Ổ thứ bốn trăm lẻ một

Chương 2: Ổ thứ bốn trăm lẻ một

Ba năm trước, Lành mười chín tuổi, xách một cái ba lô từ Sóc Trăng lên Cần Thơ. Nó đứng trước cửa lò bánh mì củi Cái Khế lúc chín giờ tối, cầm theo một câu ba nó dặn: "Con vô nói con là con của thằng Cò, bà Ba nhận liền."

Bà Ba nhận liền thật. Bà nhìn nó từ đầu tới chân, hỏi đúng một câu: "Ba con khoẻ không?" rồi chỉ cho nó cái chõng tre trên gác xép, dặn mười một giờ xuống nhồi bột.

Lò bánh mì củi là nghề của ban đêm. Mười một giờ nhồi bột, mười hai giờ chia bột, cân từng viên, vo tròn, để nghỉ. Một giờ nặn ổ, xếp lên khay, ủ cho nở. Hai giờ nhóm lò. Củi tràm chở từ U Minh lên, chẻ nhỏ, đốt cho lò nóng đều. Lửa đủ thì cào than ra hai bên, quét sạch lòng lò, rồi mới đưa bánh vô. Ba giờ, mẻ đầu ra lò. Bốn giờ, mẻ cuối. Năm giờ, mấy chị bỏ mối đạp xe tới chở đi khắp Cái Khế, Tân An, xuống tới bến Ninh Kiều.

Mỗi đêm bốn trăm ổ. Bà Ba ngồi trên ghế bố, mắt nhắm hờ, mà nghe tiếng dao cân bột là biết thợ cân thiếu hay dư mấy gam.

Đêm đầu tiên ra lò, anh Hên thợ cả đếm bánh, đếm xong la lên:

– Bốn trăm lẻ một! Bà Ba ơi, ổng tới rồi nè.

Bà Ba không mở mắt.

– Ừ. Gói lại, để lên kệ.

Anh Hên moi trong đống bánh ra một ổ, đưa cho Lành cầm. Ổ bánh còn nóng hổi, vỏ giòn tan. Trên mặt ổ, ba đường rạch chéo song song. Mấy ổ còn lại đều chỉ một đường rạch dọc, kiểu rạch của lò này.

– Ai rạch vậy anh?

Anh Hên cười, gói ổ bánh vô tờ báo cũ, mở cửa sau đặt lên cái kệ gỗ.

– Mày hỏi bà Ba đi. Tao làm đây mười hai năm, đêm nào cũng dư một ổ, ổ dư bao giờ cũng rạch kiểu đó. Tao hỏi miết, bả không nói.

Lành không tin. Nó nghĩ có ai trong lò làm thêm một ổ để chọc thằng mới. Đêm thứ hai, nó tự cân bột. Bốn trăm viên, nó đếm ba lần. Nó nặn, nó xếp khay, nó đếm từng khay. Bốn trăm. Nó đứng canh miệng lò suốt hai mẻ, không rời mắt.

Ra lò: bốn trăm lẻ một.

Ổ dư nằm ở góc khay thứ chín. Ba đường rạch chéo.

Tuần thứ hai, Lành rắc một nhúm bột ngô vàng lên mặt từng ổ trước khi đưa vô lò, đánh dấu. Ra lò, bốn trăm ổ có vết bột ngô vàng. Một ổ không có. Ba đường rạch chéo.

Có một đêm, ổ dư bị nứt vỏ một góc. Anh Hên bẻ cái góc ấy đưa cho Lành nếm, cười: "Ăn thử đi, ăn rồi mày hết đòi rình." Lành bỏ vô miệng. Vỏ giòn như mọi ổ khác. Nhưng ruột thì khác hẳn. Ruột dai dai, đặc hơn, ngòn ngọt, và có một mùi mà Lành phải nhai một lúc mới nhận ra: mùi cơm. Mùi nồi cơm gạo mới vừa chín tới. Bánh mì của lò này làm bằng bột mì trắng tinh, không pha thứ gì khác. Lành hỏi anh Hên, anh Hên nhún vai: "Ổ của ổng thì ổng nhồi kiểu của ổng."

Tháng thứ hai, nó thôi không đếm nữa. Nó bắt đầu để ý những thứ khác.

Nó để ý là đêm nào có ổ dư thì lò cháy đều, bánh chín đều, không mẻ nào bị khét đáy. Nó để ý cục bột thừa cuối cùng còn dính trong thau nhồi, đêm nào cũng được ai đó vét sạch, vo tròn, đặt ngay ngắn ở góc bàn. Nó để ý lúc hai giờ sáng, lúc cả lò đang ủ bánh, mấy anh thợ ngủ gật hết, có tiếng ai đó huýt sáo rất khẽ, một điệu vọng cổ nghe quen quen, từ phía miệng lò vọng ra.

Và nó để ý bà Ba. Đêm nào cũng vậy, đúng lúc mẻ cuối ra lò, bà Ba mở mắt, nhìn về phía cái bàn nhồi bột trống trơn ở góc trong cùng, cái bàn gỗ cũ mèm không ai dùng, và gật đầu một cái, rất nhẹ. Như gật đầu chào ai.

Một đêm mưa tháng Tám, nước rạch dâng lên tới bậc cửa, mấy chị bỏ mối không tới được, cả lò ngồi chờ. Lành ngồi bên ghế bố của bà Ba. Nó hỏi.

– Bà Ba, ổ dư là của ai vậy bà?

Bà Ba mở mắt nhìn nó rất lâu. Rồi bà chỉ về cái bàn nhồi bột cũ ở góc trong cùng.

– Của ông Năm Rạng. Chồng bà. Thợ cả của lò này hồi lò mới mở. Ổng mất năm tám lăm, ngay ở cái bàn đó, lúc đang nhồi bột. Từ bữa ổng mất tới giờ, đêm nào lò cũng dư một ổ.

– Sao ổng rạch ba đường vậy bà?

Bà Ba cười, cái cười móm mém của người già.

– Ổng không biết chữ. Giấy tờ chi ổng cũng ký bằng ba cái gạch chéo. Rạch bánh cũng vậy, ổng nói ổ nào ổng làm thì ổng ký tên.

Rồi bà nhìn Lành, nhìn lâu, như nhìn một người khác.

– Còn tại sao ổng chừa một ổ để lên kệ, thì con về hỏi ba con.

Lành hỏi. Mấy lần về Sóc Trăng nó đều hỏi. Ba nó đều lảng sang chuyện khác. Có lần ông nói: "Chuyện xưa rồi con." Có lần ông chỉ ngồi im, nhìn ra ruộng.

— Hết chương 2 —