Đêm thứ năm

Chương 3: Đêm thứ năm

Dì Mười.

Chiều đêm thứ năm, tui lên nhà trên, trả cho cậu Hai xấp tiền hai chục triệu.

– Tui không làm nữa. – Tui nói. – Con Liễu nó biết rồi. Nó biết từ đêm thứ hai. Đêm qua là nó làm cậu đó.

Cậu Hai đứng sững. Con Liễu đi từ dưới bếp lên, tay còn cầm cái giẻ lau. Hai anh em nhìn nhau, rồi nhìn tui.

Tui nói hết. Tui nói chuyện cậu Hai nợ người ta, chuyện mấy người lạ tới nhà đòi hồi ông Tư còn sống, chuyện ông Tư sợ bán nhà. Tui nói chuyện thằng cháu ngoại tui. Tui nói tui có lỗi với ông Tư, với con Liễu. Rồi tui móc trong túi áo ra cái tay quay máy hát, đặt lên bàn thờ, trước tấm ảnh ông.

– Tui trả lại. – Tui nói. – Từ nay không ai quay cái máy đó nữa.

Hai Thịnh.

Tôi đã định cãi. Tôi đã định nói dì Mười bịa chuyện. Nhưng em tôi đặt cái giẻ lau xuống, kéo ghế ngồi, rồi nói, giọng bình thường như hỏi giá rau:

– Anh nợ bao nhiêu?

Tôi nói con số. Lần đầu tiên tôi nói con số đó ra miệng với người nhà. Em tôi không la, không khóc. Em ngồi tính trên đầu ngón tay, như tính điểm cho học trò.

– Bán nhà thì anh trả được. – Em nói. – Rồi hai năm nữa anh lại nợ, vì anh vẫn là anh. Còn em thì không còn nhà.

Em nói đúng. Tôi biết em nói đúng. Tôi ngồi đó, trước bàn thờ ba, trước cái máy hát im lìm và cái tay quay nằm trên bàn thờ, và tôi không còn gì để cãi.

Tối đó ba người ăn cơm chung trên bộ ván gian giữa, lần đầu tiên từ đám tang. Canh chua cá linh bông điên điển, cá kho tộ. Không ai nói nhiều. Em tôi nói em sẽ làm sổ cho thuê hai gian chái làm chỗ dạy thêm, dì Mười nói dì biết một ông thợ mộc ở Long Hồ chịu sửa mái, lấy công rẻ. Tôi nói tôi sẽ đi gặp mấy người cho vay, nói chuyện đàng hoàng, bán chiếc xe hơi trước. Chuyện thằng cháu ngoại dì Mười, em tôi nói em có một học trò cũ làm ở bệnh viện tim Cần Thơ, để em hỏi.

Mười một giờ, ai về chỗ nấy. Tôi ngủ ở gian bên. Đêm yên, chỉ có tiếng sông.

Dì Mười.

Tui xuống nhà ngang, nằm mà không ngủ được. Cái tay quay không còn trong túi áo, tui cứ thò tay vô túi kiếm hoài, như người mất cái gì.

Tui nhớ một chuyện ông Tư nói hồi năm kia, cái hồi hai anh em nó cãi nhau qua điện thoại, thằng Hai giận không về ăn Tết. Đêm đó ông ngồi một mình trước cái máy hát, không biểu tui quay cót. Ông nói, Mười à, tao có một cái đĩa, tao cất kỹ lắm, đĩa tao thu hồi trẻ, hồi hai đứa nó còn nhỏ xíu. Chừng nào hai đứa nó ngồi chung một mâm cơm thì tao mở cho tụi nó nghe. Tui hỏi ông cất ở đâu. Ông cười, không nói. Tui tưởng ông lẫn.

Tối nay hai đứa nó ngồi chung một mâm cơm. Tui nằm nghĩ vậy, rồi tui sợ, không dám nghĩ tiếp.

Ba Liễu.

Mười hai giờ khuya, cái máy hát của ba cất tiếng.

