Tối thứ nhất, sáu giờ

Chương 1: Tối thứ nhất, sáu giờ

– Bốn mươi tám. – Bà Út Liệu nói.

Xướng đang ngồi xổm dưới chân cột điện, quấn băng keo cách điện vô mối nối, ngẩng lên.

– Dạ?

– Tôi đếm ra bốn mươi tám ngọn đèn. Cả ấp có bốn mươi bảy nóc nhà.

Bà đứng trên bậc thềm nhà văn hoá, cái nhà duy nhất trên đỉnh hòn Nồm, tay chống cây gậy tre, mắt nheo nhìn xuống sườn đồi. Trời chạng vạng, biển phía tây còn một vệt đỏ bầm như vết thương mới khép miệng. Phía dưới, từng ngọn đèn đang bật lên lấm tấm, chỗ thưa chỗ dày, men theo con đường đất đỏ chạy vòng quanh hòn.

Xướng là thợ điện lực trong Rạch Giá, ra đảo được hai ngày. Áp thấp nhiệt đới đi ngang vịnh tuần trước, nước dâng tràn vô cái nhà máy phát của ấp, ngập ba tấc, hai cái máy diesel chết đứng. Anh tháo ra lau chùi, sấy khô, chạy lại được một cái nhỏ. Cái lớn thì phải chờ phụ tùng, ít nhất ba ngày tàu mới chở ra. Trong lúc chờ, máy nhỏ chỉ gánh nổi mỗi nhà một bóng đèn, từ sáu giờ tới chín giờ tối. Ấp họp, ai cũng chịu.

Hai ngày qua anh sống trong cái nhà máy phát nhỏ xíu xây bằng đá chẻ ở lưng chừng đồi. Bùn biển còn đóng thành vệt trên vách, mùi dầu diesel trộn mùi rong thối nồng tới nhức đầu. Mấy đứa nhỏ trong ấp kéo nhau ra đứng ngoài cửa coi anh tháo máy, đứa nào cũng ở trần, da đen nhẻm, hỏi đủ thứ chuyện: chú ơi cái này là cái gì, chú ơi chừng nào có quạt. Trưa nào bà Út cũng sai đứa cháu nội mang ra cho anh một cà mèn cơm, canh chua cá đối nấu với me non, một khúc cá kho tiêu. Bà dặn đứa cháu nói lại với anh: ăn cho no rồi làm, đảo này không có ai cứu chú nếu chú bị điện giật.

Bà Út Liệu bảy mươi mốt tuổi, làm trưởng ấp mười chín năm, giờ không còn làm nhưng cả ấp vẫn gọi là bà trưởng ấp. Chiều nào có điện, bà cũng leo lên đây đếm đèn. Nhà nào không sáng là nhà đó có chuyện, đứt dây, hư bóng, hay người già đau ốm không ai bật. Bà đếm từ hồi mới nhận chức trưởng ấp, chưa bỏ bữa nào.

Xướng đứng dậy, phủi tay, lên đứng cạnh bà. Anh đếm. Anh đếm hai lần. Bốn mươi tám thật.

Ngọn thứ bốn mươi tám nằm tách hẳn ra, tận mũi đất phía đông, sát mép nước, nơi con đường đất đỏ đã dứt từ lâu. Nó không trắng như bóng đèn tròn của mấy nhà kia. Nó vàng, ấm, hơi lay lắt.

– Chỗ đó có nhà ai không cô Út?

Bà Út không trả lời ngay. Gió từ biển thổi lên, lùa qua mái tôn nhà văn hoá kêu lạch xạch.

– Hồi trước có. – Bà nói. – Nhà vợ chồng thằng Tám Thơm. Năm hai ngàn lẻ bảy nước dâng, trôi mất nhà, trôi mất bốn người. Giờ còn có cái nền.

Xướng nghĩ tới chuyện đầu tiên một người thợ điện nghĩ tới: câu trộm điện. Có ai đó kéo dây từ đường chính ra mũi đông, móc vô bóng đèn. Mà bóng đèn thì phải trắng. Anh nghĩ tới chuyện thứ hai: mấy đứa nhỏ trong ấp đốt lửa chơi. Mà mấy đứa nhỏ đốt lửa thì phải có tiếng la hét.

– Để con ra coi. – Anh nói.

Bà Út nhìn anh một lúc, rồi bà quay vô nhà văn hoá lấy cây đèn pin.

– Tôi đi với chú.

Đường ra mũi đông phải lội qua bãi đá. Đá đen, nhọn, phủ hàu, lớp rong trơn như mỡ. Bà Út đi trước, cây gậy gõ lốc cốc, bước nào cũng chắc. Xướng đi sau, rọi đèn cho bà, ba lần suýt té. Nước triều đang lên, liếm vô chân đá rì rào. Phía sau lưng hai người, mấy ngọn đèn trong ấp nhỏ dần.

Ngọn đèn vàng ở phía trước thì không lớn thêm. Đi mười phút rồi mà nó vẫn y nguyên, chừng đó, sáng chừng đó.

Rồi hai người leo lên được cái nền.

Cái nền xi măng rộng chừng bốn chục mét vuông, nứt nẻ, cỏ gà mọc lên từ các kẽ. Bốn góc còn bốn chân cột gạch cụt ngủn. Một góc nền đã sụt xuống biển, sắt lòi ra gỉ đỏ. Ngay giữa nền, có một cây đèn bão.

Loại đèn bão xưa, đèn dầu có quai xách, chụp thuỷ tinh tròn bầu, khung sắt sơn xanh đã tróc gần hết. Ngọn lửa trong chụp vàng, cao chừng hai đốt ngón tay, đứng thẳng, không chao. Gió đang thổi lồng lộng mà ngọn lửa không chao.

Xướng cúi xuống. Anh đưa tay sát chụp đèn. Không nóng. Đèn dầu cháy mười phút là chụp thuỷ tinh nóng tới phỏng tay, cái chụp này mát lạnh, rịn hơi sương. Anh rọi đèn pin vô cái bầu đựng dầu bên dưới. Nắp bầu mở. Bên trong khô rang, có một lớp cát mịn và hai cái vỏ ốc gạo nhỏ xíu.

Không có một giọt dầu. Vậy mà tim đèn đang cháy.

– Cô Út…

Anh quay lại. Bà Út đứng sau lưng anh, không nhìn ngọn lửa. Bà nhìn cái chụp thuỷ tinh. Trên chụp, gần sát vành dưới, có một vết nứt hình chữ V, nhỏ cỡ móng tay út, rõ mồn một dưới ánh lửa vàng.

Bà Út đưa tay bụm miệng.

— Hết chương 1 —