Mười hai cây chắn gió

Chương 1: Mười hai cây chắn gió

Con Mực không sủa. Đó là điều đầu tiên Đạt nghĩ tới khi đứng giữa sân phơi trống trơn lúc năm giờ sáng, gió bấc tháng Chạp lùa qua cái áo khoác mỏng, dưới chân chỉ còn mấy tấm bạt xanh nhàu nhĩ và một vệt cà phê vương vãi kéo dài ra phía cổng sau.

Một tấn tám. Đạt tính nhanh trong đầu, như cách cậu vẫn tính trên lớp hồi học kỹ sư nông nghiệp ở trường đại học trên phố. Một tấn tám cà phê quả khô, xát ra được hơn chín tạ nhân, giá năm nay trên trăm nghìn một ký. Gần một trăm triệu. Gần một nửa mùa của cả nhà.

Bố cậu, ông Hạnh, đứng ở mép sân, tay cầm cái đèn pin vẫn còn bật dù trời đã sáng. Mẹ cậu ngồi bệt xuống bậc thềm. Con Mực, con chó đen to nhất xóm, nằm trong gầm chòi canh, vẫy đuôi với tất cả mọi người như chẳng có chuyện gì.

Và anh Chiến, người hái thuê ngủ trong cái chòi tôn cuối sân, đứng ở cửa chòi, mặt tái mét, không dám bước ra.

Bà ngoại Đạt, bà Duyến, vào Buôn Ma Thuột được mười ngày. Bà bảy mươi lăm tuổi, bán nước chè ở một cái ngõ ngoài Hà Nội ba mươi tám năm, chưa từng thấy một cây cà phê ngoài đời thật. Mẹ cậu năn nỉ mãi bà mới chịu bay vào, bảo vào xem con gái làm ăn thế nào, nhân tiện xem thằng cháu ngoại học bốn năm đại học xong về làm cái gì.

Ngày thứ hai, bà đòi ra rẫy. Đạt chở bà bằng xe máy lúc năm giờ sáng, sương còn đọng trắng trên những hàng cà phê thẳng tắp, đất đỏ dính bết vào dép. Cả nhà đã ở đó, mỗi người một hàng, tay tuốt quả rào rào xuống tấm bạt trải dưới gốc. Anh Chiến làm ở hàng xa nhất, cái đài bán dẫn treo trên cành, đang phát tiếng hát cải lương của ai đó rè rè.

Lúc bà đi qua con mương nhỏ giữa hai lô, anh Chiến chạy tới, không nói không rằng, cúi xuống cõng bà qua như cõng một bao cà phê, đặt bà xuống bên kia rồi chạy về hàng của mình. Bà đứng nhìn theo cái lưng áo bạc màu của anh một lúc.

Đạt chỉ cho bà mười hai cây cà phê mít đứng thành một hàng dọc theo bờ rẫy phía tây, cao vượt hẳn mọi thứ, thân to bằng bắp đùi, lá to như lá mít. Ông nội cậu trồng từ năm tám mươi sáu, khi rẫy còn là rừng khộp. Gió mùa khô từ phía ấy thổi về, mấy cây ấy đứng chắn, bốn mươi năm chưa đổ cây nào.

– Cây gì mà cao như cây đình. – Bà nói. – Thế này thì hái bằng cái gì?

– Bắc thang, bà ạ. Anh Chiến trèo giỏi nhất.

Bà vào đúng vụ thu hoạch cuối. Cả nhà ra rẫy từ sáng, chỉ để bà ở nhà. Bà không chịu ngồi không. Bà đội nón, ngồi xổm giữa sân phơi, nhặt từng hạt cà phê lép, hạt đen, sạn đá ra khỏi đống quả khô, như cách bà vẫn nhặt sạn trong gạo mậu dịch bốn mươi năm trước. Chiều nào Đạt đi rẫy về cũng thấy bà ở đó, cái lưng còng xuống, hai bàn tay nâu sẫm dính bụi cà phê.

Chiều hôm qua, bà gọi cậu lại, xoè tay ra. Trong lòng bàn tay bà là mấy hạt cà phê nhân bung ra khỏi vỏ lúc người ta cào đảo, to gần gấp rưỡi hạt thường, dài, một đầu hơi nhọn, rãnh giữa cong như cái lưỡi liềm.

– Hạt này khác. Sao lại lẫn vào đây?

– Cà phê mít đó bà. – Đạt cười. – Ông nội cháu trồng mười hai cây quanh rẫy làm hàng rào chắn gió từ hồi bốn mươi năm trước, cây cao gần chục mét. Quả to, vỏ dày, ít ai trồng nữa vì giá thấp hơn cà phê vối. Cả cái xã này giờ chắc còn mỗi nhà mình là giữ mấy cây đó.

– Thế sao lại lẫn vào đây?

– Tuần trước bố cháu hái mười hai cây đó, phơi riêng trên một tấm bạt. Hôm kia trời đổ mưa trái mùa, cả nhà vun vội tất cả vào một đống, đắp bạt lại. Thế là lẫn hết. Bố cháu bảo kệ, lẫn ít thôi, bán chung cũng được.

Bà ngoại gật gù, nhặt năm hạt to nhất, bỏ vào túi áo cánh nâu.

– Bà mang ra Hà Nội, rang cho ông Tiệp đầu ngõ uống thử. Ông ấy uống cà phê phin bốn mươi năm, cứ khoe biết hết các loại hạt. Để bà đố ông ấy.

Đêm ấy cả nhà ngủ sớm, vì sáng mai xe của đại lý sẽ tới cân. Cái đống cà phê vun cao giữa sân, đắp bạt, trên bạt đè mấy cái lốp xe. Con Mực nằm trong gầm chòi canh. Anh Chiến ngủ trong chòi.

Đến sáng thì đống cà phê không còn.

— Hết chương 1 —