cúi xuống đếm tiền.

Ôn Thuyên ngay từ đầu đã đi đường thí xe, đường mà dù tốt đen đứng hàng ba hay hàng tư cũng không chặn được.

Gã áo hoa ngồi im. Đám đông vỗ tay. Một anh xích lô huýt sáo. Bác xe ôm nói to, giọng Huế đặc sệt: "Ôn Thuyên vẫn rứa, mù mà vẫn rứa!"

Gã đếm ra hai triệu, đưa cho tôi, tay hơi run. Rồi hắn gấp tấm nhựa, gom quân cờ vào hộp, xếp cái dù xanh. Anh mũ cối không biết từ đâu quay về, đứng ở rìa đám đông, thấy cảnh đó thì quay lưng đi thẳng lên phía cầu Trường Tiền.

Tôi tưởng chuyện đến đó là hết. Nhưng o bán chè đã gọi điện từ lúc ván cờ bắt đầu. Khi gã áo hoa vừa xách hộp cờ đứng lên, một anh công an phường mặc thường phục, nhà cũng ở trong kiệt sau quán, đi tới, chào ôn Thuyên trước, rồi mời gã áo hoa và cái hộp cờ về phường làm việc. Mấy hôm trước phường đã nhận hai đơn trình báo của khách du lịch, đơn nào cũng kể y như chuyện của tôi.

Tối đó tôi mời ôn Thuyên ăn cơm hến ở quán đầu kiệt. Ông ăn chậm, ăn hết một bát, khen ớt năm nay cay.

– Ôn ơi, sao ôn không đi pháo chiếu như người ta? – tôi hỏi. – Lỡ nó không đẩy tốt thì đi pháo chiếu cũng thắng mà.

– Tôi không thấy bàn cờ – ông nói. – Người không thấy thì không được đi nước nào mà phải tin người khác. Tôi đi nước nào thắng được dù nó gian hay không gian. Cậu đi cờ bằng mắt nên cậu tin mắt. Tôi đi cờ bằng đầu.

Ông uống một ngụm nước chè xanh, rồi nói thêm:

– Mà tôi cũng có gian một chút. Lúc thằng đó đọc thế cờ, tôi nghe giọng nó ngập ngừng đúng ở con tốt. Thằng gian thì hay ngập ngừng ở chỗ nó gian.

Tôi ở Huế thêm mười ngày. Chiều nào tôi cũng ra quán chè, ngồi cạnh ôn Thuyên, đánh cờ tưởng với ông. Tôi thì nhìn bàn cờ, ông thì không. Tôi thua mười ván. Ván cuối cùng, trước hôm về Hà Nội, tôi thắng một ván, và tôi biết chắc ông nhường, vì ông cười trước khi tôi kịp chiếu.

Đồ án nhà rường của tôi được điểm chín. Trong tập bản vẽ có một trang không ai yêu cầu: một ông cụ đội mũ nồi, đeo kính đen, ngồi trước bàn cờ dưới gốc phượng bên sông Hương. Thầy hướng dẫn hỏi trang này là nhà rường nào. Tôi nói đó là người giữ nhà.

— Hết —