Còn ba ngày

Chương 2: Còn ba ngày

Bảy buổi tập, ông Đắc hát đúng nhịp cả bảy buổi.

Bà Thắm nói với mình là bà mừng. Người ta già rồi, sửa được cái tật thì tốt. Diễn đúng nhịp thì nhạc công đỡ cực. Bà nói với mình như vậy mỗi tối, lúc ngồi lặt rau hẹ cho sạp hủ tiếu sáng mai.

Nhưng bà diễn không đã. Bà biết vậy, ông Ba Lành biết vậy, và chắc Tâm cũng biết vậy, vì buổi tập thứ sáu, nó gãi đầu nói: "Hai cô chú hát hay lắm, mà sao con nghe nó cứ trơn trơn sao đó." Ông Đắc không nói gì. Bà cũng không.

Sáng Chủ nhật, bà gửi sạp cho con nhỏ phụ, đi đò qua cù lao Thới Sơn. Bà tự nói là đi thăm bà bạn bán kẹo dừa. Thật ra bà muốn coi ông Đắc hát cho khách du lịch, điều mà mười tám năm nay bà chưa từng làm.

Vườn trái cây ở cù lao có một cái nhà lá dựng làm sân khấu nhỏ. Khách ngồi trên mấy băng ghế gỗ, ăn chôm chôm, uống trà mật ong, mặc áo mưa nilon vì trời vừa lắc rắc. Một nhóm khách nước ngoài, một nhóm học sinh đi dã ngoại. Ông Đắc ngồi giữa, áo bà ba nâu, khăn rằn quấn cổ, bên cạnh là một cô đào trẻ chừng hai mươi lăm tuổi, giọng trong như nước giếng.

Bà Thắm đứng sau hàng rào dâm bụt, nghe ông hát. Ông hát vọng cổ, hát lý con sáo, hát cho khách nước ngoài vỗ tay theo nhịp. Ông hát đúng nhịp từng chữ. Cô đào trẻ đáp lời, cũng đúng. Hai người hát với nhau trơn tru như hai bánh xe cùng một trục. Khách vỗ tay. Ông cúi đầu cảm ơn, nụ cười hề hề y như hồi xưa.

Bà đứng nghe hết ba bài. Bà thấy hai bàn tay ông lúc ngồi nghe cô đào trẻ ngân, mấy ngón tay vẫn gõ nhè nhẹ lên đầu gối theo nhịp song lang, nhưng có một lúc, ngay trước câu ngân dài của cô gái, ngón tay ông dừng lại nửa giây như theo thói quen, rồi lại gõ tiếp. Cô gái không cần ông chờ. Cô ngân một hơi tới cuối.

Lúc tan, khách xúm lại chụp hình với ông. Bà Thắm quay đi trước khi ông kịp thấy. Trên đò về, bà ngồi nhìn nước sông Tiền đục ngầu phù sa, nghĩ mãi về nửa giây ngón tay dừng ấy mà không hiểu vì sao nó làm bà nhói.

Có một chuyện khác làm bà lo hơn. Bà bị hen suyễn từ hồi con gái. Hồi trẻ, bệnh nhẹ, chỉ lên cơn khi trời chuyển mùa. Mười tám năm đứng bếp hủ tiếu, hít khói than, hơi nước lèo, bệnh nặng thêm. Câu ngân dài nhất của vai người vợ nằm ngay sau câu thứ năm, câu "anh chưa về", một hơi ngân mười hai nhịp liền, chữ "trăng" kéo dài như tiếng gió trên sông. Hồi trẻ bà ngân ngon lành. Bảy buổi tập này, lần nào tới chữ "trăng" bà cũng hụt hơi ở nhịp thứ chín, phải cắt ngang, ho khan.

Buổi tập thứ bảy, bà ho tới đỏ mặt, phải ngồi xuống mép sân khấu. Ông Đắc đứng cách bà mấy bước, tay nắm lại rồi buông ra, như muốn bước tới mà không biết có nên không. Cuối cùng ông đi ra cánh gà, bưng vô một ly nước ấm, đặt xuống cạnh bà, rồi đi ra cửa hông đứng hút thuốc.

