Chủ nhật cuối cùng của năm

Chương 3: Chủ nhật cuối cùng của năm

Tết năm ấy Chơ về bản. Thầy Sính cho học sinh nghỉ từ hai mươi tám, xe khách chỉ chạy tới ngã ba, còn lại đi bộ một tiếng đường đá tai mèo. Chơ đi một mạch, cái ba lô trên lưng có hai gói kẹo lạc, một quyển vở ô li mới, một hộp bút chì màu Ngần gửi cho Pàng, và cái điện thoại chết.

Con đường về bản mùa này đẹp lạ. Hoa cải vàng mọc lẫn trong những hốc đá, mấy cây đào trước nhà ai đã lấm tấm nụ hồng. Trẻ con đánh quay trên sân đất nện, tiếng con quay gỗ rít lên khô khốc. Những cô gái mặc váy mới đứng ném pao ở bãi đất đầu bản, quả pao vải bay qua bay lại trên nền trời xám bạc. Chơ đi qua, có mấy đứa con gái cùng lứa gọi tên, cậu chỉ cười, bước nhanh hơn.

Pàng ra đón ở đầu dốc, cái váy xoè đỏ rực, hai má nẻ đỏ như hai quả táo mèo. Chơ ôm em lên, xoay một vòng, rồi đặt xuống, ngồi xổm cho bằng mặt nó.

– Pàng. A, ă, â là gì?

Pàng nghiêng đầu, cười khúc khích, nói một tràng tiếng Mông. Chơ hỏi lại, chỉ vào chữ a trong quyển vở. Pàng nhìn cái chữ như nhìn một con sâu lạ, rồi chạy vào nhà gọi mẹ.

Pàng không biết đọc.

Tối hôm ấy, nhà có khách, mấy ông chú trong họ sang uống rượu ngô sớm. Chơ ngồi lặng ở góc bếp. Cậu nghĩ tới bốn tháng tối Chủ nhật ở góc sân bóng, tới những tin nhắn thì thào lúc mười một, mười hai giờ đêm, tới cái chữ "chọ", tới hai chữ "cảm ơn con". Cậu nghĩ tới câu Ngần hỏi: sáu tuổi, mười hai giờ đêm chưa ngủ à?

Khách về. Bố còn ở dưới xuôi chưa về. Pàng đã ngủ trong buồng. Chơ nằm trên tấm phản cạnh bếp, giả vờ ngủ. Gần nửa đêm, cậu nghe tiếng sột soạt. Mẹ cậu ngồi dậy, khêu lửa bếp cho to lên, lấy cái điện thoại của bố từ trong cái hộp gỗ trên vách xuống. Bà mở một tin nhắn thoại. Tiếng của Ngần, rõ, tròn: "Bé đi học." Rồi tiếng của Chơ dịch ra tiếng Mông.

Mẹ cậu áp điện thoại vào tai, môi mấp máy theo. Bà đặt điện thoại xuống đầu gối, nhìn ngọn lửa, đọc thầm, rất nhỏ:

– Bé… đi… học.

Rồi bà bấm giữ cái nút thu âm, cái nút mà chắc Pàng hay ai đó đã chỉ cho bà, đưa sát miệng, thì thào, như sợ đánh thức cả bản:

– Bé đi học.

Chơ nằm im. Hai mắt cậu mở to trong bóng tối, nhìn cái lưng còng của mẹ in lên vách gỗ, cái bóng run run theo ngọn lửa. Cậu không dám động đậy. Cậu sợ mẹ biết cậu biết.

Mẹ cậu chưa bao giờ đi học. Mười bảy tuổi về làm dâu, cả đời quanh quẩn nương ngô, chuồng lợn, chợ phiên. Chơ nhớ có lần đi chợ cùng mẹ, mẹ bán con gà cho một người buôn dưới xuôi lên, người ta trả giá bằng tiếng Việt, nói nhanh, mẹ không hiểu, cứ gật, cuối cùng về nhà mới biết bị hớt mất một nửa tiền. Mẹ không kể với ai. Mẹ chỉ đứng ở bờ rào đến tối, nhìn xuống con đường.

Tháng Chín này, Pàng vào lớp Một. Người dắt Pàng đến trường sẽ là mẹ. Người phải nói chuyện với cô giáo sẽ là mẹ.

Mẹ cậu ngồi như thế đến khi lửa lụi. Bà đọc lại câu ấy năm lần, sáu lần, lần nào cũng thì thào, rồi mới bấm gửi. Chơ nghe tiếng "tách" nhỏ xíu của cái điện thoại, rồi tiếng mẹ thở ra, cái tiếng thở của người vừa gánh xong một gánh ngô lên dốc. Bà cất điện thoại vào hộp gỗ, kéo chăn đắp lại cho cậu, bàn tay chai sần chạm vào trán cậu một cái rất khẽ, rồi đi vào buồng.

Sáng hôm sau, mẹ lại là mẹ của mọi ngày, dậy từ năm giờ nấu cám lợn, không nói gì về đêm qua. Chơ cũng không nói. Cậu ra sân, kéo Pàng ra, lấy quyển vở ô li, bắt đầu dạy chữ a, lần này là thật, mặt đối mặt. Thỉnh thoảng cậu đọc to hơn mức cần thiết. Thỉnh thoảng cậu thấy mẹ đứng ở cửa bếp, tay cầm cái muôi gỗ, môi mấp máy theo.

Ra Giêng, Chơ lên trường. Chủ nhật đầu tiên, bảy giờ, cậu nhận lại cái điện thoại mới mua bằng tiền bố gửi lên, đi ra góc sân bóng. Ngần đã ngồi đó, dựa vào cột gôn, cuốn sách Tiếng Việt lớp Một đặt trên đùi.

– Tuần này dạy gì?

Chơ ngồi xuống. Cậu kể chuyện đêm hôm ấy bên bếp lửa. Ngần nghe, không nói gì, chỉ lấy tay áo lau mũi, bảo là tại gió.

– Thế thì từ giờ – Ngần nói – mình dạy chậm hơn. Mình dạy cả câu mà người lớn cần nói. Đi chợ. Hỏi giá. Nói với cô giáo.

Họ dạy thêm chín tháng. Tháng Chín năm ấy, sáng khai giảng, lúc khu nội trú còn đang xếp hàng chào cờ, điện thoại của Chơ nằm trong tủ sắt của thầy Sính. Chủ nhật sau, cậu mở ra, thấy một tin nhắn video từ máy của bố, gửi lúc bảy giờ sáng hôm khai giảng.

Video rung lắc, quay ở cổng điểm trường trong bản, cờ đỏ phấp phới. Pàng đứng nép sau váy mẹ, ôm quyển vở ô li. Một cô giáo trẻ cúi xuống. Mẹ cậu đứng thẳng lưng, hơi run, nói chậm từng chữ, bằng tiếng Việt, rõ, tròn, y như Ngần đọc:

– Cô giáo ơi. Con tôi tên là Pàng. Nó biết chữ a rồi.

Chơ xem đi xem lại. Ngần ngồi bên cạnh, xem cùng. Tới lần thứ bảy, Ngần chỉ vào góc màn hình, chỗ thời gian gửi hiện lên.

Bảy giờ sáng. Lần đầu tiên, mẹ không phải đợi tới gần nửa đêm.

— Hết —