Thanh quế không dầu

Chương 1: Thanh quế không dầu

Ngoại tui bẻ thanh quế làm đôi, quẹt móng tay cái lên mặt trong, rồi đưa móng tay lên sát mũi. Bà ngồi vậy lâu lắm, tới lúc con mèo mướp trên quầy ngáp một cái thiệt dài bà mới bỏ tay xuống.

– Lành, quế này con lấy ở đâu?

– Dạ, vựa chú Sáu Khởi, ngoại.

Ngoại không nói gì nữa. Bà đưa ngón tay cái cho tui coi. Cái móng tay cái của ngoại sáu chục năm nay nâu bóng như vỏ hạt điều, bởi ngày nào cũng quẹt lên quế, lên vỏ bưởi, lên củ gừng, củ nghệ. Bà nói dầu nó thấm vô móng rồi, rửa không ra. Mọi bữa, quẹt lên thanh quế xong, móng tay ngoại ướt một vệt dầu bóng loáng, hửi một cái là cay xộc tới óc. Bữa nay móng tay ngoại khô rang.

Tiệm thuốc nam của ngoại tui ở đầu chợ Bình Thủy, Cần Thơ, cái bảng gỗ treo trước cửa ghi hai chữ Tư Đượm, chữ sơn đỏ bạc màu tới mức phải đứng gần mới đọc ra. Trong tiệm có mấy chục cái hộc gỗ, cái nào cũng dán giấy ghi tên: lá sả, lá tràm, lá bưởi, hương nhu, cỏ mực, ngải cứu, vỏ quế, đại hồi, thảo quả, gừng khô. Mùi trong tiệm là mùi của chừng đó thứ trộn lại, đứng ngoài đường cũng biết là tới tiệm ngoại Tư.

Ngoại bán đủ thứ, mà phần nhiều là đồ để nấu, để xông, để pha. Người ta mua bó lá xông về nấu nồi nước, trùm mền ngồi xông khi trở trời. Mua gừng khô, quế, hồi cho quán bún, quán phở, quán bò kho quanh chợ. Mua lá vối, lá ổi phơi khô về nấu nước uống cho mát. Ai tới than đau ngực, khó thở, sốt mấy ngày không dứt, ngoại không bán gì hết, ngoại biểu đi bệnh viện liền. Ngoại nói: thuốc nam là để nhà nông xài hằng ngày, chớ hổng phải để giành việc với bác sĩ.

Tui tên Kha Văn Lành, hai mươi lăm tuổi, học xong dược sĩ, làm ở một nhà thuốc lớn trên đường Ba Tháng Hai được hai năm. Đầu năm nay ngoại trợt chân té ở bậc thềm, nằm hết hai tháng. Má tui bận bán hàng ngoài chợ Xuân Khánh, mấy cậu mấy dì đều ở xa. Tui xin nghỉ, về coi tiệm cho ngoại, tính coi chừng ba tháng rồi đi làm lại.

Hồi tui còn nhỏ, hè nào má cũng gởi tui xuống tiệm ngoại. Ngoại cho tui ngồi trên cái ghế đẩu, đưa tui từng nắm lá biểu hửi rồi nói tên. Lá sả thì dễ. Lá tràm thì the. Hương nhu thì hắc, ngửi xong muốn hắt xì. Tui đoán sai thì ngoại gõ nhẹ lên đầu tui bằng cái muỗng gỗ, đoán đúng thì cho tui một cục kẹo gừng. Tới năm mười tuổi tui nhắm mắt kể được ba chục loại lá. Rồi tui lớn, đi học, đi làm, cả mấy năm không ghé tiệm quá một bữa.

Ba tháng của tui thành sáu tháng. Tiệm ngoại không lời bao nhiêu, mà khách quen thì đông. Có điều khách quen bắt đầu kêu.

Cô Mười Bé bán bún bò đầu chợ ba chục năm, nồi nước lèo của cô thơm tới cuối dãy, là người kêu trước nhứt. Cô ghé tiệm lấy quế hồi mỗi tuần, chừng một năm nay bắt đầu lẩm bẩm: tiệm bên kia đường bán quế rẻ hơn ngoại Tư mười lăm ngàn một ký, hồi rẻ hơn hai chục ngàn. Rồi tới quán phở của anh Hoà, rồi tới mấy cô bán chè. Ai cũng nói giá ngoại Tư cao quá, giữ mối cũ là vì thương ngoại thôi.

Tui làm nhà thuốc hai năm, tui biết người ta chạy theo giá là chuyện thường. Một bữa, anh Thạnh, con trai chú Sáu Khởi, chạy chiếc xe ba gác máy ghé tiệm, đưa tui coi mấy bao quế, bao hồi mới về.

– Đợt này hàng tốt, giá mềm, – anh Thạnh nói, vừa nói vừa lau mồ hôi. – Lành lấy đi, bán ngang giá tiệm bên kia đường, giữ được mối. Ba anh bao giờ bán hàng dở cho ngoại Tư đâu.

Vựa thuốc của chú Sáu Khởi ở đường Hai Bà Trưng, ngoại tui lấy hàng ở đó sáu chục năm. Hồi ngoại mới mười chín tuổi, ra Cần Thơ mở sạp, chính chú Sáu dạy ngoại cách thử quế, thử hồi. Tui coi bao quế anh Thạnh mở ra: thanh quế cuộn tròn, màu nâu đỏ, đẹp hơn mọi bữa. Hồi cánh đều, tám cánh xoè như ngôi sao. Giá rẻ hơn hàng cũ gần một phần ba.

Tui lấy liền hai chục ký mỗi thứ. Tui không hỏi ngoại. Tui nghĩ ngoại già rồi, mấy chuyện giá cả tui lo được.

Hai tuần sau, cô Mười Bé vô tiệm, đặt cái bịch quế lên quầy cái bịch.

– Lành nè, nồi nước lèo bữa nay của cô nhạt thếch. Cô bỏ quế gấp đôi mà nó vẫn trơ trơ. Khách chê quá trời.

Chiều đó, ngoại tui chống gậy ra khỏi buồng, ngồi xuống quầy lần đầu tiên sau sáu tháng, bẻ thanh quế làm đôi.

— Hết chương 1 —