Đống tro đầu bến

Chương 1: Đống tro đầu bến

– Thơm quá.

Thẩm Thanh Hạc nói câu ấy khi đang ngồi xổm giữa đống tro còn bốc khói của tiệm dầu Cung Ký, và cả đám người đứng quanh quay lại nhìn nàng như nhìn kẻ dở hơi.

Bộ đầu Khổng đứng ở bậc cửa, tay chống nạnh, chép miệng:

– Thẩm bộ khoái, người ta mất cả cơ nghiệp, cô khen thơm?

– Không phải thơm. – Nàng sửa lại, cầm lên một mảnh hũ sành vỡ, đưa lên mũi. – Là hắc. Dầu trẩu.

Trời chưa sáng hẳn. Bến Lâm Giang đã đông người. Người chèo đò, người gánh nước, mấy bà bán xôi sớm, tất cả đứng chen trên bờ kè đá nhìn sang cái nền tiệm cháy đen. Tiệm Cung Ký bán dầu ở đầu bến này ba đời, dầu lạc, dầu vừng, dầu đèn, dầu thắp. Nửa đêm qua lửa bùng lên từ gian kho phía sau, cháy lan ra gian trước, đến lúc người trong xóm xách nước tới thì chỉ còn cứu được hai bức vách bên.

Chủ tiệm Cung Phúc ngồi trên một cái thúng úp ngược, hai bàn tay quấn vải trắng, mặt lấm lem tro. Lão bốn mươi lăm tuổi, béo tốt, lúc này trông như già đi mười tuổi.

– Thằng Thọ. – Lão nói, giọng khàn đặc, lần thứ ba từ sáng tới giờ. – Em ruột tôi đốt đấy. Nó muốn tôi chết.

Không ai cãi. Cả bến Lâm Giang biết chuyện anh em nhà họ Cung. Ông Cung già mất hai năm trước, để lại tiệm dầu chia đôi cho hai con trai, mỗi người một nửa. Con trưởng Cung Phúc giữ tiệm. Con thứ Cung Thọ không thích mùi dầu ăn, ra phố sau mở tiệm sơn mài. Từ đầu năm nay, Thọ đòi bán phần của mình để lấy vốn mở rộng tiệm sơn. Phúc không chịu. Hai anh em cãi nhau giữa chợ hai lần, lần thứ hai Thọ đập vỡ một hũ dầu, nói to cho cả chợ nghe: tiệm này cháy đi cho xong.

Và đêm qua, bà bán chè ở đầu ngõ thấy Cung Thọ đi ngang qua cửa sau tiệm Cung Ký lúc chừng giờ Hợi.

Và bây giờ, trong đống tro, có mùi dầu trẩu. Thứ dầu thợ sơn mài dùng để pha sơn, cháy nhanh hơn dầu lạc, cháy lâu hơn dầu đèn. Cả cái huyện Lâm Giang này, chỉ có ba tiệm sơn. Một trong ba tiệm là của Cung Thọ.

Bộ đầu Khổng phẩy tay cho hai tên lính đi về phố sau. Chưa đầy nửa canh giờ, Cung Thọ bị giải tới, tóc còn rối, áo còn dính vệt sơn đỏ. Gã nhìn đống tro, mặt trắng bệch. Gã nhìn anh trai. Phúc quay mặt đi.

– Tôi không đốt. – Thọ nói. – Tôi có tới. Nhưng tôi không đốt.

– Tới làm gì giờ ấy? – Bộ đầu Khổng hỏi.

Thọ mở miệng rồi ngậm lại. Gã nhìn sang anh trai lần nữa, rồi cúi đầu.

– Tôi không nói được.

Bộ đầu Khổng gật đầu với lính. Họ trói tay Thọ, dắt đi về huyện nha. Đám đông trên bờ kè dạt ra cho họ đi, xì xào. Có người nhổ nước bọt xuống đất.

Thanh Hạc vẫn ngồi giữa đống tro. Nàng đã bới qua gần hết gian kho. Nàng đếm được hai mươi mốt cái hũ sành vỡ. Nàng ngửi từng mảnh một. Mảnh nào cũng hắc mùi dầu trẩu, có mảnh thoảng mùi dầu lạc khét.

Không mảnh nào có mùi dầu vừng.

Mẹ nàng bán dầu ở chợ Đông hai mươi năm. Hồi nhỏ Thanh Hạc ngồi sau quầy, chơi trò bịt mắt đoán dầu, mẹ nhúng một cọng rơm vào hũ nào thì nàng phải nói đúng tên hũ đó. Dầu lạc ngậy và nằng nặng. Dầu đèn hôi khói. Dầu vừng thì không gì lẫn được, cháy lên lại càng thơm, thơm như người ta rang mè cả một chảo lớn. Cả bến Lâm Giang biết tiệm Cung Ký nổi tiếng nhất vì dầu vừng ép nóng. Mỗi tháng tiệm bán ba mươi hũ, mỗi hũ hai lạng bạc, đắt gấp năm lần dầu lạc.

Kho dầu Cung Ký cháy cả đêm. Mà cả đêm ấy, không ai trong xóm ngửi thấy mùi mè rang.

Nàng đứng dậy, phủi tro trên vạt áo, đi tới chỗ Cung Phúc vẫn ngồi trên cái thúng.

– Chủ tiệm. Trong kho đêm qua có bao nhiêu hũ dầu vừng?

Phúc ngẩng lên. Một khắc ngập ngừng, rất ngắn.

– Ba mươi hũ. Mới ép tuần trước. Cháy hết rồi.

– Dạ. – Thanh Hạc nói. – Tôi ghi lại.

— Hết chương 1 —