Tờ giấy thứ nhất

Chương 1: Tờ giấy thứ nhất

Tờ giấy dán trên cánh cổng tôn của lò rèn, bốn góc dính băng keo trong, chữ viết tay bằng bút mực xanh, nét nghiêng đều như chữ học trò:

"Kính gửi chủ lò rèn. Tiếng búa của các anh bắt đầu lúc năm giờ sáng. Tôi ở tầng mười hai, tòa đối diện. Tôi là nhạc công, công việc của tôi cần yên lặng vào buổi sáng. Mong các anh bắt đầu muộn hơn. Lạc Thanh Trầm, căn 1207."

Quý đọc tờ giấy lúc bốn giờ năm mươi, khi đang kéo cổng lò lên. Trời chưa sáng. Bên kia con đường mới mở, tòa chung cư hai mươi lăm tầng đứng sừng sững, vài ô cửa sổ đã sáng đèn. Ba năm trước, chỗ ấy còn là ruộng rau muống với cái ao thả bèo. Giờ thì lò rèn nhà anh nằm lọt thỏm dưới chân nó, như một con trâu đứng cạnh cái nhà kính.

Anh gỡ tờ giấy, gấp lại, nhét vào túi áo. Anh không đưa bố xem.

Lò rèn nhà họ Nghiêm có từ đời ông nội Quý, ở rìa làng Đa Sỹ, nơi cả trăm năm nay người ta rèn dao, rèn kéo, rèn liềm hái bán đi khắp miền Bắc. Bố anh, ông Nghiêm Văn Kình, sáu mươi sáu tuổi, cầm búa từ năm mười bốn. Quý ba mươi hai, học xong cao đẳng cơ khí, làm ở một nhà máy ô tô được bốn năm thì về lò. Anh về vì bố không còn ai quai búa tạ cho. Thằng thợ cuối cùng đã đi làm công nhân điện tử từ hai năm trước.

Rèn dao ở Đa Sỹ là việc của hai người. Bố cầm kìm giữ phôi thép trên mặt đe, tay phải cầm cái búa con. Quý đứng đối diện, hai tay cầm búa tạ. Bố gõ búa con xuống chỗ nào, Quý quai búa tạ xuống đúng chỗ ấy. Bố gõ một, con quai hai. Một, hai. Một, hai. Khi nào bố gõ búa con xuống mặt đe trống hai tiếng liền, nghĩa là dừng, để đưa phôi vào lò nung lại. Cả làng Đa Sỹ ngày xưa đều nói chuyện với nhau bằng cái nhịp ấy, sáng sớm đứng đầu làng nghe được cả trăm cái lò cùng gõ.

Bố anh bắt đầu lúc năm giờ, như ông nội anh, như cả làng ngày trước. Buổi sáng mát, lò than đỏ đều, mắt nhìn màu thép rõ hơn. Bố bảo thép nung tới màu đỏ anh đào là vừa, vàng quá là cháy, sẫm quá là chưa tới. Ban trưa nắng gắt, màu thép nhìn không ra.

Ba hôm sau, tờ giấy thứ hai xuất hiện.

"Kính gửi chủ lò rèn. Tôi đã gửi đơn lên ban quản lý tòa nhà. Tôi không muốn làm to chuyện, nhưng tôi có hợp đồng thu âm phải giao trong tháng này. Tôi xin các anh, bảy giờ thôi. Trầm, 1207."

Lần này Quý đưa bố xem. Ông Kình đeo kính, đọc xong, gấp tờ giấy lại, đặt lên cái giá gỗ cạnh lò.

– Bảy giờ thì nắng lên tới đe, – ông nói. – Mà nhà mình ở đây trước cái tòa nhà ấy sáu chục năm.

Quý biết bố nói đúng. Nhưng anh cũng biết bố không phải người đi đọc thông báo của phường. Tuần trước, phường đã gửi giấy mời hai bố con lên làm việc, nhắc rằng khu này giờ đã là khu dân cư, giờ yên tĩnh buổi sáng phải được tôn trọng. Chưa ai phạt. Nhưng sẽ có người phạt.

Buổi làm việc ở phường, ngồi đối diện hai bố con là một chị cán bộ trẻ và ông trưởng ban quản lý tòa nhà. Ông trưởng ban đọc to danh sách mười bảy hộ đã phản ánh, căn 1207 đứng đầu. Ông Kình ngồi nghe, hai bàn tay chai sạn đặt trên đầu gối, không nói câu nào. Lúc ra về, ông chỉ hỏi Quý một câu: mười bảy nhà ấy, có nhà nào dùng dao không.

Đúng tuần ấy, lò nhận một đơn hàng lớn nhất từ ngày Quý về. Một chuỗi nhà hàng mới mở đặt một trăm hai mươi con dao bếp, rèn tay, thép nhíp ô tô, có khắc tên nhà hàng trên sống dao, giao trong ba tuần. Người bếp trưởng tự lái xe về tận làng, cầm con dao mẫu của ông Kình lên, cắt một quả cà chua chín mỏng tới mức soi qua được bóng đèn, rồi đặt cọc ba chục triệu.

Một trăm hai mươi con dao, hai bố con, ba tuần. Bắt đầu từ bảy giờ sáng thì không kịp.

Tối hôm đó Quý ngồi một mình bên cái đe, nhìn nó rất lâu. Đó là cái đe của ông nội, nặng chừng tám chục cân, gang đúc, mặt đe lõm xuống một vệt do ba đời người gõ. Gõ lên nó thì nó kêu boong boong như chuông, tiếng ngân dài cả nửa giây sau mỗi nhát búa. Cái tiếng ngân ấy, Quý đoán, mới là thứ leo lên được tới tầng mười hai.

Anh nhớ ra một chuyện. Hồi anh còn nhỏ, ông nội có một sợi xích sắt quấn hai vòng quanh eo cái đe. Anh hỏi để làm gì, ông bảo cho nó bớt hát. Rồi ông mất, sợi xích bị gỡ ra lúc nào không ai nhớ.

Quý lục kho, tìm thấy sợi xích dưới đống sắt vụn, gỉ đỏ. Anh quấn nó quanh eo cái đe, gõ thử một nhát. Tiếng búa vẫn nện xuống chát chúa, nhưng cái tiếng ngân boong boong sau đó tắt gần hết, như người đang hát bị bịt miệng.

Anh kê thêm dưới chân đe một lớp cát dày đổ trong cái thùng gỗ. Rồi anh viết một tờ giấy, dán lên cổng lò, mặt chữ quay về phía tòa chung cư.

"Kính gửi chị Trầm, căn 1207. Lò nhà tôi có đơn hàng gấp ba tuần, không bắt đầu muộn được. Tôi đã quấn xích quanh đe và kê cát dưới chân cho tiếng búa bớt vang. Ba tuần nữa, tôi hứa lò bắt đầu từ bảy giờ. Nghiêm Xuân Quý."

— Hết chương 1 —