Ba cây gạo

Chương 1: Ba cây gạo

Lốc cốc. Lốc cốc. Lốc cốc.

Chiều nào trên bãi sông Hồng cũng có tiếng ấy. Nghe là biết ông Trâu Mốc đang dẫn đàn về.

Ông Trâu Mốc già nhất bãi. Lông ông đã ngả màu tro, lốm đốm trắng như cái bánh đa bị mốc, nên ai cũng gọi là ông Mốc. Một bên sừng của ông bị mẻ mất một miếng, từ cái hồi ông còn trẻ, húc nhau với con trâu đực làng bên. Dưới cổ ông có đeo một cái mõ tre, ống tre khoét rỗng, bên trong treo một que gỗ nhỏ. Ông bước một bước, que gỗ gõ một cái.

Lốc cốc. Lốc cốc.

Ông đi trước. Cả đàn trâu đi sau. Trâu mẹ, trâu đực, trâu tơ, rồi đến lũ nghé con lũn cũn ở cuối cùng.

Ông đi chậm lắm.

Chậm như cái bóng của cây tre lúc trưa.

Trong lũ nghé con, có một con tên là Bổi. Nghé Bổi sinh hồi đầu xuân, đúng lúc bãi ngô ven sông vừa lên mầm. Bổi có bốn cái chân dài nhất đàn, cái đuôi ngoe nguẩy như cái chổi lông gà, và một cái tật: chạy.

Sáng ra bãi, Bổi chạy. Ăn cỏ xong, Bổi chạy. Thấy con chuồn chuồn, Bổi chạy theo. Thấy con cò, Bổi chạy cho cò bay. Mẹ Bổi gọi:

– Bổi ơi, đứng yên một tí cho mẹ liếm cái tai nào!

– Con bận chạy! – Bổi nói vọng lại, rồi chạy mất.

Thế nên cái giờ đi về mỗi chiều là cái giờ Bổi khổ nhất.

Lốc cốc. Lốc cốc. Ông Mốc nhấc một chân. Đặt xuống. Nghỉ một tí. Nhấc chân kia.

Bổi đi sau, giẫm lên dấu chân của mẹ. Giẫm hết dấu chân rồi, phải đứng đợi. Đợi chán, Bổi lại giẫm. Rồi lại đợi.

– Mẹ ơi, sao ông Mốc đi chậm thế?

– Ông già rồi con ạ.

– Già thì đi sau. Sao già lại đi trước?

Mẹ Bổi không trả lời. Mẹ chỉ khịt mũi một cái, phì, nghĩa là: con hỏi lắm thế.

Mà chậm thôi chưa đủ. Ông Mốc còn đi vòng.

Giữa bãi sông có một khoảng đất trống phẳng lì, cát mịn màu vàng nhạt. Đi thẳng qua đó là về tới bờ đê nhanh nhất. Thế mà ông Mốc không bao giờ đi thẳng. Tới chỗ ấy, ông rẽ sang trái, đi men theo một hàng ba cây gạo. Đi tới cây gạo thứ nhất, ông dừng lại, cọ cái sừng mẻ vào gốc. Tới cây thứ hai, ông lại cọ. Tới cây thứ ba, ông cọ thêm một lần, rồi mới rẽ phải, ra đê.

Lốc cốc. Cọ cọ. Lốc cốc. Cọ cọ.

Cả đàn đi theo ông, cũng vòng qua ba cây gạo, cũng dài thêm một quãng.

Một hôm Bổi không nhịn được nữa. Bổi lách lên đầu đàn, chạy song song với ông.

– Ông Mốc ơi! Sao ông không đi thẳng ạ? Đi thẳng về nhanh hơn mà!

Ông Mốc dừng lại, quay cái đầu to tướng nhìn Bổi. Đôi mắt ông đục đục, như mặt nước ao sau cơn mưa.

– Chỗ ấy à. – Ông nói chậm rãi. – Chỗ ấy đất nó biết nuốt, cháu ạ.

– Đất làm gì có miệng!

– Ừ. Đất không có miệng. – Ông gật gù. – Thế mà vẫn nuốt.

Rồi ông lại đi. Lốc cốc. Lốc cốc. Cọ sừng vào cây gạo thứ nhất.

Bổi đứng nhìn khoảng cát vàng phẳng lì. Nó hiền khô. Không có răng. Không có miệng. Ông Mốc già quá rồi, Bổi nghĩ, già quá nên nói linh tinh.

Tối ấy về chuồng, Bổi nằm cạnh mẹ, nhai lại cái ý nghĩ ấy như nhai lại cỏ. Nhai một lần. Nhai hai lần. Nhai mãi.

Đến khi trăng lên cao, Bổi đã quyết định xong.

Chiều mai, Bổi sẽ không đi sau cái mõ ấy nữa. Chiều mai, Bổi sẽ đi đường thẳng. Và Bổi sẽ về tới bờ đê trước cả ông Mốc.

— Hết chương 1 —