Bà bán chè ở Hà Nội vào

Chương 1: Bà bán chè ở Hà Nội vào

Cái nắp ấm rơi xuống chén, kêu một tiếng canh, và bạn tôi đặt chén trà xuống bàn mà không uống.

Chuyện ấy xảy ra vào buổi chiều thứ ba bạn tôi ở Huế. Nhưng để kể cho đầu đuôi, tôi phải kể từ cái hôm mụ Duyến xuống ga, tay xách cái túi cói đựng hai cân chè Thái, miệng đã kêu nắng Huế như nung.

Tôi là Tôn Nữ Thị Hường, bảy mươi tư tuổi, nhà ở đường Chi Lăng, bên bờ Gia Hội. Năm bảy mươi chín, tôi theo chồng ra Hà Nội, ở mười một năm trong cái ngõ Thổ Quan, sát vách nhà mụ Duyến. Mụ đứng quầy mậu dịch, tôi làm thợ may, hai đứa sáng nào cũng ngồi chung một chõng chè ở đầu ngõ. Năm chín mươi, chồng tôi về Huế dạy học, tôi theo về. Ba mươi sáu năm, thư đi thư lại, rồi điện thoại, giờ thì gọi có hình. Năm nay giỗ mười năm chồng tôi, mụ bảo mụ phải vô, già rồi, không vô bây giờ thì chẳng biết khi mô.

Chồng tôi, ông Hồ Đắc Lâm, cả đời mê hai thứ: dạy văn và uống trà. Ông để lại ba cái ấm đất, một bộ chén men lam, và cái tật đứng ở cửa sổ mỗi sáng nghe chim hót trước khi rót chén đầu. Ba cái ấm, tôi cất trong tủ kính. Cái tôi quý nhất là cái ấm Thế Đức gan gà, ông mua lại của một nhà cũ ở Phú Cát năm tám mươi tư, ông dùng ba mươi năm, lòng ấm đen bóng như hạt nhãn.

Chiều đầu tiên, mụ Duyến ngồi ở hiên, nhìn con bé Cẩm, cháu nội tôi, pha trà mời bà. Con bé mười sáu tuổi, cầm ấm bằng cả bàn tay, rót mạnh quá, cái nắp ấm suýt văng ra.

– Thôi chết, đưa đây bà chỉ. – Mụ Duyến cầm lấy tay con bé. – Tay phải cầm quai, ngón cái với ngón giữa kẹp chắc. Ngón trỏ đặt lên núm nắp, đè xuống. Không đè thì nắp nó rơi, nó vỡ. Ấm mất nắp là ấm chết.

– Dạ, ri hả bà?

– Ừ, thế. Đặt ngón trỏ vào trước, rồi mới nghiêng. Người pha trà mười năm thì tay nó tự đặt, không cần nghĩ. Bà bán chè ba mươi tám năm, ngủ mê cũng đè nắp.

Con bé cười, rót lại, ngón trỏ đè lên nắp, run run. Tôi nhìn hai bà cháu, và nhớ ông nhà tôi. Ông cũng đè nắp như thế, ngón trỏ cong cong, đến cái hôm cuối cùng ông còn cầm được ấm.

Sáng hôm sau, hai bà già đèo nhau bằng xích lô ra chợ Đông Ba sắm đồ giỗ. Mụ Duyến đi chợ Huế như đi chợ Hàng Bè, mặc cả từng bó rau, chê tôm đắt, khen bánh ít lá gai ngon, rồi đứng rất lâu ở hàng nón, sờ từng chiếc như sờ tay người quen. Trưa về, mụ ngồi gói bánh lọc với tôi ở hiên sau, tay vụng, gói cái nào méo cái ấy, mà miệng vẫn chê bột tôi pha loãng.

– Hồi ở ngõ, mụ may cho tôi cái áo dài cưới con gái. – Mụ nói. – Mụ còn nhớ không? Mụ lấy vải màn tuyn của mậu dịch nhuộm hồng, cả ngõ khen.

– Nhớ chớ răng không nhớ.

Rồi mụ hỏi chuyện thằng Vĩnh. Tôi kể, giọng nhỏ lại. Công ty nó ba năm nay lao đao, khách vắng, nợ ngân hàng. Nó đang cố giữ một hợp đồng đưa đoàn khách lớn với anh Cường ở Sài Gòn. Nó bảo người làm ăn phải biết quà cáp. Tôi không cản được nó, xưa nay nó nghe ba nó chứ không nghe tôi.

Mụ Duyến gói nốt cái bánh, bóp mép lá chuối cho chặt.

– Người đang cần một thứ gì đó lắm, thì dễ bán cho người ta cái thứ ấy. – Mụ nói, rồi bảo tôi bột hôm nay vừa rồi.

Tối hôm ấy, thằng Vĩnh, con trai tôi, về muộn. Nó bốn mươi chín tuổi, làm giám đốc một công ty du lịch nho nhỏ ở đường Lê Lợi, tính hào phóng, thích chơi đẹp với bạn làm ăn. Nó ngồi xuống hiên, mặt hớn hở, kể chuyện nó vừa đặt cọc một trăm triệu mua một cái ấm.

– Ấm Thế Đức gan gà, má ạ. Y như cái của ba, mà còn đẹp hơn. Của một nhà quan cũ ở Kim Long. Cụ ông làm thượng thư triều Thành Thái, con cháu giờ sa sút phải bán. Ba trăm năm mươi triệu. Con mua tặng anh Cường, đối tác bên Sài Gòn. Anh ấy mê ấm cổ lắm.

– Ai bán cho con?

– Anh Khánh, má. Người chơi đồ cổ lâu năm, con mua của ảnh mấy món rồi. Chiều mai ảnh đưa cả bà cháu nội cụ thượng thư tới nhà mình, cho má xem tận mắt. Bà cụ tám mươi tuổi rồi, nhớ chuyện xưa rành rẽ lắm.

Mụ Duyến ngồi bên, tay vê miếng trầu, không nói gì. Tôi biết mụ không biết gì về đồ cổ. Mụ biết chè, biết giá gạo, biết đếm tiền thối không sai một đồng, nhưng một cái bình đời Khang Hy với một cái bình mua ở chợ Đông Ba, mụ không phân biệt được.

– Ba trăm năm mươi triệu. – Mụ chỉ nhắc lại. – Bằng bảy vạn chén chè.

— Hết chương 1 —