Còn mười ngày

Chương 1: Còn mười ngày

– Bà Năm, người ta nói ông Hai Đắc nhận vai rồi. Giờ chỉ còn chờ bà gật đầu.

Thằng Tâm nói câu đó khi bà Năm Thắm đang chan nước lèo vô tô hủ tiếu cho khách ở sạp đầu chợ Mỹ Tho. Bà không ngẩng lên. Bà rắc thêm nhúm hẹ, nhúm tỏi phi, đặt cái tô lên khay, đẩy cho con nhỏ phụ bưng ra bàn.

– Nó kêu tao diễn thì tao diễn. – Bà nói. – Ông Hai nhận hay không là chuyện của ổng.

Tâm là học trò cũ của đoàn, giờ làm ở trung tâm văn hóa, đang lo tổ chức một đêm diễn tri ân các nghệ sĩ cải lương già trong vùng. Cái đoàn hát Ánh Bình Minh mà bà Thắm với ông Đắc làm đào chánh kép chánh suốt hai chục năm đã tan từ năm 2009. Đêm tri ân này, người ta muốn dựng lại đúng một trích đoạn: "Chiếc ghe chở trăng", cảnh người vợ tiễn chồng đi lính ở bến sông, cảnh mà hồi những năm tám mươi, chín mươi, đoàn diễn tới đâu, khán giả khóc tới đó.

Không ai khác diễn được cảnh đó. Ít nhất là người ta nói vậy.

– Còn mười ngày nữa thôi bà Năm. – Tâm nói. – Chiều mai tập buổi đầu ở nhà văn hóa. Bà tới nha.

Tâm đi rồi, bà Thắm đứng nhìn nồi nước lèo sôi lăn tăn. Nồi xương heo hầm từ ba giờ sáng, thêm củ cải, khô mực nướng, tôm khô. Mười tám năm nay ngày nào bà cũng đứng trước cái nồi này, từ lúc bà bốn mươi bốn tới giờ sáu mươi hai. Mười tám năm, bà không bước chân lên sân khấu lần nào.

Hồi năm 2008, đoàn Ánh Bình Minh nợ lương đào kép bốn tháng. Khán giả bỏ rạp đi coi phim bộ, coi ca nhạc. Ông Đắc không chịu dẹp đoàn. Ông bán miếng đất bờ kè hai vợ chồng tính cất nhà, đem tiền trả lương cho anh em. Bà biết chuyện khi giấy tờ đã ký xong. Thằng con trai mười hai tuổi lúc đó vừa đậu vô trường chuyên. Bà la, ông im. Bà khóc, ông im. Ông chỉ nói một câu: "Đoàn mà dẹp thì mấy chục anh em đi đâu?" Bà hỏi lại: "Còn mẹ con tui đi đâu?" Ông không trả lời.

Ba tháng sau, bà ký đơn. Đoàn vẫn dẹp, sau đó nửa năm. Ông Đắc đi hát đám cưới, hát đờn ca tài tử cho khách du lịch ở cù lao Thới Sơn. Bà ra chợ bán hủ tiếu. Thằng con lớn lên, đi học, đi làm kỹ sư trên Sài Gòn, cưới vợ, sinh con. Đám cưới nó, hai người ngồi hai đầu bàn, chụp chung một tấm hình, không nói với nhau quá mười câu.

Chiều hôm sau, bà Thắm tới nhà văn hóa, mặc bộ bà ba lụa màu tím than, tóc búi gọn. Hội trường cũ kỹ, quạt trần quay chậm, sân khấu gỗ đã trầy. Mấy ông nhạc công già đã ngồi sẵn ở góc, lên dây đờn kìm, đờn ghi-ta phím lõm. Ông Ba Lành, người đờn kìm cho đoàn từ năm 1982, ngẩng lên thấy bà, cười móm mém.

– Bà Năm! Mười tám năm rồi đó nghen.

Ông Đắc đứng ở cửa hông sân khấu. Ông gầy đi nhiều, tóc bạc trắng, lưng còng một chút. Ông mặc sơ mi trắng bỏ trong quần tây, đi đôi giày da đã sờn mũi. Ông nhìn bà, gật đầu một cái.

– Bà Năm.

– Ông Hai.

Chỉ vậy thôi.

Họ tập. Tâm đọc lại kịch bản, phân cảnh. Đờn kìm dạo. Ông Đắc cất giọng, giọng kép mùi của ông đã khàn hơn, đã thấp hơn, nhưng vẫn ngọt, vẫn có cái hơi luyến mà khán giả miệt vườn mê. Bà Thắm đáp lời. Câu thứ nhất. Câu thứ hai. Tới câu thứ năm của bài vọng cổ, câu người chồng dặn vợ: "Em ơi, nếu mùa nước nổi năm sau anh chưa về…"

Ông hát đúng nhịp. Chữ "về" rơi đúng vào tiếng song lang, không sớm không muộn.

Bà Thắm khựng lại nửa giây. Hai mươi năm diễn chung, chưa bao giờ ông hát câu đó đúng nhịp. Lần nào ông cũng kéo chữ "về" lệch ra nửa nhịp, chậm hơn tiếng song lang một chút, làm ông Ba Lành phải nhấn đờn chờ. Hồi mới diễn, bà cằn nhằn, ông cười hề hề. Diễn tới năm thứ mười, bà thôi cằn nhằn, coi đó là tật của ông, như tật gãi đầu khi nói dối.

Giờ ông hát đúng. Tròn trịa, chuẩn mực, như một học trò giỏi.

Bà vẫn đáp tiếp, đúng lời, đúng nhịp. Nhưng tới cuối buổi tập, lúc cởi cái khăn rằn quàng cổ ra, bà nghe trong ngực mình như thiếu đi một cái gì, giống như đi chợ về mà quên mua hành.

— Hết chương 1 —