Kênh chung

Chương 3: Kênh chung

Ngày 12 tháng 3. Không bán cho Khương. Mình gọi chị Diệu, người quen hồi còn làm công ty, đang làm thu mua cho một nhà máy chế biến tôm xuất khẩu ở Sóc Trăng cũ. Chị nói nhà máy không mua lẻ ba ao. Nhà máy cần nguồn có ghi chép, có xét nghiệm kháng sinh, có truy xuất. Mà ít nhất phải năm tấn một lần.

Mình nói mình có sổ. Chị nói gửi qua coi.

Ngày 14 tháng 3. Gửi chị Diệu ảnh chụp từng trang sổ này. Từ ngày 28 tháng 11 tới hôm qua. Kể cả trang ghi EHP, kể cả trang ghi ngày cúp điện, kể cả câu "mình tin".

Ngày 16 tháng 3. Chị Diệu gọi lại.

– Ao hai em tính sao?

– Dạ, em thu sớm, bán xô cho chợ, không bán cho nhà máy chị. Tôm EHP ăn không sao, nhưng nhỏ con, không đúng cỡ, em không trộn vô.

Chị im một hồi rồi nói: nhà máy lấy ao một, ao ba, giá một trăm ba mươi tám, không trừ gì. Nhưng chị nói thêm: năm tấn. Mình chỉ có khoảng bốn tấn hai.

Ngày 17 tháng 3. Sáng ra chú Tám Lượm qua nhà. Lần đầu tiên chú qua nhà mình kể từ hồi đào ao. Chú ngồi uống trà, không nói chuyện tôm, chỉ nói chuyện thằng con trai chú làm công nhân trên Bình Dương mới mất việc. Uống hết ấm trà, chú mới nói:

– Ao chú làm lại rồi. Lần này chú nghe con, chú ương. Mà con giống thì chú không biết lấy chỗ nào.

Mình hỏi chú có biết vì sao hồi tháng Hai cả kênh bệnh không. Chú nhìn xuống ly trà.

– Biết. Ông Năm Bỉ nói với chú rồi. Ổng chửi chú nguyên buổi.

Ngày 20 tháng 3. Họp bảy nhà ở nhà ông Năm Bỉ. Ông Năm không muốn họp, nhưng vợ ông muốn. Mình đem cuốn sổ ra, đọc trang ngày 2 tháng 2, đọc trang ngày 4, ngày 8. Không chỉ mặt ai. Chú Tám ngồi ở góc, không cãi.

Mình đưa ra ba việc. Một, bảy nhà góp tiền thuê đào chung một cái ao lắng lớn ở đầu kênh, lấy nước vô đó trước rồi mới chia về. Hai, nhà nào xả nước ao phải báo trước, phải xử lý, xả theo lịch, xả ra đường mương riêng ra phía biển chứ không xả ngược vô kênh lấy nước. Ba, mua giống chung một trại, xét nghiệm chung, đủ cả đốm trắng, gan tụy, EHP. Tiền xét nghiệm chia bảy, mỗi nhà chưa tới trăm ngàn.

Ông Năm Bỉ hỏi: "Còn mày thì được gì?"

Mình nói thật: nhà máy cần năm tấn một lần, ao nhà con chỉ có bốn tấn hai. Ao nhà Rươl tháng sau thu được chừng tấn rưỡi, cũng ghi sổ như con. Vụ sau mà bảy nhà nuôi theo một cách, ghi một kiểu sổ, thì nhà máy mua hết, không qua lái, không bị trừ hai giá, không ai phải chích cái gì vô đầu con tôm.

Ông Năm im lâu. Vợ ông nói: "Ổng chịu đó."

Ngày 23 tháng 3. Thu ao một, ao ba. Bốn tấn hai trăm mười ký. Rươl thu ao nhà nó cùng ngày, sớm hơn dự định một tuần cho đủ chuyến, tấn hai. Năm tấn bốn. Xe lạnh của nhà máy vô tới đầu kênh lúc năm giờ sáng. Chị Diệu đi theo xe, đứng trên bờ coi cân, coi tôm, không nói gì nhiều, chỉ hỏi mượn cuốn sổ chụp lại mấy trang.

Ngày 24 tháng 3. Tính sổ vụ đầu. Trừ hết tiền giống, tiền thức ăn, tiền điện, tiền thuốc, tiền công Rươl, tiền lãi ngân hàng, cộng cả cái lỗ của ao hai, lời được chín mươi bốn triệu. Chưa đủ trả một phần sáu tiền vay. Nhưng còn bạt, còn quạt, còn hai cái máy phát, còn ao lắng.

Má hỏi lời nhiêu. Mình nói chín mươi bốn. Má nói: "Bằng tiền lương con làm công ty có năm tháng." Rồi má nói tiếp: "Mà con ngủ được ở nhà."

Ngày 2 tháng 4. Chú Tám Lượm mượn máy cuốc nhà ông Năm, hai ông đào cái mương xả riêng ra phía biển. Chú Tám tự bỏ tiền thuê thêm một máy nữa. Không ai bảo chú.

Ngày 11 tháng 4. Ao lắng chung đầu kênh đào xong. Bảy nhà mỗi nhà một cái cống nhỏ. Lịch xả nước dán ở chòi canh của ông Năm, viết tay bằng bút lông.

Ngày 18 tháng 4. Lấy mẫu giống vụ hai gửi xét nghiệm. Đốm trắng âm tính. Gan tụy âm tính. EHP âm tính. Bảy phiếu kết quả, bảy nhà mỗi nhà một tờ.

Ghi thêm một dòng cho chính mình: sáu trăm ngàn.

Ngày 19 tháng 4. Rươl huýt sáo trên bờ ao. Hỏi nó bài gì. Nó nói bài má nó hát hồi nhỏ, tiếng Khơme, nói về con nước lên. Nó không dịch được hết, chỉ dịch được một câu: nước lên thì ai cũng có phần.

— Hết —