Bức vẽ thứ nhất: cây cầu và con lắc

Chương 1: Bức vẽ thứ nhất: cây cầu và con lắc

Hòn đá thứ mười bảy trong buổi sáng thì Khải mới nhận ra mình không nói được.

Anh không phải người dễ hoảng. Hai mươi năm làm kỹ sư kết cấu, anh từng đứng trên dầm thép giữa trời giông, từng tính lại tải trọng cả một trụ cầu trong đêm khi phát hiện bản vẽ sai một số. Nên khi tỉnh dậy trong một cái lán tre sũng sương, giữa ba chục người đàn ông đen đủi ngáy như sấm, anh không la lên. Anh làm theo họ: dậy, ăn nắm cơm vắt với muối vừng, vác đá.

Đến hòn đá thứ mười bảy, một người cai hét vào mặt anh vì anh đặt đá sai chỗ. Khải mở miệng giải thích. Cổ họng anh chỉ phát ra tiếng ư ử.

Người cai bật cười.

– Thằng Đá câm còn đòi cãi.

Anh tên là Đá. Câm từ lúc lọt lòng, người ta bảo vậy. Phu khuân đá trên công trường cầu sông Cẩm của nước Tây Nhạc, không cha mẹ, không vợ con, ăn ngủ ở lán, được trả bằng gạo. Người ta gọi anh là Đá vì anh khỏe và im như đá.

Cái công trường ấy là thứ khiến Khải quên cả nỗi sợ. Hai bờ vực sông Cẩm cách nhau chừng tám mươi bước chân. Người ta dựng ở mỗi bờ hai cột đá xếp cao như tháp, căng qua đó bốn sợi xích sắt rèn tay, mắt xích to bằng cổ tay. Từ xích buông xuống những sợi dây treo bằng mây bện, đỡ một mặt cầu lát ván gỗ lim. Dưới vực, nước sông Cẩm đục ngầu, réo suốt ngày đêm.

Đó là một cây cầu treo. Một cây cầu treo thực thụ, dựng bằng tay, bằng mắt, bằng kinh nghiệm truyền đời, không có một phép tính nào. Khải đứng nhìn nó mà hai bàn tay nóng ran, như lần đầu tiên anh được đứng trên một công trường thật.

Người dựng nó là quan đốc công Lư Thự. Ông chừng năm mươi, đi đâu cũng cầm theo một sợi dây gai thắt nút đều đặn để đo. Người trên công trường kể rằng ông đã dựng ba cây cầu ở ba hẻm núi, chưa cây nào sập. Cây cầu sông Cẩm này phải xong trước tiết Sương giáng, vì công chúa nước Tây Nhạc sẽ về nhà chồng ở bên kia núi, đoàn đưa dâu có ba trăm lính hộ tống đi theo nhịp trống.

Ba trăm lính, đi đều, theo nhịp trống.

Khải nghe đến đó thì bỏ hòn đá xuống.

Chiều hôm ấy, khi đoàn phu được cho đi thử qua cầu lần đầu, anh đi giữa đoàn và đếm. Ba chục người vác đá, bước theo tiếng hò của người cai: "Dô ta, dô hò." Đi được một phần ba cầu thì mặt ván bắt đầu nhún. Nhịp hò và nhịp nhún khớp vào nhau. Mỗi bước, cầu xuống sâu hơn một chút, lên cao hơn một chút. Đến giữa cầu, người đi sau cùng chới với, phải bám vào dây treo.

Người cai cười, bảo cầu còn mới, ván chưa ăn xích.

Khải biết không phải vậy. Mọi kết cấu đều có một nhịp dao động riêng của nó, như một con lắc. Nếu người ta đẩy con lắc đúng nhịp của nó, dù đẩy rất nhẹ, nó sẽ đưa ngày càng xa. Ba chục người đi theo một tiếng hò, đẩy cây cầu đúng nhịp. Ba trăm người đi theo một nhịp trống thì sao, anh không cần tính cũng biết.

Đêm đó, anh lấy than từ bếp lửa, vẽ lên mặt một tảng đá phẳng ở đầu cầu. Một cây cầu. Những người lính đi đều. Một con lắc đung đưa. Một sợi xích đứt.

Sáng ra, người cai thấy bức vẽ, gọi cả công trường tới xem. Mấy người phu lắc đầu, có người nhổ nước bọt. Vẽ cầu đứt trước lễ đưa dâu là trù ẻo. Người ta trói Khải vào cột lán, đánh mười roi, bắt dội nước rửa sạch tảng đá.

Lúc anh bị trói, quan đốc công Lư Thự đi ngang qua. Ông dừng lại trước tảng đá, nhìn lâu vào hình con lắc trước khi nó bị dội sạch.

Rồi ông đi tiếp, không nói gì.

— Hết chương 1 —