Bốn người kể

Chương 1: Bốn người kể

Ông Liêm cầm tấm ảnh thẻ lên, đưa ra trước cửa sổ, nheo mắt nhìn một lúc, rồi đặt xuống bàn.

– Nhỏ quá. Ảnh ni chụp năm mô?

– Dạ, năm tám mươi, ảnh làm chứng minh thư của mạ con. – Người đàn ông ngoài năm mươi ngồi đối diện ông nói, giọng khàn như người khóc nhiều mà không ra nước mắt. – Ảnh chụp mạ con sau ni, đứa mô cũng chụp từ xa, mạ con quay nghiêng, hoặc cúi mặt. Mạ con không ưa chụp ảnh.

Người đàn ông tên Thái Doãn Hiếu, con trai cả. Ngồi cạnh anh là cô em gái tên Vân, vợ anh tên Mai, và một cậu thanh niên chừng hai mươi tuổi, con trai anh, tên Khang. Cả bốn người mặc áo trắng, đầu còn quấn khăn tang. Họ đặt lên bàn của ông Liêm một cái khung ảnh lớn, bọc trong tấm vải đen.

Hiếu mở tấm vải. Trong khung là bức chân dung một bà cụ in trên vải canvas, cỡ bốn mươi nhân sáu mươi. Da mịn, mắt sáng, môi hồng, tóc bạc chải gọn, nền xanh trời. Đẹp như ảnh trên lịch.

– Đây là di ảnh tiệm phục chế làm hôm đám, – Hiếu nói. – Bốn trăm nghìn, làm trong một tiếng. Họ đưa tấm ảnh thẻ ni vô máy, máy tự làm nét, tự đánh màu. Đứa mô nhìn cũng nói đẹp. Mà nhìn lâu thì con thấy, không phải mạ con.

Cô Vân bật khóc khe khẽ. Cô Mai vỗ vỗ lưng em chồng.

Ông Liêm nhìn bức canvas rất lâu. Ông bảy mươi sáu tuổi, vẽ truyền thần trên đường Cao Thắng từ năm bảy mươi lăm. Ngày xưa cả Vinh có năm sáu tiệm như tiệm ông, nhà nào có người mất cũng mang ảnh tới nhờ vẽ, ảnh hiếm, ảnh mờ, ảnh rách, ông đều vẽ lại được thành một gương mặt để thờ. Bây giờ người ta mang ảnh tới tiệm phục chế, máy làm mười phút, in ra là xong. Tiệm ông giờ chỉ còn mấy mối quen, mấy ông cựu chiến binh muốn vẽ lại chân dung đồng đội. Ông vẽ chậm, mỗi bức mất gần một tuần. Trên tường tiệm còn treo mấy chục bức mẫu đã ngả màu, những gương mặt không ai tới lấy, ông không nỡ bỏ, cứ để đó như để người ta có chỗ ngồi chờ.

Ông chỉ vào bức canvas, chỗ khoé mắt bên trái của bà cụ.

– Mạ anh chỗ ni có cấy chi không?

Hiếu ngớ ra. Cô Vân ngừng khóc, ngẩng lên.

– Có một cái nốt ruồi, – cô Vân nói. – Nhỏ, dưới khoé mắt trái. Mạ con hay nói đó là nốt ruồi thương chồng.

– Ảnh thẻ có đó, – ông Liêm nói, đẩy tấm ảnh thẻ về phía họ. – Máy nó tưởng vết bẩn, nó xoá đi rồi.

Cả bốn người cúi xuống nhìn tấm ảnh thẻ. Cái chấm đen nhỏ hơn đầu kim, nằm đúng dưới khoé mắt trái của người đàn bà ba mươi tuổi trong ảnh. Họ đã nhìn tấm ảnh này cả trăm lần mà không ai để ý.

Ông Liêm nhận vẽ. Ông nói giá hai triệu, hẹn đúng ngày bốn mươi chín. Nhưng ông có một điều kiện: mỗi người trong nhà phải ngồi với ông một buổi, kể về bà.

– Ảnh thẻ chỉ cho tôi cái mặt năm ba mươi tuổi, – ông nói. – Còn cái mặt năm bảy mươi sáu tuổi, phải nghe người ta kể.

Buổi đầu tiên là Hiếu.

Hiếu ngồi trên cái ghế gỗ trong tiệm, kể chậm rãi, câu ngắn, như người đọc báo cáo. Bà tên Đậu Thị Thanh. Chồng bà, cha anh, là liệt sĩ, hy sinh ở biên giới phía Bắc năm bảy mươi chín, khi Hiếu mới lên năm, Vân mới lên hai. Bà ở vậy nuôi hai con, gánh bánh mướt ra chợ Vinh bán từ bốn giờ sáng. Bà nghiêm. Cả đời Hiếu chưa thấy mạ cười thành tiếng. Bà đánh con bằng roi mây, đánh xong thì đi vào bếp ngồi một mình. Bà không bao giờ nói thương ai.

– Mạ con khó lắm ông ạ, – Hiếu nói. – Con năm mươi hai tuổi rồi, nói chuyện với mạ vẫn phải đứng.

Ông Liêm vừa nghe vừa phác bằng than chì lên tờ giấy. Một gương mặt gầy, gò má cao, hai khoé miệng kéo xuống, đôi mắt nhìn thẳng. Hiếu nhìn bản phác, gật đầu.

– Đúng rồi. Mạ con đó.

— Hết chương 1 —