– Hay là mình cắt ngắn câu ngân lại, bà Năm? – Tâm hỏi, lo lắng. – Cắt còn tám nhịp thôi.

– Cắt cái gì mà cắt. – Bà nói, giọng khàn. – Khán giả coi "Chiếc ghe chở trăng" là coi câu ngân đó. Cắt thì diễn làm chi.

Tối đó, ông Ba Lành ở lại cất đờn sau cùng. Bà Thắm ngồi phía dưới hàng ghế khán giả, uống ly trà nóng cho dịu cổ. Ông Ba bọc cây đờn kìm vô bao vải, bước xuống, ngồi cạnh bà.

– Bà Năm nè. – Ông nói, giọng móm mém. – Tui hỏi thiệt. Hồi xưa bà diễn câu ngân đó, có khi nào hụt hơi không?

– Có đâu. – Bà nói. – Hồi đó còn trẻ, hơi dài.

– Không phải tại hơi dài đâu. – Ông Ba nói, rồi cười, cái cười của ông già biết một chuyện người khác không biết. – Bà tưởng ông Hai hát lệch nhịp câu thứ năm là tật hả?

Bà Thắm quay sang nhìn ông.

– Đêm diễn đầu tiên năm tám mươi hai, ở rạp bên chợ Gạo. – Ông Ba kể. – Tới câu ngân đó bà lên cơn suyễn nhẹ, hụt hơi, phải ngừng giữa chừng. Khán giả ồ lên. Bà về hậu trường khóc. Bà nhớ không?

Bà nhớ. Đêm đó bà mười tám tuổi, đứng trong cánh gà khóc ướt cả lớp phấn, tưởng đời đào hát của mình kết thúc ngay từ đêm đầu.

– Từ đêm sau, ông Hai ổng lệch. – Ông Ba nói. – Ổng kéo chữ "về" ra chậm nửa nhịp. Nửa nhịp đó là để bà kịp lấy hơi trước khi vô câu ngân. Ổng dặn tui nhấn đờn chờ ổng, đừng nói với bà. Ổng nói con nhỏ mà biết người ta chờ nó thở, nó tự ái, nó bỏ nghề. Hai chục năm, ổng lệch nửa nhịp hai chục năm. Bà cằn nhằn ổng hoài, ổng cười hề hề.

Bà Thắm ngồi im. Ly trà trong tay bà nguội dần.

– Ly dị rồi, ổng hát với mấy cô đào khác, đúng nhịp từng chữ. – Ông Ba nói tiếp. – Mấy cô đó đâu có suyễn. Giờ bà về diễn lại, ổng cũng hát đúng nhịp. Tui hỏi sao không lệch như xưa. Ổng nói: "Bả ly dị tui rồi, tui lấy quyền gì mà chờ bả thở."

Ông Ba đứng dậy, vác cây đờn lên vai.

– Tui nói vậy thôi, chuyện của hai người tui không xen vô. – Ông nói. – Mà bà Năm nè, sáu mươi hai tuổi rồi, hụt hơi là chuyện thường. Có người chờ mình thở cũng là chuyện thường. Đâu có gì phải tự ái.

Ông đi ra, để lại bà một mình giữa hội trường vắng. Quạt trần đã tắt, chỉ còn ngọn đèn vàng trên sân khấu chưa ai tắt, rọi xuống những tấm ván gỗ trầy xước.

Bà ngồi đó tới khuya. Bà nhớ lại hai chục năm diễn chung, hàng trăm đêm, hàng trăm lần ông kéo chữ "về" ra chậm nửa nhịp. Bà nhớ cái cách ông nghiêng đầu nhìn bà trong lúc kéo chữ ấy, mà bà vẫn tưởng là ông diễn cho khán giả coi. Bà nhớ những lần bà nạt ông trong hậu trường: "Ông hát lệch hoài, khán giả người ta cười cho." Và ông cười hề hề, không cãi một câu.

Hồi năm 2008, lúc ông bán miếng đất bờ kè để trả lương anh em, ông cũng không cãi một câu. Bà chưa bao giờ hỏi ông tại sao. Bà chỉ hỏi: "Còn mẹ con tui đi đâu?"

— Hết chương 2 —