Mười bốn cái bẫy

Chương 2: Mười bốn cái bẫy

Hồ Sỹ Cận bốn mươi tuổi, người Nghệ An, làm kiểm lâm ở Yok Đôn mười hai năm. Anh ngồi trên bậc cầu thang nhà sàn của ông Y Phăn, đổ cái bao tải ra sàn. Mười bốn sợi dây cáp thép, mỗi sợi dài chừng hai sải tay, một đầu thắt thành vòng thòng lọng, đầu kia có một cái nút buộc gọn gàng, chắc chắn.

– Tổ tuần tra gỡ được trong tuần này, – Cận nói. – Ở khu rừng khộp phía bắc, gần mấy bàu nước. Một cái dính con mang, chết rồi. Một cái... – anh ngừng lại, mở điện thoại, đưa cho ông xem.

Tấm ảnh từ máy bẫy ảnh tự động, chụp lúc gần sáng, trắng đen. Một con voi rừng nhỏ, chắc chưa tới mười tuổi, đang đứng cạnh bàu nước. Chân trước bên trái của nó có một vòng dây cáp siết chặt ngay trên bàn chân, đầu dây đứt lủng lẳng. Con voi đứng co cái chân ấy lên, không đặt xuống đất.

Ông Y Phăn nhìn tấm ảnh rất lâu. Rồi ông trả điện thoại lại cho Cận, hai tay, như người ta trả một món đồ nặng.

– Bác sĩ thú y bên vườn quốc gia đang tìm nó, – Cận nói. – Đàn của nó đi xa rồi. Nó đi chậm, đi một mình.

Ông không nói gì. Ông cúi xuống, nhặt một sợi dây cáp lên, nhìn cái nút ở đầu dây.

– Ông thấy chưa, – Cận nói, giọng chậm và khó khăn. – Mười bốn cái đều thắt nút này. Cháu đã đi hỏi khắp nơi. Ai cũng nói đây là nút buộc voi của người M'nông. Ngoài buôn không ai biết. Cháu không muốn nghĩ gì. Nhưng cấp trên của cháu đã nghĩ rồi.

Ông biết cấp trên của Cận nghĩ gì. Ông biết từ lúc Cận đặt cái bao tải xuống sàn nhà ông, thay vì nhà già làng. Năm ngoái, thằng Y Djoan, cháu gọi ông bằng cậu, bị kiểm lâm bắt vì vào vùng lõi lấy mật ong không có phép, nộp phạt, bị lập hồ sơ. Y Djoan hai mươi bốn tuổi, thất nghiệp, nhậu nhiều, nói to, ai cũng biết nó từng vào rừng trái phép. Và Y Djoan là cháu của người nài voi cuối cùng ở buôn này.

– Thằng Djoan đâu có biết thắt nút này, – ông nói.

– Ông chắc không ông?

Ông im lặng. Ông không chắc. Y Djoan lớn lên trong nhà ông, xem ông thắt dây cả nghìn lần. Có khi nó biết. Có khi nó học lỏm.

Cận kể tiếp. Hôm qua, công an xã đã mời Y Djoan lên làm việc. Nó nói đêm nó ngủ nhà, không đi đâu cả, nhưng không ai làm chứng được ngoài bà mẹ già. Trong nhà nó có một cuộn dây phanh xe máy cũ, nó nói để buộc hàng rào. Dây phanh xe máy cũng là dây cáp thép. Người ta đã lấy mẫu đi so.

– Bẫy đặt ở đâu? – ông hỏi.

Cận mở bản đồ trên điện thoại, mười bốn cái chấm đỏ rải dọc hai bờ một con suối cạn, quanh ba bàu nước. Ông Y Phăn nhìn mãi. Ông biết khu ấy. Ông dẫn khách đi qua đó mỗi tuần, vào những buổi đi bộ đêm soi thú mà khu nghỉ dưỡng bán vé đắt nhất. Con đường mòn tour chạy vòng quanh ba bàu nước, vì ban đêm thú hay ra uống nước, khách soi đèn là thấy mắt mang, mắt cheo cheo sáng lấp lánh trong bụi.

– Người buôn đi rừng không đặt bẫy chỗ này, – ông nói. – Chỗ này người lạ đi qua nhiều. Khách đi, kiểm lâm đi, xe của khu nghỉ dưỡng đi. Người buôn đặt bẫy thì đặt chỗ xa, chỗ không ai tới.

– Hoặc là đặt chỗ mình biết chắc giờ nào có người đi qua, giờ nào không, – Cận nói chậm.

Hai người nhìn nhau. Không ai nói tiếp.

Ông Y Phăn lật cái nút trên tay. Ông đếm vòng.

Một. Hai. Ba.

Ông lật cái thứ hai. Một. Hai. Ba.

Ông lần lượt lật cả mười bốn cái bẫy trên sàn nhà, đếm từng vòng. Cận ngồi nhìn ông, không hiểu ông đang làm gì. Tới cái cuối cùng, ông đặt nó xuống, ngồi thẳng lưng, nhìn ra rừng khộp vàng xám ngoài hàng rào, nơi mấy cây dầu trà beng lá to như cái nia đang trút lá mùa khô.

– Cái nút này, ai thắt cũng thiếu một vòng, – ông nói.

– Thiếu một vòng là sao ông?

Ông không trả lời ngay. Ông với tay lấy một đoạn dây thừng treo trên vách, thắt trước mặt Cận một cái nút buộc voi. Một vòng, hai vòng, ba vòng. Rồi ông luồn đầu dây ngược vào trong, kéo qua chính nó một lần nữa, siết lại. Cái nút co lại thành một khối chặt cứng, gọn hơn, nhỏ hơn, giống hệt cái nút trên bẫy nếu nhìn qua, khác hẳn nếu cầm lên tay.

– Bốn vòng, – ông nói. – Người nài buộc voi thì bốn vòng. Con cháu người nài học thì học bốn vòng. Thằng Djoan nếu nó biết thì nó biết bốn vòng. Ba vòng là cái tôi dạy khách du lịch. Ba năm nay, tuần hai buổi.

Cận ngồi im rất lâu.

– Có bao nhiêu người đã học cái nút ba vòng của ông, ông?

– Cả nghìn người. – Ông Y Phăn nói. – Khách đi về. Khách ở xa. Nhưng có một người học đủ ba năm, chưa sót buổi nào.

— Hết chương 2 —