Tôi ngồi bật dậy trong buồng. Tiếng kim rè rè, rồi tiếng đờn kìm dạo đầu, mỏng, xa, như vọng lên từ đáy giếng. Không phải bài vọng cổ dì Mười đã mở đêm đầu. Bài này tôi chưa nghe bao giờ.

Tôi chạy ra. Anh Hai đã đứng ở cửa gian bên, đèn pin trong tay, mặt trắng bệch. Dì Mười chạy từ dưới bến lên, áo bà ba mặc trái.

Ba người đứng nhìn cái máy hát. Cái đĩa trên mâm không phải cái đĩa vọng cổ dì Mười để lại hồi chiều. Đĩa than quay chầm chậm dưới ánh đèn dầu trên bàn thờ. Cái loa kèn đồng hình bông bìm bìm hướng ra phía sông. Và trên bàn thờ, trước tấm ảnh ba, cái tay quay vẫn nằm nguyên chỗ dì Mười đặt hồi chiều.

– Ai quay cót? – Anh Hai hỏi, giọng khản.

Không ai trả lời. Không ai quay. Tôi biết anh không quay. Anh biết tôi không quay. Cả hai đứa nhìn dì Mười. Dì lắc đầu, chậm rãi, mắt không rời cái máy.

– Ông Tư có thói quen. – Dì nói, rất nhỏ. – Tối nào nghe xong, ông biểu tui quay cót lại đầy, đè thắng, để sáng hôm sau ông khỏi chờ. Hồi chiều, trước khi lên trả tiền, tui quay cót đầy lần chót, theo thói quen. Tui đè thắng chặt. Tui nhớ mà.

– Rồi ai nhả thắng?

Dì Mười không trả lời câu đó.

Bài hát chạy tới đoạn giữa. Tiếng đờn kìm ngưng, rồi một giọng người đàn ông ca, giọng trẻ, trong, hơi run, kiểu giọng của một người mới tập ca, hát một câu vọng cổ về căn nhà bên sông có hai đứa con nhỏ chơi dưới gốc mận. Giọng hát đó tôi không biết. Rồi tôi biết. Tôi đã nghe giọng đó hát ru tôi ngủ hồi tôi còn nằm võng.

Anh Hai bước tới, đưa tay ra định nhấc kim. Rồi anh rụt tay lại.

Ba người đứng im trong gian giữa căn nhà cổ, giữa đêm, nghe hết bài. Khi tiếng hát dứt, cây kim chạy vô rãnh trong cùng, kêu xèn xẹt, đều đều. Đĩa than quay chậm dần, chậm dần. Rồi dừng.

Dì Mười bước tới, nhấc kim lên, gác lại chỗ cũ, quay mặt vô trong, đúng kiểu ba.

Sáng hôm sau, tôi lau bàn thờ, lấy cái đĩa than ra khỏi máy. Nhãn đĩa đã mờ, chỉ còn đọc được mấy chữ viết tay bằng mực tím: thu năm sáu tám, tặng hai con. Cái đĩa đó không nằm trong chồng đĩa của ba. Tôi lục hết rương, hết tủ, chỉ tìm thấy một cái bao giấy rỗng in hình bông sen, nằm dưới đáy cái rương gỗ trong buồng ba, chỗ anh Hai nằm ngủ đêm thứ tư.

Anh Hai về Sài Gòn chiều hôm đó, đi xe đò, không đi xe hơi. Trước khi lên xe, anh đứng trên bến rất lâu, nhìn căn nhà, rồi hỏi tôi một câu:

– Em nghĩ ai nhả thắng?

Tôi nói không biết. Tôi nói thật. Có thể cái thắng lờn, như anh nói đêm đầu. Có thể con chuột chạy ngang. Có thể ba.

Cái tay quay bây giờ dì Mười cất trong rương, khoá lại. Cái máy hát vẫn đặt trên bàn gỗ trắc cạnh bàn thờ. Dây cót bên trong, dì nói, chắc vẫn còn. Chẳng ai trong nhà tôi dám mở ra coi.

— Hết —