Cái giá của một bát nước

Chương 3: Cái giá của một bát nước

Cô bị dẫn lên công đường lúc trời còn sẫm. Quan Tri phủ ngồi sau án thư, mặt mệt mỏi của người ba đêm không ngủ. Ông vừa mất một người cháu ruột vì dịch. Con gái ông thì sống. Diệp hiểu ông không ghét cô. Ông sợ. Một thành đang hoảng loạn cần ai đó để trói, và một con hầu nói giọng lạ là thứ dễ trói nhất.

Người tố cáo là ông chủ lò đậu phụ ở xóm chợ. Ông ta không ác. Lò của ông dùng nước giếng sau chùa từ ba đời nay, và từ hôm giếng bị cấm, ông phải gánh nước sông về lọc, đậu phụ chua, khách bỏ. Ông ta tin con Mận yểm giếng vì nếu không tin như thế thì phải tin rằng chính nước nhà mình đã giết hàng xóm.

– Mày có gì để nói? – Quan hỏi.

Diệp đã nghĩ suốt đường đi. Cô không thể nói về vi khuẩn. Cô không có kính hiển vi, không có ống nghiệm, không có ai trong thành này từng nghe một chữ nào trong những chữ ấy. Nói ra là tự đốt mình.

Nhưng cô có thể cho họ thấy.

– Thưa quan, con xin hai cái lu, một tấm vải trắng, và cho người lên múc một gáo giếng chùa, một gáo giếng trong phủ.

Họ mang tới. Cô căng tấm vải trắng lên miệng lu, đổ nước giếng chùa qua. Nước chảy hết, trên vải còn lại một lớp cặn vàng nâu, lấm tấm, có mùi. Cô làm lại với nước giếng phủ. Tấm vải gần như trắng.

– Nước giếng chùa có thứ của dốc trên chảy xuống. – Cô nói, giữ giọng đều. – Con không yểm. Con chỉ thấy nó nằm dưới nhà xí của cả xóm chợ, và mưa thì nước chảy xuống chỗ thấp.

Công đường im lặng. Ông chủ lò đậu phụ nhìn tấm vải. Ông ta tái mặt, vì ông ta biết rõ hơn ai hết cái dốc ấy, cái nhà xí ấy, và mấy tuần mưa vừa qua.

Rồi thầy Mục bước ra. Diệp không biết ông tới từ lúc nào. Ông chắp tay trước án thư.

– Bẩm quan, tôi làm lang ba mươi năm. Bảy ngày qua tôi chữa theo sách, người chết nhiều hơn người sống. Con bé này chữa theo cách nó, người sống nhiều hơn người chết. Tôi đếm cả hai dãy chiếu. Nếu nó là phù thủy thì tôi xin làm học trò của phù thủy.

Quan Tri phủ nhìn ông lang, nhìn tấm vải, nhìn con hầu. Ông là người đứng ở chỗ phải quyết định, và ông quyết định như người làm quan lâu năm: không ai bị đốt, giếng chùa bị lấp, mọi nước uống trong thành phải đun sôi, lò đậu phụ được đền một cái giếng mới đào ở đầu dốc trên. Còn con Mận thì không được ở lại phủ nữa.

Cô hiểu đó là cái giá. Ở lại thì cả phủ sẽ mãi nhìn cô như nhìn một thứ không phải người. Bà lớn sẽ không bao giờ để cô đến gần con gái mình lần nữa, dù chính bát nước cháo ấy đã cứu con gái bà.

– Con hầu này đã bán thân cho phủ. – Bà lớn nói từ sau bức rèm.

– Tôi chuộc. – Thầy Mục đáp. – Bao nhiêu bạc, tôi trả.

Ông trả bằng một chuỗi tiền đồng xâu dây gai và một hộp thuốc quý cả đời ông cất giữ. Diệp đứng nhìn hộp thuốc được đưa qua rèm và thấy cổ họng mình nghẹn lại.

Trên đường xuống chùa Hạ, ông lang đi trước, cô đi sau, theo đúng phép thầy trò của xứ này. Gió từ sông thổi lên mùi khói bếp, không còn mùi tanh nữa. Đã hai đêm rồi tiếng mõ báo xác thưa hẳn.

– Mày không phải con Mận. – Ông nói mà không quay lại.

Diệp đứng sững.

– Con Mận bán thân năm ngoái, ta có xem tay nó lúc nó bị sốt. Nó không biết chữ. Tay nó không cầm thìa như người đếm mạch.

Cô im lặng rất lâu. Rồi cô nói thật một nửa, nửa mà cô nghĩ ông có thể mang theo được:

– Con đến từ một nơi rất xa, thưa thầy. Ở đó người ta biết nhiều thứ hơn. Nhưng con cũng không biết hết. Có những bệnh ở đó con chữa được bằng thuốc, ở đây con chỉ ngồi nhìn. Thầy đừng tin con như tin thần thánh.

Ông lang dừng bước, quay lại. Lần đầu tiên cô thấy ông cười, một nụ cười móm mém, mệt.

– Ta ba mươi năm chưa thấy thần thánh nào chữa được tả. Ta chỉ thấy một con bé đếm thìa suốt hai đêm. Thế là đủ.

Ở chùa Hạ, nồi đồng nấu cơm cúng vẫn đặt trên bếp. Mấy bà góa xóm bến đã tự nấu được mẻ cháo muối thứ chín, không cần ai dạy. Một chú tiểu chạy ra đón, khoe rằng đứa bé chiếu thứ năm vừa đòi ăn cháo đặc.

Diệp xắn tay áo, đi rửa tay bằng nước đun sôi để nguội trong cái chum mới, như cô đã bắt cả chùa làm. Nước mát. Bàn tay nứt nẻ của con Mận giờ là của cô. Cô sẽ phải sống bằng nó, ở đây, không có kim, không có thuốc, không có chiếc ghế nhựa ở góc khoa cấp cứu.

Nhưng cái giếng mới ở đầu dốc trên sẽ đào xong trong một tuần. Và thầy Mục đã hỏi cô, giọng rất nghiêm, rằng người ở nơi xa ấy làm thế nào để biết một đứa trẻ sắp lên cơn co giật vì sốt.

Cô bắt đầu kể. Ông lang lấy trong tay nải ra một tập giấy bản và một cây bút lông đã toè ngòi, rồi ghi.

— Hết —