Tổ hòa giải ở nhà văn hóa thôn

Chương 2: Tổ hòa giải ở nhà văn hóa thôn

Chuyện chị Lựng đòi chia rẫy mà không ly hôn lan khắp thôn trong hai ngày. Ngoài quán tạp hóa đầu dốc, mấy ông ngồi uống cà phê buổi sáng bàn tán như chuyện thời sự.

– Đàn bà chia của là sắp bỏ chồng rồi đấy.

– Chắc có thằng nào bên ngoài.

– Thằng Thuận hiền quá, vợ nó trèo lên đầu.

Anh Tý ngồi giữa, nói to nhất.

Lựng nghe hết. Chị không cãi ai. Chị lên xã, tìm cô cán bộ tư pháp, một cô gái người Ê Đê tên H'Nga, nói tiếng Kinh còn rõ hơn người Kinh. Cô H'Nga nghe chị trình bày, gật đầu.

– Luật cho phép chị ạ. Vợ chồng đang trong hôn nhân vẫn có quyền thỏa thuận chia tài sản chung. Phải lập thành văn bản, có đất thì ra công chứng. Chia rồi thì phần ai nấy giữ, hoa lợi phần ai nấy hưởng, trừ khi hai người thỏa thuận khác. Chỉ có một điều: không được chia để trốn nợ. Nhà chị có đang nợ ai không?

– Không nợ ai. Chỉ có người nợ nhà em.

H'Nga cười.

– Vậy chị về nói chuyện với anh nhà. Nếu anh ấy không chịu, chị nhờ tổ hòa giải thôn ngồi cùng.

Tối đó, thằng Bin mười hai tuổi lẻn vào buồng mẹ, ngồi ở mép giường, hỏi một câu mà chắc nó đã nghe ngoài quán tạp hóa:

– Mẹ ơi, bố mẹ sắp bỏ nhau hả mẹ?

– Không. Bố mẹ chỉ chia cái rẫy.

– Chia rẫy thì khác gì bỏ nhau?

Lựng nghĩ một lúc.

– Con có cái hộp bút, con Mai có cái hộp bút. Hai đứa vẫn là chị em, vẫn ngồi chung một bàn học. Chỉ là bút của ai người nấy giữ, đứa này không lấy bút đứa kia cho bạn mượn mất.

Thằng Bin nghĩ một lúc, rồi gật gù như đã hiểu, rồi hỏi tiếp: thế bố có được mượn bút của mẹ không. Chị bật cười, lần đầu tiên trong mấy ngày.

Thuận không chịu. Anh không chửi, không đập phá. Anh chỉ ngồi im, rồi ra quán uống tới tối, về nằm trên võng. Mẹ chồng chị, bà cụ bảy mươi tư tuổi ở với vợ chồng chị từ ngày vào Tây Nguyên, gõ cây gậy xuống nền xi măng.

– Mày làm thế khác gì tát vào mặt chồng mày trước cả làng?

– Mẹ ơi, – Lựng ngồi xuống cạnh bà, bóp chân cho bà, – con không tát ai. Con giữ cho con Mai đi học. Mẹ cũng biết cái tính anh Thuận, ai nói gì anh cũng gật.

Bà cụ im một lúc lâu. Rồi bà nói:

– Bố nó cũng thế. Hồi ở ngoài quê, ông ấy đứng ra bảo lãnh cho thằng em họ vay tiền mua thuyền. Thuyền chìm. Nhà tao mất cả ba sào ruộng. Thế nên tao mới phải bế thằng Thuận vào đây.

Lựng ngừng tay. Chị chưa từng nghe chuyện đó.

Tổ hòa giải thôn họp ở nhà văn hóa vào một tối thứ Bảy. Tổ trưởng là ông Tư Đề, người Quảng Nam vào đây từ năm tám mươi, sáu mươi tám tuổi, người gầy như que củi, tiếng nói ồ ồ. Có thêm bà chi hội trưởng phụ nữ, một anh thanh niên ghi biên bản. Ngoài cửa sổ, mấy ông trong thôn đứng hóng, có cả anh Tý.

Ông Tư Đề nghe hai bên. Lựng nói ngắn: rẫy hai hecta, mua năm hai nghìn lẻ chín bằng tiền hai vợ chồng. Chị xin chia đôi, mỗi người một hecta, phần ai người nấy đứng tên. Tiền ăn uống trong nhà, tiền học cho con, mỗi người góp một nửa. Phần của anh Thuận, anh muốn cho ai vay, bảo lãnh cho ai, chị không can.

Thuận ngồi khoanh tay, mặt đỏ.

– Em làm thế là em không tin anh.

– Em tin anh thương em, thương con. – Lựng nói. – Em không tin anh biết nói không với anh Tý.

Ngoài cửa sổ, anh Tý hắng giọng. Ông Tư Đề quay ra nhìn anh ta một cái, lâu, rồi quay vào.

– Thằng Thuận, – ông nói, – mày nghe tao hỏi. Ba tấn cà phê mày bán tuần rồi, mày có hỏi vợ mày không?

Thuận cúi đầu.

– Hai trăm triệu đó, thằng Tý có giấy vay không?

Thuận lắc đầu.

Ông Tư Đề gõ cây bút xuống bàn.

– Vợ mày không bỏ mày. Vợ mày đang cứu mày. Tao ở đây bốn mươi sáu năm, thấy năm nhà mất rẫy vì bảo lãnh cho anh em. Năm nhà đó, không có nhà nào vợ được hỏi một câu.

Cả phòng im. Ngoài cửa sổ, anh Tý lẳng lặng bỏ đi.

Tuần sau, hai vợ chồng chở nhau ra trung tâm xã, vào văn phòng công chứng. Lựng lấy cái bao ni lông ra, mở từng lớp, rút tờ sổ đỏ. Chùm hoa cà phê khô rơi ra, nằm trên mặt bàn kính.

Thuận nhìn chùm hoa. Anh cầm lên, xoay xoay trong mấy ngón tay thô ráp đen sạm nhựa cà phê.

– Cái này… – anh nói. – Anh tưởng em vứt lâu rồi.

– Em để dành.

– Để làm gì?

– Để nhớ cái ngày mình không có gì.

Công chứng viên ho nhẹ, đẩy bản thỏa thuận sang. Thuận đặt chùm hoa xuống, cầm bút, ký. Tay anh run. Ký xong, anh đứng dậy đi ra ngoài trước, đứng dưới gốc cây bàng trước cửa văn phòng rất lâu.

Một tháng sau, anh Tý mang đến nhà một tờ giấy, có chữ ký của Thuận: giấy cam kết bảo lãnh khoản vay ba trăm triệu của ông Hòa, tài sản bảo đảm là toàn bộ cà phê thu hoạch của hộ ông Thuận. Ngày ký, hai tuần sau ngày ra công chứng.

— Hết chương 2 —