Mùa kẹo Tết

Chương 2: Mùa kẹo Tết

Thu tháng mười một: một quan bảy tiền. Trả mẹ hết gốc. Mẹ ghi đã nhận, điểm chỉ.

Đến tháng mười một, gánh kẹo của Đào ở chợ trấn Thanh Khê đã có tiếng. Người ta gọi là kẹo cô Đào, hoặc kẹo góa phụ Nghiêm. Nàng không thích cái tên sau, nhưng nó bán chạy hơn, vì người ta nghe tên thì tò mò.

Nàng thêm gừng giã nhỏ vào mạch nha, làm kẹo gừng cho mùa đông. Nàng rang vừng đen, trộn vào mạch nha đang nóng, đổ khuôn, thành kẹo vừng. Nàng học của bà bán bánh đúc cách gói lá dong cho vuông, buộc lạt cho đẹp, để người ta mua làm quà.

Trả hết gốc lẫn lãi cho mẹ chồng vào tháng mười một, sớm hơn hẹn bảy tháng. Bà Nghiêm nhận tiền, lấy cuốn sổ của Đào, lật tới dòng đầu tiên, bảo Đào đọc lại cho bà nghe. Rồi bà bảo Đào ghi thêm một dòng: Đã trả đủ một quan gốc, hai trăm mười đồng lãi. Bà chấm son, điểm chỉ lần thứ hai.

– Mẹ ơi, sao lần nào cũng phải điểm chỉ? – Đào hỏi. Nàng không giận nữa, chỉ không hiểu.

Bà Nghiêm nhìn nàng một lúc lâu, như định nói điều gì, rồi thôi.

– Tao già rồi, hay quên. Có dấu tay thì khỏi cãi nhau.

Tháng chạp, tửu lâu Tụ Hiền lớn nhất trấn Thanh Khê đặt Đào ba trăm gói kẹo gừng để làm quà Tết cho khách quen. Ba trăm gói. Một mình Đào không nấu xuể. Nàng thuê hai người đàn bà trong xóm, trả công mỗi người mỗi ngày bốn đồng và một bữa cơm. Nàng mua thêm một cái nồi đồng thứ hai, một cái móc kéo kẹo bằng gỗ nghiến. Gian bếp sau nhà chồng ngày đêm khói nghi ngút, mùi mạch nha ngọt lừ lan sang tận ba nhà hàng xóm, mấy đứa trẻ con tối nào cũng đứng ngoài rào hít hà.

Bà Nghiêm thì tối nào cũng ra ngồi ở cái ghế đẩu cạnh bếp, không làm gì, chỉ nhìn. Có hôm bà ngồi tới khuya, thấy Đào kéo kẹo mỏi tay thì bảo: kéo chậm thôi, kéo nhanh kẹo dai. Đào kéo chậm lại. Kẹo trắng hơn, giòn hơn.

Nàng không hỏi vì sao bà biết.

Từ tháng mười, ngoài tiền lãi, đầu tháng nào Đào cũng đưa mẹ chồng thêm năm mươi đồng, nói là góp tiền gạo. Bà Nghiêm nhận, rồi lần nào cũng chìa ra một mảnh giấy nhỏ bà nhờ ông đồ đầu xóm viết sẵn, bảo Đào điểm chỉ vào. Đào điểm chỉ, không đọc. Mẹ chồng nàng vốn thế, cái gì cũng phải có dấu tay, nàng đã quen.

Thu tháng chạp: mười một quan bốn tiền.

Dòng ấy, Nghiêm Lục cũng nhìn thấy. Tối hôm Đào ghi xong, nàng để cuốn sổ trên bàn, đi ra giếng rửa nồi. Lúc quay vào, cuốn sổ đã nằm trong tay chú em chồng.

– Mười một quan. – Lục nói, cười nhạt. – Một tháng. Nhà này nuôi chị ba năm, giờ chị nuôi lại nhà này là phải.

– Chú Lục, đây là tiền tôi làm.

– Chị làm trong bếp nhà ai? Nấu bằng củi nhà ai? Vợ góa thì người là người nhà chồng, của là của nhà chồng. – Lục gập cuốn sổ, kẹp vào nách. – Ra giêng tôi mời các ông trong họ đến, nói cho rõ.

Đào đứng ở cửa bếp, hai bàn tay còn ướt nước giếng. Nàng biết Lục nói đúng một nửa. Theo lệ trấn Thanh Khê, của hồi môn là của riêng người đàn bà, còn những gì người đàn bà làm ra khi đã về nhà chồng thì là của chung nhà chồng, trừ khi chứng minh được vốn liếng là của riêng. Nàng không có hồi môn. Vốn liếng của nàng là một quan tiền vay.

Và Nghiêm Lục cũng biết chuyện ấy. Lục còn biết, các ông trong họ Nghiêm không ai muốn một người đàn bà góa không con ôm mười một quan một tháng.

Lục cũng biết, ba năm nay, Lục nợ sòng bạc ngoài bến đò mười hai quan.

— Hết chương 2 —