Lần thứ nhất, lần thứ hai

Chương 1: Lần thứ nhất, lần thứ hai

Cái cậu cảnh sát phòng cháy ấy đến nhà tôi lần đầu vào một sáng thứ Bảy tháng Mười, đúng lúc tôi đang đứng trên ban công tầng ba mắng con mèo nhà ông Thụy bên cạnh sang ỉa vào chậu lan.

– Cụ ơi, cháu ở đội phòng cháy khu vực, cháu xin phép lên kiểm tra lối thoát nạn ạ.

Tôi nhìn xuống. Một cậu thanh niên mặc quân phục, mũ kê pi cầm tay, tóc húi cua, mặt trẻ, cái dáng đứng thẳng như cột điện. Bên cạnh là ông tổ trưởng dân phố, cười cười như người dẫn mối.

– Nhà tôi có lối thoát rồi – tôi nói. – Cầu thang.

– Dạ, cầu thang là lối thứ nhất ạ. Cháu lên để bàn với cụ lối thứ hai.

Các cô các cậu phải hiểu cho tôi. Nhà tôi ở Hàng Bạc từ đời ông nội, ba đời làm nghề bạc. Năm chín mốt có một đêm trộm leo từ mái nhà bên sang, phá cửa ban công, khoắng sạch cả mẻ bạc nén đang chờ đánh nhẫn cho đám cưới nhà người ta. Chồng tôi phải bán cái xe Cub đền. Năm chín hai chúng tôi làm cái chuồng cọp, sắt phi mười hai, hàn kín từ sàn đến mái, kín như cái lồng chim. Ba mươi tư năm, trộm không vào được. Gió vào được, nắng vào được, con mèo ông Thụy chui qua được, chứ người thì không.

Cậu cảnh sát lên, đứng giữa ban công nhìn cái lồng sắt một lượt từ dưới lên trên, như thầy thuốc nhìn bệnh nhân. Rồi cậu nói:

– Cụ ơi, nhà mình chỉ có một cầu thang, cầu thang lại ở ngay trên chỗ để xe máy tầng một. Nếu tầng một cháy, khói lên cầu thang trong ba phút. Lúc đó người trên tầng ba ra đâu ạ?

– Ra ban công.

– Ra ban công rồi đi đâu ạ?

Tôi không trả lời. Cậu ấy cũng không nói thêm. Cậu chỉ đưa tay lên sờ vào một thanh sắt, lắc nhẹ, rồi nói rằng thành phố đang vận động các nhà có chuồng cọp mở một ô cửa, có khoá ở bên trong, để lúc cần thì chui sang mái nhà bên cạnh hoặc chờ thang cứu hộ. Không mất tiền nhiều. Đội có thể giới thiệu thợ.

– Thế lúc trộm cần thì nó cũng chui vào cái ô cửa ấy à? – tôi hỏi.

– Dạ, khoá ở bên trong ạ, cụ.

– Trộm năm chín mốt nó cũng phá khoá bên trong đấy cậu ạ.

Tôi tiễn cậu xuống bằng một câu: để tôi nghĩ. Ở phố tôi, "để tôi nghĩ" nghĩa là thôi.

Lần thứ hai cậu đến sau ba tuần, mang theo một bình chữa cháy nhỏ màu đỏ, xin biếu nhà tôi một bình, dạy tôi rút chốt, bóp cò. Tôi cảm ơn, nhận bình, và tiễn cậu bằng đúng câu cũ. Cậu cười, chào tôi, đi.

Đến lúc ấy tôi vẫn chưa để ý cái điều mà lẽ ra một bà già như tôi phải để ý từ lần đầu. Đó là cả hai lần, lúc cậu xuống cầu thang, cậu đều đi chậm lại ở tầng hai, nơi con Ánh cháu tôi ngồi làm hàng.

Con Ánh ba mươi mốt tuổi, là đứa duy nhất trong đám cháu chịu theo nghề bà. Bố mẹ nó đi Đức từ năm nó mười tuổi, để nó lại cho tôi nuôi. Nó học mỹ thuật, ra trường không đi làm công ty mà về ngồi cái bàn gỗ ở tầng hai, cầm cây búa con với mấy cái đục đầu tròn, đánh nhẫn, chạm vòng, chạm cái khoá bạc cho trẻ con đầy tháng. Tay nó khéo hơn tay ông nó ngày xưa. Nhưng nó ít nói, ít đi chơi, ba mươi mốt tuổi chưa có ai đến nhà ngồi uống nước cho ra hồn. Hàng xóm hỏi, tôi bảo: nó còn trẻ. Trong bụng thì tôi lo.

Lần thứ ba cậu cảnh sát đến là một chiều chủ nhật, không mặc quân phục. Áo phông xám, quần bò, đi bộ. Cậu không lên tầng ba gặp tôi. Cậu ngồi ở tầng hai, cạnh cái bàn gỗ của con Ánh.

Tôi biết vì tôi xuống lấy ấm nước. Tôi đứng ở khúc quay cầu thang, nhìn xuống. Con Ánh đang chỉ cho cậu ấy cách cầm cây đục: ngón cái tì lên cán, ngón trỏ đỡ dưới, búa gõ nhẹ, nhẹ thôi, nghe như gõ móng tay lên mặt bàn. Cậu ấy gõ hỏng một nhát, đục trượt trên tấm bạc để lại một vệt xước dài. Con Ánh cười. Ba năm rồi tôi không nghe nó cười thành tiếng như vậy.

Tôi đứng đó rất lâu, ấm nước nguội trên tay.

— Hết chương 1 —