Ô mục đích vay

Chương 3: Ô mục đích vay

Sáng thứ Hai, ngày 12 tháng 9, nhân viên tín dụng xuống trường lúc chín giờ, một cậu trai chừng hai mươi lăm tuổi, áo sơ mi trắng, đeo thẻ nhân viên, xách cái cặp da đựng xấp hợp đồng. Chị Diệu đón cậu ở phòng giáo viên, pha trà, bày bánh tráng mè.

Thầy Quang là người đầu tiên. Thầy cầm hợp đồng, đọc ô mục đích vay. Mua xe máy phục vụ đi lại. Thầy không có kế hoạch mua xe máy nào. Thầy đọc tới chỗ ký, rồi đặt bút xuống.

– Chị Hai ơi, để em về hỏi vợ đã.

Chị Diệu cười, nhưng Vi đứng ở cửa sổ thấy rõ, tay chị bóp cái chén trà chặt hơn.

Cô Hạnh đọc ô mục đích vay của mình: sửa nhà. Cô đang ở nhà mẹ chồng. Cô Lan: mua điện thoại và đồ điện tử. Cô Ngọc: chi phí học tập cho con, trong khi con cô mới hai tuổi. Mười bốn hợp đồng, mười bốn lý do khác nhau, không một cái nào viết là cho chị Diệu vay. Bởi vì nếu viết thật, cái hợp đồng ấy không ai duyệt.

Bảy người ký hôm ấy, vì thương chị, vì ngại, vì hai triệu tiền cà phê, vì không muốn bị coi là đứa nghi ngờ đồng nghiệp. Vi không ngăn được họ. Bảy người còn lại xin hẹn tuần sau.

Còn ba bộ hồ sơ đã có chữ ký sẵn, nằm ở đáy cặp của cậu nhân viên, của ba người không có mặt. Vi biết vì cô hỏi thẳng cậu nhân viên, trước mặt chị Diệu, trước mặt cả phòng:

– Em ơi, quy định bên em có cho người vay ký trước ở nhà rồi gửi người khác mang lên không?

Cậu nhân viên đỏ mặt.

– Dạ không chị. Phải ký trước mặt nhân viên.

– Vậy ba bộ có sẵn chữ ký trong cặp em là của ai?

Phòng giáo viên lặng ngắt. Chị Diệu đứng dậy, giọng vẫn ấm:

– Vi ơi, ba bộ đó là của mấy đứa đi vắng, chị ký giùm cho tiện, có giấy ủy quyền mà.

– Có cả của cô Bông không chị? – Vi hỏi. – Cô Bông nằm viện tỉnh từ tháng Tám. Hôm qua em vào thăm, cô nói cô chưa ký gì, chưa ủy quyền cho ai.

Cậu nhân viên tín dụng rút ba bộ hồ sơ ra, tay run, đọc tên. Nguyễn Thị Bông. Chữ ký dưới tên rất đẹp, rất tròn trịa, không giống chút nào chữ ký run run của một người năm mươi tám tuổi bị đau khớp tay mà Vi đã thấy hôm qua trên tờ giấy cam đoan cô Bông viết cho mình.

Trưa hôm ấy, Vi mang tờ giấy cam đoan của cô Bông, bản ghi chép những gì cô Mai nói về mười bảy tờ xác nhận lương, và danh sách mười bốn cái tên kèm mười bốn lý do vay, lên gặp thầy hiệu trưởng. Thầy đọc xong, gọi văn thư mang sổ đóng dấu lên đối chiếu, rồi nhấc điện thoại gọi cho Phòng Giáo dục. Chiều hôm ấy, công ty tài chính tạm dừng giải ngân cả bảy hợp đồng vừa ký để xác minh. Một tuần sau, cô Bông, được con trai chở đi, tới công an trình báo việc bị giả mạo chữ ký.

Chị Diệu bị đình chỉ công tác. Rồi chuyện đi đúng con đường của nó, chậm và đều như nước sông Vệ mùa cạn. Tháng Ba năm sau, Vi được mời lên làm chứng.

Cái giá thì tới nhanh hơn.

Bốn trong bảy người đã ký không nói chuyện với Vi suốt năm học. Cô Hạnh nói thẳng giữa phòng giáo viên rằng con nhỏ này tưởng mình là ai, chị Hai chỉ cần tiền cứu con thôi mà nó làm như chị là tội phạm. Có người để lại trên bàn cô một hộp bánh tráng mè, cái loại chị Diệu hay mua, không có lời nhắn. Hè năm 2017, Vi nhận quyết định điều động lên điểm trường lẻ ở một thôn trên núi phía tây, cách nhà hai mươi tám cây số đường đèo. Không ai nói đó là vì chuyện chị Diệu. Cũng không ai nói không phải.

Chồng cô đèo cô lên điểm trường hôm khai giảng, chiếc xe số chở cả bao gạo, thùng mì gói và cái quạt nhựa. Điểm trường có hai phòng học, mười chín đứa học trò người Hrê, một cây mít già trước sân.

– Em có tiếc không? – anh hỏi, lúc dựng xe dưới gốc mít.

Vi nghĩ tới bảy năm kia, cái nồi cháo ở chợ, vết sẹo trên mu bàn tay, những tối anh ngồi ngoài hiên hút thuốc tới khuya và không nói gì. Bảy năm ấy chưa xảy ra. Anh không biết gì về chúng. Anh chỉ thấy một cô vợ bị điều lên núi, và vẫn chở cô đi.

– Không. – Cô nói. – Anh về đi, trưa rồi, mưa đèo trơn lắm.

Tối hôm ấy có tin nhắn của một số máy lạ. Thầy Quang. Vợ anh vừa sinh, con gái, ba cân hai. Anh đặt tên con là Tường An, xin phép cô lấy chữ đầu tên cô, vì nếu hôm đó anh ký thì giờ chẳng biết lấy gì mua sữa.

Vi đọc tin nhắn hai lần, rồi tắt điện thoại, đi ra sân. Trên núi tối đen như mực, tiếng suối dưới khe chảy rì rào, và mười chín đứa học trò của cô đang ngủ ở mười chín mái nhà cô chưa biết đường tới.

— Hết —