Bé Đẹn

Chương 3: Bé Đẹn

Sáng mười bốn tháng Chín, trời mưa lâm râm. Con Đẹn lùa vịt ra cánh đồng ngập phía sau xóm từ năm giờ sáng.

Nó đứng ở mũi xuồng, cây sào tre dài gấp ba người nó, tay kia cầm cái cần lùa buộc túm ni lông xanh ở đầu. Bầy vịt hai trăm con bơi tản ra trên mặt nước mênh mông, chỗ này mới tuần trước còn là ruộng lúa. Giờ chỉ còn những ngọn cây so đũa nhô lên, những ngọn tre, những cái chòi canh vịt chỉ còn thấy nóc.

Dưới áo của nó, cột ngang bụng, là cái can nhựa sơn vàng.

Nó lấy ở cột đầu bến nhà ông giáo, hôm kia. Nó không có ý ăn cắp. Nó chỉ muốn có một cái, giống tụi nhỏ trên sàn nhà ông, có màu riêng, chạy kêu lóc cóc. Mẹ nó mà biết thì mẹ nó đánh. Nên nó đeo dưới áo, ngày nào cũng đeo, buộc chặt bằng sợi dây dù xanh, cái can cấn vô bụng khó chịu muốn chết.

Gần tới cái chòi canh vịt thứ ba thì nước chảy xiết hơn. Ở đây có con kênh cũ chạy ngang dưới mặt nước, người ta nói vậy, nhưng nước lũ trùm lên hết, đâu có ai thấy. Con Đẹn chống sào, sào không chạm đáy. Chiếc xuồng xoay một vòng. Bầy vịt kêu quàng quạc. Con Đẹn chồm người ra để chống lại, chân trượt trên mũi xuồng ướt.

Nó rơi xuống nước.

Nước lạnh và đục ngầu, kéo nó đi như có ai nắm cổ chân. Nó vùng vẫy, uống một ngụm nước bùn, rồi nó nhớ lời chị Tư nói với tụi nhỏ trên sàn nhà ông giáo, cái lời nó nghe lén từ mũi xuồng: rớt xuống thì đừng vùng, ôm cái can, la thiệt lớn.

Nó ôm cái can. Cái can nổi. Đầu nó nhô lên khỏi mặt nước.

Nó la.

Chị Tư Ngợi đang ngồi trên sàn nhà ông giáo, giữa mười bảy đứa nhỏ đeo can màu, đút cháo cho thằng Huôi. Bốn giờ sáng nay chị không ra đồng. Bốn giờ sáng nay chị ngồi canh thằng Huôi ngủ, tay nắm cái dây dù buộc phao của nó, nhìn đồng hồ từng phút, trời vừa hửng là chèo xuồng đưa nó qua nhà ông giáo. Bảy giờ. Bảy giờ rưỡi. Thằng Huôi ăn cháo, kêu mặn.

Chị nghe tiếng la từ ngoài đồng vọng lại, mỏng như tiếng chim.

Mười bảy cái can đều ở trên sàn. Chị đếm hai lần.

Rồi chị nhìn ra cột đầu bến. Cái can vàng thứ mười tám không còn ở đó.

Chị nhảy xuống xuồng. Ông giáo Nghía đứng dậy, chống gậy ra mép lan can, giơ tay chỉ về phía cánh đồng sau xóm. Từ xa, giữa màu nước đục ngầu và màu mưa xám, có một chấm vàng nhỏ đang trôi, nhấp nhô, xoay tròn, trôi về phía hàng cây so đũa.

Chị Tư Ngợi chống xuồng như chưa bao giờ chống. Sào cắm xuống không chạm đáy, chị đổi qua bơi bằng tay, bằng cây dầm. Chấm vàng lớn dần. Một cái can nhựa. Một cái đầu tóc cháy nắng. Hai bàn tay nhỏ xíu bấu vào cái quai can, tím ngắt.

Con Đẹn mắc vào một ngọn cây so đũa, nước chảy xiết qua người nó, nó ôm cái can, không vùng, chỉ la, giọng đã khản đặc.

Chị Tư Ngợi kéo nó lên xuồng. Con nhỏ run như cầy sấy, nôn ra một bụng nước bùn, rồi nó khóc.

