Lứa chè hè

Chương 2: Lứa chè hè

Lứa chè hè, Nhài học được hai trăm chữ.

Nàng học buổi trưa, ở gốc cây trám, lúc những người hái chè khác ngủ trưa. Minh vạch chữ xuống đất bằng que, Nhài viết lại bằng que khác. Nàng học nhanh, nhất là những chữ có hình. Chữ nhân như người đứng dang chân, chữ mộc như cái cây có rễ. Chữ trà nàng học trong một buổi, vì trong chữ ấy có người, có cây, có cỏ.

Đổi lại, Minh học nghề chè. Anh học cách vò chè cho xoăn cánh mà không nát, cách nghe tiếng chè reo trên chảo để biết lúc nào nhấc xuống. Anh học cả cách nhìn trời. Nhài bảo, mây trên đỉnh Mõ Gà mà bay về phía tây thì chiều mưa, hái chè phải xong trước giờ Mùi. Minh không tin, đến chiều bị mưa ướt sũng cả rổ chè, về bị bà Đồ trừ nửa ngày công.

– Sách không dạy cái này à? – Nhài hỏi, mặt tỉnh bơ.

– Sách dạy mây là của trời.

– Thế thì trời trừ công anh đấy.

Có một buổi, Minh xin được đứng chảo sao chè. Nhài đưa anh đôi đũa cả, dặn đảo đều tay, chè reo lách tách thì nhấc chảo ra một nhịp rồi đặt lại. Minh đảo được nửa nồi thì quên mất, cứ cắm cúi đảo, đến khi mùi khét bốc lên mới hốt hoảng nhấc chảo bằng tay không. Hai ngón tay phồng rộp lên ngay.

Nhài giằng lấy cái chảo, gạt chè ra nong, rồi kéo tay anh nhúng vào chum nước. Nàng chạy ra vườn, ngắt mấy lá chè non, nhai nát, đắp lên chỗ bỏng.

– Chè non mát, đắp vào đỡ rát – Nàng nói, không nhìn anh. – Thư sinh mà hỏng tay thì lấy gì cầm bút đi thi.

– Thì cầm bằng tay trái.

– Anh viết tay trái được à?

– Không. Nhưng cô đắp lá chè cho tôi thì tôi tập.

Nhài buông tay anh ra như buông cục than. Nửa nồi chè khét ấy, bà Đồ Lanh bảo đem cho trâu. Nhưng tối ấy Nhài lén vốc một nắm, về pha uống thử. Đắng như thuốc. Nàng uống hết.

Hai hôm sau, lái chè Quế dưới xuôi lên cân chè nhà bà Đồ như mọi phiên. Lái Quế đọc số, bà Đồ ghi sổ, Nhài đứng bên cạnh. Lái Quế đọc mười tám cân rưỡi. Bà Đồ cúi xuống viết. Nhài nhìn qua vai bà, thấy bà viết đúng, rồi nhìn sang tờ biên của lái Quế, cái tờ giấy mà xưa nay nàng chỉ thấy là những vệt mực đen. Lần này, nàng đọc được chữ "thập" và chữ "lục".

– Bác Quế viết mười sáu cân rưỡi – Nàng nói. – Bác đọc mười tám mà.

Lái Quế đỏ mặt, bảo chắc viết vội nhầm, rồi sửa lại. Bà Đồ Lanh quay sang nhìn Nhài, nhìn rất lâu. Ở góc hiên, thư sinh Minh đang giả vờ đọc sách, nhưng quyển sách thì cầm ngược.

Thỉnh thoảng Minh làm thơ. Thơ của anh viết trên giấy bản, viết xong thấy không hay thì vò lại bỏ vào sọt. Bà Đồ Lanh tiếc giấy, nhặt ra vuốt phẳng, đưa cho Nhài để gói chè đem ra chợ bán. Giấy viết chữ một mặt, mặt kia còn trắng, gói chè thơm, khách mua lại thích.

– Thơ của thư sinh đấy – Bà Đồ bảo. – Gói chè thì chè cũng thành chè văn chương.

Nhài cầm những tờ giấy ấy, cố đọc những chữ mình biết. Chữ "trà", chữ "sơn", chữ "vân". Nàng thấy chữ "Nhài" của mình trong một bài, nhưng không đọc được những chữ xung quanh, nên không biết anh viết gì về mình. Nàng định hỏi, rồi lại thôi. Hỏi thì lỡ anh viết chê nàng hái chè nhanh mà nói năng đanh đá thì sao.

Phiên chợ Tân Lĩnh mùng tám tháng Sáu, Nhài gánh hai thúng chè xuống chợ như mọi lần. Nàng ngồi ở hàng nước của bà Sáu Rịa, chỗ mấy lái chè dưới xuôi lên hay ghé. Bà Sáu Rịa ngày trẻ làm vú nuôi cho một nhà quan, biết đọc chữ, chuyện gì trong chợ cũng đến tai bà trước.

Gần trưa, bà Sáu mua một gói chè của Nhài để pha. Bà mở gói ra, đổ chè vào ấm, rồi cầm tờ giấy gói lên, giơ ra chỗ sáng, nheo mắt đọc.

Rồi bà đọc to.

Bà đọc chậm, từng chữ, giọng ngân như đọc văn tế. Bài thơ viết bằng chữ Nôm, có tám câu. Câu đầu nói về đồi chè mùa hạ. Câu thứ ba nói về một người hái chè có đôi tay nhanh như chim sẻ. Câu thứ năm nói về người ấy dạy chữ "một tôm hai lá". Câu thứ bảy và câu thứ tám, bà Sáu đọc to hơn cả, vì bà vừa hiểu ra:

– Mai kia nếu được trời thương cho đỗ, xin về hỏi người hái chè có chịu cho tôi hái cùng một đời không.

Cả hàng nước im phăng phắc. Rồi hai ông lái chè cười ồ lên. Một bà bán ớt quay sang nhìn Nhài. Hai cô gái bán rau ở hàng bên cạnh bấm nhau khúc khích. Dưới bài thơ, ai cũng thấy rõ, có ký tên: Diêu Khắc Minh, viết ở đồi Mõ Gà, tặng Đào Thị Nhài.

Nhài không nhớ mình đã gánh hai thúng chè về như thế nào. Nàng chỉ nhớ là nàng về đến chân đồi Mõ Gà khi trời còn chưa tắt nắng, hai thúng chè vẫn còn đầy, và mặt nàng thì nóng như vừa đứng bên chảo sao chè suốt một buổi.

— Hết chương 2 —