Canh năm

Chương 3: Canh năm

Hầu Tấn không rút. Ông ta cũng không làm gì được. Bốn trăm người đứng trên đê, đèn đuốc sáng rực, Đỗ Tam bị trói ngồi ở điếm canh, khúc tre chẻ đôi nằm trong tay ông tuần đê già. Ông ta ngồi trên lưng ngựa, ở đầu đê, như người ta ngồi xem một đám hội không phải của mình.

Ống thứ ba được tìm thấy lúc gà gáy lần đầu, ngay dưới gốc cây gạo, chỗ ông Kỳ áp tai xuống đất lúc canh một. Ông đã nghe thấy nó từ đầu, nhưng tiếng của nó lẫn vào tiếng của ống thứ nhất. Người cắm ống này chưa kịp cắm sâu, có lẽ vì nghe trống ngũ liên mà bỏ chạy. Nước mới chỉ rỉ vào chứ chưa đùn ra phía đồng.

Đàn bà con gái Hạ Xá ngồi thành hàng dài trên mặt đê, chuyền tay nhau từng bao đất. Một bà cụ ngoài bảy mươi ngồi bện nong cả đêm, ngón tay rớm máu vì nan tre, không ai bảo được bà nghỉ. Mấy đứa trẻ con ôm rơm chạy qua chạy lại, ngã lên ngã xuống, ướt như chuột, cười khanh khách như đi chơi hội.

Đến giữa canh năm, nước sông ngừng lên. Ông Kỳ lại nằm sấp xuống mặt đê, áp tai vào đất. Ông nằm lâu lắm. Nụ quỳ bên cạnh, cầm đèn, không dám thở mạnh.

– Còn ọc không cha?

Ông già lắc đầu.

Trời hửng sáng. Mặt sông Hoành Giang vẫn đỏ, vẫn xiết, nhưng đã có một vệt ướt sẫm trên mái đê phía sông, cách mặt nước một gang tay. Nước đã bắt đầu rút.

Nụ sai thằng em họ mười bốn tuổi chèo thuyền nhỏ sang bờ nam xem tình hình. Nó đi một canh giờ mới về. Nó kể: đê bờ nam vẫn vững. Đất đắp ở đó là đất sét đỏ, nện bằng vồ đá, cao hơn đê Hạ Xá cả một sải tay. Ba chục trai làng Hạ Xá sang giữ đê bên ấy cả đêm ngồi đánh tam cúc trong điếm canh, chẳng có việc gì làm. Kho thóc điền trang Mẫn gia cách bờ đê tới hai dặm, nằm trên gò cao, nước có tràn cũng không tới.

Nụ ngồi im một lúc. Rồi cô nhớ ra một chuyện, chuyện mà cả làng Hạ Xá đã bàn tán từ đầu mùa xuân: em vợ của Hầu Tấn đi khắp làng hỏi mua ruộng, trả giá rẻ như bèo, nói đất trũng, đất xấu, mùa nào cũng lo lụt. Không ai bán. Ruộng Hạ Xá là ruộng phù sa, cấy hai vụ, nhà nào cũng giữ như giữ mạng.

Nhưng nếu đê vỡ, đồng Hạ Xá ngập trắng một mùa, mất trắng hai vụ, nhà nào cũng nợ thóc giống, nợ tiền thuế, thì sang năm, giá ruộng sẽ còn rẻ hơn bèo. Và người ta sẽ phải bán.

Cô đi tới đầu đê, chỗ Hầu Tấn vẫn ngồi trên ngựa. Cô không nói chuyện ruộng. Cô chỉ nói:

– Bờ nam không sao, thưa đê chánh. Kho thóc Mẫn gia trên gò cao, nước có lên thêm ba sải cũng không tới.

Hầu Tấn nhìn cô rất lâu. Rồi ông ta giật cương, quay ngựa, đi về phía đồn đê mà không nói một lời nào. Lưng ông ta thẳng, nhưng con ngựa đi rất chậm.

Ba ngày sau, khi nước đã rút hẳn, một đoàn người của làng Hạ Xá gồm ông Kỳ, Nụ, anh Bàng, và mười hai bô lão, đi bộ lên lỵ sở. Họ mang theo ba khúc tre chẻ đôi, một cái vồ gỗ, lời khai của Đỗ Tam có điểm chỉ, và một tờ đơn có chữ ký của hai trăm bốn mươi người.

Trước khi đi, ông Kỳ bảo Nụ dắt ông ra đoạn đê cạnh cây gạo một lần nữa. Ông lại nằm sấp xuống, áp tai vào đất. Đất đã khô, mát, có mùi cỏ mới.

Ông nằm một lúc rồi ngồi dậy, phủi đất trên má, chống gậy đứng lên.

– Nó ngủ rồi. – Ông nói. – Đi thôi con.

— Hết —