Phòng bảo vệ

Chương 3: Phòng bảo vệ

Ngày bảo vệ, Lập là người thứ bảy. Phòng bảo vệ ở tầng ba dãy nhà xưởng, máy lạnh chạy rè rè, cửa sổ nhìn xuống bãi xe. Cái máy của nó đặt trên một xe đẩy, cạnh cái tủ điện, phủ tấm vải bạt xanh.

Hội đồng có năm người. Người ngồi giữa là thầy Khôi, chủ tịch hội đồng, nổi tiếng hỏi khó. Lập trình bày mười lăm phút, giọng run ở hai phút đầu rồi đều lại. Nó nói về lực cắt, về biên dạng lưỡi dao, về cái máng lựa hột. Cuối phần trình bày, nó nói tỷ lệ vỡ nhân của máy là bốn phẩy sáu phần trăm, đo trên hai ngàn hột.

Thầy Khôi gật gù, rồi kéo từ dưới gầm bàn ra một cái túi ni lông.

– Hột điều của em đem từ nhà lên, em chuẩn bị kỹ. Hội đồng không nghi ngờ. Nhưng máy ra ngoài đời thì gặp hột của người ta. Đây là một ký hột tôi mua ngoài chợ sáng nay. Em chạy cho hội đồng coi.

Lập cầm túi hột. Nó bóp thử một hột. Cứng như sỏi. Hột chợ, phơi kỹ, bán theo ký, khô để khỏi mốc. Nó biết chạy ngay bây giờ thì ít nhất một phần năm sẽ vỡ.

– Thưa thầy, em xin chạy hột này. Nhưng em xin hai mươi phút.

– Để làm gì?

– Để làm cái việc mà ngoài đời người ta phải làm trước khi cắt, thưa thầy.

Nó xin cô thư ký hội đồng một cái chậu nhựa và một cái khăn lau bàn. Nó đổ hột vào chậu, tưới nước từ chai nước suối, vừa tưới vừa đếm. Rồi nó đậy khăn lên, đặt chậu dưới cửa sổ có nắng xiên vô. Cả hội đồng nhìn nó như nhìn người đang làm phép.

– Ở xưởng nhà em, hột phải để qua đêm. Hôm nay không có cả đêm, em dùng nắng và nước ấm cho nhanh. Không bằng để qua đêm, nhưng đủ để vỏ dịu. Trong lúc chờ, em xin trả lời các câu hỏi khác của hội đồng.

Thầy Khôi nhìn đồng hồ, rồi gật. Câu hỏi về động cơ, về hộp số, về giá thành. Lập trả lời từng câu, mắt cứ liếc về cái chậu dưới cửa sổ. Tới câu thứ năm, cô Uyển ngồi đầu bàn, người hỏi nãy giờ ít nhất, hỏi một câu không có trong danh sách nó chuẩn bị.

– Tại sao em chọn đề tài này?

Lập đứng im. Nó đã viết sẵn câu trả lời trong thuyết minh, có số liệu ngành điều, có sản lượng xuất khẩu. Nhưng nó không nói câu đó. Nó đưa bàn tay phải lên.

Ngón trỏ của nó đen tới đốt thứ nhất. Sáu tuần thử máy, chà xà bông, chà chanh, chà cả dầu ăn, vẫn không ra.

– Em thử máy sáu tuần thì ngón tay thành như vầy, thưa cô. Má em bóc điều hai mươi bốn năm. Em chưa từng thấy ngón tay má em có màu khác.

Cô Uyển không hỏi thêm. Thầy Khôi nhìn đồng hồ, nói đủ hai mươi phút rồi đó.

Lập giở khăn. Nó bóp một hột. Lún nhẹ. Không ra nước. Nó đổ hột lên máng lựa, bật máy. Máng rung, hột lăn, hột lưng cong rớt sang khay bên trái. Hột lưng thẳng rơi vào phễu. Tiếng cắt tách tách đều như mưa trên mái tôn.

Hết một ký, thầy Khôi tự tay đếm. Tám trăm hai mươi hột vào máy. Bốn mươi bảy hột vỡ. Năm phẩy bảy phần trăm. Cao hơn số Lập báo cáo, nhưng thấp hơn xa con số mà cả phòng đã chờ.

– Còn cái khay bên trái? – thầy Khôi hỏi.

– Dạ, khay đó là phần của người. Một trăm tám mươi hột lưng cong, máy em không cắt nổi mà không vỡ. Phải có người cắt tay.

– Vậy máy em không thay được người.

– Dạ không, thưa thầy. – Lập nói, và lần đầu tiên trong buổi sáng giọng nó không run. – Em không làm để thay người. Em làm để người ta không phải đạp chân cắt một ngàn hột mỗi ngày. Người ta chỉ cần cắt hai trăm hột cong, và lựa hột, đậy khăn. Mấy việc đó máy không làm được. Trong thuyết minh, phần lựa hột và xử lý độ ẩm, em ghi tên người dạy em là bà Nguyễn Thị Thúy, công nhân bóc điều ba mươi lăm năm.

Thầy Khôi lật đến trang đó. Ông đọc, rồi gấp thuyết minh lại.

Lập được chín phẩy hai. Nó gọi về cho má lúc đứng ở bãi xe, má không bắt máy vì đang ngồi ngoài chái. Nó nhắn một tin. Mười phút sau má gọi lại, nhưng người nói đầu dây là dì Tư Thúy.

– Mấy điểm?

– Chín phẩy hai dì.

– Vậy là cao hay thấp?

– Cao dì.

Đầu dây im một lúc, chỉ nghe tiếng máy đạp chân lạch cạch phía sau.

– Hột chợ mà cũng được à?

– Dạ, con đậy khăn hai mươi phút.

Dì Tư Thúy cười khặc một tiếng, rồi cúp máy không chào.

Tết năm ấy, cái máy đầu tiên được đặt ở chái tôn nhà Lập. Cái thứ hai, cái thứ ba, đặt ở hai chái khác trong xóm, mỗi cái có một người đàn bà ngồi coi máng lựa hột, sáng sáng giở khăn bóp thử từng thau. Dì Tư Thúy không ngồi máy. Dì chạy qua chạy lại giữa ba chái, đi dạy người ta bóp hột, và chửi Lập mỗi lần cái máng kẹt.

Chiều mùng hai, má Lập ngồi gói bánh tét trước hiên, hai tay thoăn thoắt cột lạt. Rồi bà dừng tay, giơ bàn tay phải lên trước mặt, xoay qua xoay lại dưới nắng.

Ngón trỏ của bà đã nhạt màu. Không còn đen tuyền. Nó loang lổ, chỗ nâu chỗ hồng, như vỏ trái điều chín chưa đều, và ở sát đầu móng có một vệt nhỏ màu hồng nhạt như ngón tay đứa con nít.

– Lạ quá – má nói, không nói với ai. – Như tay của ai.

Lập ngồi bên cạnh, ngón trỏ của nó cũng đã sạch từ lâu. Nó giả bộ cột lạt, không dám nhìn lâu, sợ má thấy nó nhìn rồi lại giấu tay đi.

— Hết —