– Con xin lỗi, con lấy cái can của chị, – nó nói, răng va vào nhau. – Con không có ăn cắp. Con chỉ mượn.

Chị ôm con nhỏ vào ngực, quấn cái áo mưa của mình quanh người nó. Chị không nói được câu nào.

Chiếc xuồng lùa vịt của nó trôi lật úp cách đó một quãng, cây sào tre dài gấp ba người nó dập dềnh giữa đám lục bình. Bầy vịt hai trăm con không biết chuyện gì, vẫn bơi tản ra trên mặt nước mênh mông, kêu quàng quạc, mổ những con tép trôi theo dòng. Chị Tư Ngợi bơi xuồng về, một tay chèo, một tay giữ con Đẹn, bầy vịt lục tục bơi theo sau như một đám rước, không ai lùa mà chúng cũng biết đường về.

Chị nhớ ra rồi. Đứa thứ ba. Đám tang hai ngày sau đám tang thằng Huôi. Chị nằm trên võng, nghe tiếng kèn đám ma vọng qua mặt nước, và bà nội nói vọng vô buồng: "Con Đẹn nhà bà Năm Rổi, lùa vịt bị nước cuốn, tội nghiệp." Chị đã không ngồi dậy nổi. Chị đã không nhớ nổi cái tên ấy suốt hai mươi sáu năm.

Bà Năm Rổi chèo xuồng tới khi con Tư Ngợi vừa đưa con Đẹn lên sàn nhà ông giáo. Bà leo lên, đầu tóc rũ rượi, nhìn đứa con gái đang quấn trong cái áo mưa, nhìn cái can vàng còn buộc ngang bụng nó bằng sợi dây dù xanh.

Bà không nói gì. Bà quỳ xuống sàn, cởi cái nút dây, gỡ cái can vàng ra, ôm vào lòng, cùng với con gái, cả hai trong một vòng tay, như ôm một thứ vừa vớt được từ đáy sông lên.

Mười bảy đứa nhỏ đeo can màu đứng quanh, im phăng phắc. Thằng Huôi bò tới, sờ vô cái can vàng, hỏi:

– Can của ai vậy mẹ?

Chị Tư Ngợi lau mặt.

– Của bạn Đẹn. Từ nay bạn Đẹn màu vàng.

Bà nội thằng Huôi chèo xuồng qua lúc gần trưa, nghe chuyện, ngồi bệt xuống sàn, lấy vạt áo bà ba chặm mắt. Bà nhìn thằng Huôi đang ngồi lắp bắp đọc "o tròn như quả trứng gà", cái can xanh buộc sau lưng, sợi dây dù nối từ bụng nó ra cột nhà ông giáo.

– Tao nói bây cột con như cột chó, – bà nói, giọng nhỏ xíu. – Tao xin lỗi bây nghe Ngợi.

Chị Tư Ngợi không trả lời. Chị chỉ ngồi xuống cạnh bà, nắm bàn tay nhăn nheo của bà. Bà không biết. Bà sẽ không bao giờ biết có một buổi sáng mười bốn tháng Chín bà ngủ quên trên võng, và hai mươi sáu năm sau đó chị không nhìn mặt bà cho tới ngày bà mất.

Ngày hôm sau, bà Năm Rổi chèo xuồng tới từ sáng sớm, gửi con Đẹn lên sàn nhà ông giáo, kèm một giỏ trứng vịt. Bà không nói cảm ơn. Bà chỉ hỏi con Tư Ngợi có cần thêm can không, nhà bà còn ba cái can nước mắm.

Mùa lũ năm ấy, xóm kênh có mười tám đứa con nít đeo can màu ngồi trên sàn nhà ông giáo Nghía, học "o tròn như quả trứng gà". Nước rút vào cuối tháng Mười. Không đứa nào không lớn nữa.

Hai mươi sáu năm sau, ở chợ Châu Đốc, có một người đàn bà bán cá khô, mùa lũ nào cũng ra bến nhìn nước. Nước mỗi năm một ít, có năm không về. Mấy đứa nhỏ đi ngang hỏi bà nhìn gì. Bà chỉ cho tụi nó cái can nhựa vàng đã bạc màu, treo ở cây cột trước sạp cá nhà bên. Sạp của con Đẹn.

Nó vẫn treo đó, để dư. Đứa nào tới trễ thì có sẵn.

— Hết —