Lá thư không gửi

Chương 1: Lá thư không gửi

Hải Phòng, đêm mồng 9 tháng 10 năm 1990.

Lá này con không gửi. Con viết để nhớ, vì con sợ đến một lúc nào đó con sẽ tin rằng mình chỉ nằm mơ.

Ba hôm trước, con còn là một người năm mươi ba tuổi, ngồi chờ khám gan ở bệnh viện Việt Tiệp, hai tay cầm tờ phiếu xếp hàng. Rồi con ngủ gật. Rồi con mở mắt ở đây, trên cái chõng tre kê sát cửa sổ nhà mình ở ngõ chợ Sắt, nghe mẹ ngồi là quần áo ngoài hiên.

Mẹ là bằng cái bàn là con gà. Cái bàn là gang đen sì, nắp có cái chốt đúc hình con gà trống, mở mỏ gà ra thì bỏ than hồng vào trong. Mẹ quạt than ở cái hỏa lò, gắp từng hòn bỏ vào bụng con gà, đóng mỏ lại, rồi là. Thỉnh thoảng một hạt tro bay ra, mẹ thổi phù. Ba mươi sáu năm sau con vẫn nhớ tiếng mẹ thổi phù ấy.

Bố đang ở Voronezh, làm thợ điện ở một nhà máy cơ khí, năm thứ ba. Năm 1991 bố sẽ mua ba mươi cái bàn là điện, sáu cái nồi áp suất, một cái tủ lạnh, hai cái xe đạp, vay thêm của chú Thoảng bốn trăm rúp. Tất cả đóng vào hai cái hòm gỗ, gửi tàu biển về cảng Hải Phòng. Hòm về đến nơi vào mùa xuân năm 1992, đúng lúc hàng bên kia biên giới tràn về như nước, bàn là, nồi áp suất bán rẻ bằng một nửa. Ba mươi cái bàn là nằm dưới gầm giường nhà mình bốn năm. Mẹ không dùng cái nào. Điện ngõ mình yếu, lại cắt luân phiên, mẹ bảo con gà vẫn tiện hơn.

Bố về tay trắng, còn nợ chú Thoảng. Bố chạy xe ôm ở bến Bính, uống rượu, mất năm 2009. Con bỏ học năm lớp mười hai, đi phụ hồ, rồi đi theo người ta làm thợ điện nước. Cả đời con chưa sửa được cho bố cái gì.

Con có hai năm. Và con có một cái bút bi, mấy tờ giấy pơ-luya, và con đường thư đi ba tháng mới tới.

Hải Phòng, ngày 12 tháng 10 năm 1990.

Bố kính mến,

Nhà mình vẫn khỏe. Mẹ dạo này đau lưng, nhưng vẫn đi bán hàng khô ở chợ Sắt đều. Bà nội ở quê hôm trước ra chơi, mang cho mấy cân gạo nếp và một bao lạc. Bà hỏi bố bao giờ về, con bảo bố hết hợp đồng thì về.

Bố ơi, con có chuyện muốn thưa với bố, bố đọc rồi đừng giận con.

Con nghe các chú đi Tiệp, đi Đức về kể, giờ ai bên ấy cũng mua bàn là, nồi áp suất gửi về. Con ra chợ Sắt hỏi thử. Tháng Chín, bàn là điện của bên mình gửi về, người ta mua lại mười tám nghìn một cái. Tuần này con hỏi lại, còn mười lăm. Hàng nhiều quá, người mua ít. Các bác bán hàng điện ở dãy trong bảo sang năm còn rẻ nữa, vì hàng bên biên giới bắt đầu về.

Con xin bố đừng mua thêm hàng để gửi về nữa. Nhất là đừng vay ai.

Con có một ý, bố nghe thử. Bố làm thợ điện, ngày nào cũng đứng cạnh máy móc. Bên ấy có ai biết sửa tủ lạnh, máy làm lạnh không ạ? Sau này nhà mình, cả phố mình, người ta sẽ mua tủ lạnh nhiều lắm. Mà không ai biết sửa. Nếu bố học được nghề ấy rồi mang đồ nghề về, thì cái nghề ấy không ai lấy của mình được, không mất giá như cái bàn là.

Con biết con còn nhỏ mà nói chuyện người lớn. Bố cứ mắng con. Nhưng bố nghĩ giúp con.

Con của bố, Chuyên.

Voronezh, ngày 20 tháng 10 năm 1990.

Hai mẹ con thân yêu,

Bên này tuyết rơi sớm, mới tháng Mười mà sáng ra cửa sổ ký túc xá đã đóng băng một lớp. Bố vẫn khỏe, làm ca ngày. Tối về anh em nấu chung một nồi canh bắp cải, thả mấy miếng mỡ, ăn với cơm rang, ai cũng béo ra. Đừng lo cho bố.

Báo tin vui. Bố đã mua được hai mươi cái bàn là điện, bốn cái nồi áp suất, giá rẻ lắm. Bố tính sang tháng Một gửi tàu một hòm đầu. Còn cái tủ lạnh thì bố đang để ý một cái ở cửa hàng gần nhà máy, trắng muốt, chạy êm. Tiền còn thiếu, chú Thoảng bảo cho bố vay ba trăm rúp, khi nào về thì trả. Chú ấy tốt lắm.

Mẹ Chuyên ạ, cái tủ lạnh ấy về thì mình để bán, hoặc giữ lại một cái cho nhà, mùa hè có đá cho thằng Chuyên. Còn bàn là thì em lấy một cái mà dùng, vứt con gà ấy đi cho đỡ khổ. Bố nghĩ đến cảnh em ngồi thổi than mà thương.

Ở ký túc xá bây giờ phòng nào cũng chất hàng đến tận trần. Bàn là xếp dưới gầm giường, nồi áp suất xếp trên nóc tủ, có phòng chất cả xe đạp lên giường tầng trên, người thì ngủ dưới. Tối thứ Bảy anh em ngồi tính với nhau gửi về được bao nhiêu, bán được bao nhiêu, ai cũng phấn khởi. Bố nhìn hai mươi cái hộp bàn là xếp thành bức tường dưới gầm giường mình, nghĩ đến cái nhà mình ở ngõ chợ Sắt mà ngủ ngon lắm.

Thằng Chuyên dạo này học hành thế nào? Đá bóng cho đội phường còn hay không? Năm nay lớp mười một rồi, học cho tử tế.

Bố, Bằng.

— Hết chương 1 —