Hai mươi mốt ngày

Chương 1: Hai mươi mốt ngày

Hột thứ bốn trăm mười hai vỡ làm ba.

Lập nghe tiếng "tách" khác hẳn mấy hột trước. Nó tắt máy, cúi xuống khay hứng, nhặt lên ba mảnh nhân trắng ngà dính đầy dầu nâu. Dầu vỏ điều rỉ ra từ vết cắt, bám lên đầu ngón trỏ nó, nóng rát như ai chấm một đầu nhang vào.

– Vỡ nữa hả? – Má nó hỏi từ trong buồng.

– Dạ. Bốn trăm mười hai hột, vỡ một trăm ba mươi tám.

Má nó đi ra, tay cầm cái khăn ướt. Bà không nói gì, chỉ cầm lấy bàn tay nó, lau ngón trỏ. Ngón trỏ tay phải của bà thì đen. Không phải đen bẩn mà đen như được nhuộm vào tận thớ thịt, từ đầu móng xuống tới đốt thứ nhất, nhẵn bóng, có mấy vết nứt nhỏ như vỏ cây khô. Từ hồi Lập biết nhớ, ngón tay đó đã đen như vậy. Nó chưa từng thấy ngón trỏ của má có màu nào khác.

Xưởng điều nhà Lập ở trên Phước Long, nói là xưởng cho sang chứ thật ra là cái chái tôn dựng sau nhà, kê sáu cái máy cắt đạp chân và ba cái bàn dài. Mùa điều, sáu người đàn bà trong xóm tới làm, mỗi người ngồi một máy, chân đạp, tay đặt hột, cái lưỡi dao cong khép lại cắt đôi lớp vỏ cứng. Rồi họ dùng cây móc sắt nhỏ cạy nhân ra. Dầu vỏ điều phun ra mỗi lần cắt. Người ta bôi tro, đeo bao tay, quấn băng keo, mà cuối mùa ngón nào cũng đen, ngón nào cũng có chỗ phồng rộp.

Đề tài đồ án tốt nghiệp của Lập là máy cắt hạt điều tự động, lưỡi tự chỉnh theo cỡ hột. Thầy Hoành, giáo viên hướng dẫn, đọc đề cương xong chỉ hỏi một câu: em biết người ta làm máy này rồi không. Lập nói biết. Máy lớn thì nhà máy có, giá mấy trăm triệu, ăn điện ba pha, chạy hột phân cỡ sẵn. Nó muốn làm cái máy nhỏ, cắm điện nhà được, giá bằng hai con heo, cho mấy cái chái tôn như của má nó. Thầy Hoành ký.

Bây giờ còn hai mươi mốt ngày nữa là bảo vệ. Cái máy đã chạy được, kêu đều, cắt nhanh. Chỉ có điều cứ ba hột thì vỡ một. Nhân điều vỡ bán rẻ hơn nhân nguyên gần phân nửa. Máy làm vỡ một phần ba thì không xưởng nào dám mua.

Sáng hôm sau, mấy người làm công tới sớm. Dì Tư Thúy tới đầu tiên, như mọi năm. Dì ngoài năm mươi, người nhỏ thó, đội cái nón lá rách vành, cột sau xe đạp một bịch cơm với khô cá. Dì bóc điều ở xóm này ba mươi lăm năm, nhanh nhất xóm, ít vỡ nhất xóm. Má Lập nói người ta trả công dì cao hơn người khác hai giá mà dì vẫn ở với xưởng nhà mình, vì hồi ba Lập mất, chính dì đứng ra kêu chị em trong xóm tới làm không công cho kịp mùa.

Dì Tư Thúy đi ngang cái máy, dừng lại, đứng khoanh tay.

– Cái này là cái máy mày làm đó hả Lập?

– Dạ. Đồ án ra trường của con.

– Nó làm được mấy người?

– Dạ chạy hết công suất thì bằng ba người dì.

Dì gật đầu. Rồi dì quay đi, ngồi xuống cái máy đạp chân của mình ở góc chái, cởi nón, quấn băng keo vô ngón cái và ngón trỏ. Suốt buổi sáng dì không nói với Lập câu nào nữa. Nhưng Lập để ý, mỗi lần nó bật máy thử, tiếng đạp chân ở góc chái lại ngưng một chút.

Trưa đó, lúc mọi người ngồi ăn cơm, cô Năm Rạng ngồi gần nó, nói nhỏ:

– Chị Tư lo đó con. Máy con mà bán được thì mấy cái chái như vầy người ta mua về, mấy bà già như tụi cô về nhà ngồi chơi.

Lập cầm chén cơm, không nuốt nổi.

Chiều, nó thử thêm năm trăm hột. Vỡ một trăm sáu mươi mốt. Nó chỉnh lò xo lưỡi dao mềm hơn thì hột lọt qua không cắt. Chỉnh cứng hơn thì vỡ nhiều hơn. Nó ngồi một mình dưới cái bóng đèn tuýp tới chín giờ tối, cạy từng mảnh vỡ ra coi, xếp thành hàng trên mặt bàn như mấy cái răng.

Má nó đi ngang, đặt ly nước sâm bên cạnh.

– Hồi chiều dì Tư hỏi má mày học cái máy này mấy năm. Má nói bốn năm rưỡi. Dì nói bốn năm rưỡi mà không hỏi người ta một câu.

Lập ngẩng lên.

– Má nói vậy là sao?

– Là dì nói vậy. Má không biết.

Nó nhìn ra góc chái. Cái máy đạp chân của dì Tư Thúy nằm im, cái ghế nhựa úp lên trên. Dưới chân ghế có một cái thau nhỏ đậy tấm khăn ướt, thứ mà nó thấy mỗi chiều từ hồi còn nhỏ mà chưa bao giờ hỏi trong đó có gì.

— Hết chương 1 —