Cà đắng

Chương 1: Cà đắng

Lần thứ ba bà Kim Oanh nếm thử nồi canh cà đắng, bà nhăn mặt tới mức phải nhổ ra bồn rửa.

– Trời đất. – Bà nói một mình. – Người ta ăn cái này thiệt hả.

Trái cà đắng nhỏ bằng đầu ngón tay cái, xanh, tròn, bổ ra có hạt li ti. Bà mua ở chợ Buôn Ma Thuột, chỗ mấy chị người Ê Đê ngồi bán rau rừng ở góc chợ, mỗi người một cái gùi, bày ra cà đắng, lá bép, đọt mây, ớt hiểm. Bà hỏi giá bằng tiếng Kinh, chị bán trả lời bằng tiếng Kinh, rồi chị hỏi bà mua về nấu cho ai. Bà nói nấu cho con dâu đang ở cữ. Chị bán ngó bà một hồi, bỏ thêm cho bà mấy trái ớt hiểm, nói nấu với cá khô, bỏ chút ớt, cho người mới sinh ăn là ấm bụng.

Bà về nhà nấu theo lời chị. Nồi canh sôi, mùi cá khô bốc lên thơm lừng. Nhưng cái vị đắng của trái cà thì đắng thiệt. Đắng từ đầu lưỡi xuống tới cuống họng, đắng như uống thuốc bắc. Bà Oanh sinh ra ở Huế, lớn lên ở Sài Gòn, theo chồng lên Đắk Lắk hai mươi năm trước, ăn mặn, ăn cay được hết, chỉ có đắng là thua. Khổ qua bà còn không ăn.

Con dâu bà tên H'Lim Niê. Người Ê Đê, quê ở một buôn ven thành phố, làm giáo viên tiểu học. Thằng Phong, con trai một của bà, quen H'Lim từ hồi hai đứa học chung sư phạm. Cưới nhau được hai năm, giờ H'Lim mới sinh đứa con gái đầu lòng được mười hai ngày.

Mười hai ngày đó, H'Lim ăn rất ít. Bà Oanh nấu đủ thứ theo kiểu người Kinh ở cữ: chân giò hầm đu đủ, cháo móng giò, thịt kho tiêu, canh rau ngót nấu thịt bằm. H'Lim ăn được vài muỗng, cảm ơn mẹ, rồi để đó. Con nhỏ không than, không đòi, lúc nào cũng dạ. Nhưng bà thấy mặt nó xanh dần, má hóp lại, sữa thì ít.

Bà nhớ hồi bà sinh thằng Phong ở Huế. Mẹ chồng bà, bà nội thằng Phong, bắt bà nằm than, kiêng nước, kiêng gió, ăn cơm với thịt kho mặn suốt một tháng. Bà thèm một tô bún bò tới phát khóc, mà không dám nói. Có một bữa bà lén nhờ đứa em chồng mua giùm, ăn được nửa tô thì mẹ chồng bắt gặp, giật lấy đổ đi, mắng con dâu không biết giữ mình. Ba chục năm rồi, bà vẫn nhớ cái mùi sả của tô bún bò đổ trong chậu nước gạo. Bà đã tự hứa, sau này có con dâu, nó thèm cái gì bà mua cái đó.

Mà H'Lim thì không nói nó thèm cái gì.

Đến ngày thứ mười, bà nghe H'Lim gọi điện cho má nó, nói tiếng Ê Đê. Bà không hiểu được câu nào. Nhưng trong câu đó có một chữ bà nghe được, vì nó nói lặp lại hai lần, giọng nhỏ như con nít: "cà đắng".

Thế là bà ra chợ.

Bà nấu lần thứ tư. Lần này bà bớt cà, thêm cá. Bà múc một chén, bưng vô phòng.

H'Lim đang ngồi trên giường cho con bú. Thấy chén canh, nó ngước lên, mắt mở to.

– Mẹ nấu hả mẹ?

– Ờ. Mẹ hỏi chị bán ở chợ. Không biết đúng không. Con ăn thử coi, dở thì thôi.

H'Lim cầm muỗng, húp một muỗng nước. Rồi nó cắn một trái cà. Nó nhai chậm, nhắm mắt lại. Bà Oanh đứng nhìn, tay vò vạt áo. Rồi bà thấy con dâu bà khóc. Khóc không thành tiếng, nước mắt chảy xuống hai bên má, rớt vô chén canh.

– Trời ơi, dở dữ vậy hả con? – Bà hoảng.

H'Lim lắc đầu, cười trong nước mắt.

– Không phải mẹ. Ngon. Giống má con nấu. Mà đắng hơn má con nấu một chút.

– Mẹ bỏ ít cà rồi đó.

– Dạ, mẹ bỏ ít mà mẹ để lâu quá, cà ra đắng. Má con nấu sôi là bỏ cà vô, nhắc xuống liền.

Bà Oanh gật đầu, ghi nhớ. H'Lim ăn hết chén canh, xin thêm chén nữa. Tối hôm đó, lần đầu tiên sau mười hai ngày, sữa về nhiều, con nhỏ bú no, ngủ một giấc tới sáng.

Nếu chuyện trong nhà chỉ có nồi canh, thì mọi thứ đã dễ.

Chuyện khó là cái tên.

Tối hôm đó, ông Cường, chồng bà Oanh, đi họp hội cựu giáo chức về, ngồi xuống bàn uống trà, mở cái phong bì thằng Phong để trên bàn. Trong phong bì là tờ khai đăng ký khai sinh mà thằng Phong mới xin ở phường. Tờ khai còn trống, chỉ có thằng Phong viết nháp bằng bút chì ở góc dưới: "Họ: Niê. Tên: ?"

Ông Cường cầm tờ giấy lên, đọc hai lần. Rồi ông đặt xuống, đập bàn tay xuống mặt bàn một cái. Ấm trà nhảy lên.

– Cái gì đây? Cháu nhà này mà họ Niê?

— Hết chương 1 —