Tháng Giêng: nồi cơm cho gà

Chương 1: Tháng Giêng: nồi cơm cho gà

Mạ chồng tôi bưng nồi cơm khê ra sân, cạo hết vào máng gà, rồi đem nồi ra giếng cọ. Bà không nói một lời. Tiếng cái muôi nhôm cào vào đáy nồi kèn kẹt nghe rõ tới tận gian bếp, chỗ tôi đứng với hai bàn tay đen nhẻm muội củi.

Đó là bữa cơm đầu tiên tôi nấu ở nhà chồng, sáng mùng sáu Tết. Ở Hà Nội tôi nấu bằng nồi điện, bấm nút, chờ đèn chuyển sang màu vàng. Ở đây nồi gang đặt trên kiềng ba chân, củi chè khô cháy rừng rực rồi tắt phụt, lửa lên lúc nào phải tự biết. Không ai dạy tôi cái lúc nào ấy.

Tôi là Hải Yến, hai mươi chín tuổi, làm phiên dịch tiếng Anh cho một công ty phần mềm, làm từ xa đã ba năm. Cường, chồng tôi, là kỹ sư cơ khí. Mùa thu năm ngoái bọ chồng tôi ngã từ trên mái kho xuống, gãy xương chậu, nằm một chỗ hai tháng. Cái xưởng sao chè nhỏ của nhà không ai đứng. Cường xin nghỉ việc ở Hà Nội về quê. Tôi đi theo, mang hai cái va li, một cái máy tính và một cục phát wifi mà người ở xóm sau này gọi là "cái hộp nhấp nháy của con dâu".

Xóm chè nằm dưới chân dãy núi, đường bê tông vừa một xe máy, hai bên toàn đồi chè xanh tới tận mây. Nhà nào cũng có một cái giếng, một cái lò sao, một con chó vàng. Buổi sáng sương xuống dày đến nỗi đứng ở hiên không thấy cổng.

Chuyện tôi ngồi máy cả ngày lan khắp xóm chỉ trong một tuần. Tôi làm theo giờ của khách bên Úc, tức là từ sáu giờ sáng đến hai giờ chiều. Ngồi trong buồng, đeo tai nghe, nói tiếng Anh với màn hình. Ở cái giếng chung đầu xóm, nơi các mợ các o rửa rau mỗi chiều, người ta bảo nhau rằng dâu nhà ông Thể ngồi trong buồng nói chuyện một mình, không biết nhóm bếp, không biết hái chè, mười giờ mới thấy ló mặt ra sân.

– Con nớ đẹp người, mà chân tay ẻo lả rứa thì làm chi được. – Mợ Thìn hàng xóm nói câu đó lúc tôi đang đi ngang ngõ, không hạ giọng.

Mạ chồng tôi không bênh, cũng không hùa theo. Bà tên Đào, sáu mươi mốt tuổi, người nhỏ như con cò, lưng còng từ năm bốn mươi vì gùi chè. Bà nói ít đến mức tôi phải học cách đọc bà qua tiếng động: cái chổi quét sân mạnh tay là bà đang bực, nồi canh để lại một bát trên bếp là bà còn chờ ai, tiếng dép lẹp xẹp ngoài hiên lúc nửa đêm là bà ra xem lò sao đã nguội chưa.

Buổi tối, tôi kể với Cường chuyện nồi cơm. Anh nằm ngửa trên giường, gác tay lên trán.

– Mạ không có ý chi mô. Gà cũng phải ăn. Em đừng để bụng.

– Em không để bụng nồi cơm. Em để bụng chuyện không ai bảo em nấu sai chỗ nào.

– Thì mai em đứng xem mạ nấu.

Sáng hôm sau tôi dậy lúc bốn rưỡi, đứng ở cửa bếp. Mạ nhìn tôi một cái, rồi quay vào bếp, cời than, bắc nồi, vo gạo, nhanh như người ta lật bàn tay. Tôi đứng xem, không học được gì ngoài việc biết bà dùng củi chè già, không dùng củi keo. Đến lúc tôi định hỏi thì nồi cơm đã chín.

Tôi không nấu cơm nữa. Tôi học những thứ tôi học được. Tôi xin Cường dạy tôi ghi sổ xưởng. Tôi chép lại các số cân chè búp tươi người trong xóm mang tới bán, số chè khô ra lò mỗi ngày, giá bán cho mấy mối ở chợ tỉnh. Sổ cũ của bọ viết bằng bút bi, tẩy xoá chồng lên nhau. Tôi kẻ lại bằng thước, cộng lại từng cột.

Tháng Hai, sổ cho thấy một chuyện không ai nói ra: cứ ba cân chè tươi nhà mình mua vào, có một cân phải bán ra với giá lỗ, vì chè khô không có mối nào lấy đều. Xưởng không chết, nhưng cũng chỉ thở được bằng nửa cái phổi.

Cuối tháng Tư, ông Hữu đến. Ông là người buôn chè ở thị trấn, đi chiếc xe bán tải màu bạc, mặc áo sơ mi trắng là phẳng, nói giọng nhẹ và rất hay cười. Ông ngồi uống nước chè xanh với mạ ở hiên, nói chuyện mưa nắng nửa tiếng, rồi mới lấy trong cặp ra một tập giấy đóng ghim.

Tôi đang ngồi trong buồng, cửa khép hờ. Tôi nghe ông nói về chuyện bao tiêu, về giá cố định ba năm, không lo mất mùa mất giá, về khoản cọc tám mươi triệu đưa ngay khi ký. Tôi nghe mạ hỏi đúng một câu:

– Răng chú lại tin nhà tui rứa?

– Chè nhà chị ngon nhất xóm, ai chẳng biết. – Ông Hữu cười. – Tuần sau em quay lại, chị bàn với cháu Cường rồi mình ký. Cả xóm em đều làm như rứa, nhà mợ Thìn, nhà ông Lự, ký hết rồi.

Ông để tập giấy lại trên phản. Mạ cầm lên, lật trang, rồi đặt xuống. Mạ đọc được chữ, nhưng đọc chậm, và tôi biết bà sẽ không bao giờ đọc hết mười hai trang giấy chữ nhỏ ấy.

Tối đó tôi hỏi mạ cho con xem cái giấy được không. Mạ nhìn tôi rất lâu.

– Việc làm ăn trong nhà, để thằng Cường lo.

Rồi bà cầm tập giấy vào buồng, cất vào cái hòm gỗ đầu giường.

— Hết chương 1 —