Con mèo bếp

Chương 3: Con mèo bếp

Tôi đã nghĩ đến chuyện này từ lúc bị trói giải đi. Tôi không có ống nghiệm, không có thầy thuốc nào hiểu tôi nói gì. Tôi chỉ có những gì một cái bếp cổ có.

– Bẩm, con xin ba việc. Một: cho người xuống bếp mang lên cái thùng gỗ thứ hai, cái thùng đựng cá tiệc. Hai: mang lên con mèo mướp của bếp. Ba: cho người đi hỏi những ai ăn cá kho tối hôm trước.

Viên quan gật đầu.

Thùng gỗ được khiêng lên. Tôi xin lật nó ra trước công đường. Lớp trấu ở đáy khô cong, vàng rộm, không có một vệt ẩm nào. Tôi xin mang thêm thùng thứ nhất lên, thùng đã kho cá cho người làm. Đáy thùng ấy trấu bết lại, đen sẫm, còn ẩm, đúng là trấu đã ngấm nước băng tan.

– Hai thùng cùng một chuyến xe. – Tôi nói. – Một thùng có băng, một thùng không.

Lão quản sự Tề đứng ở hàng người làm phía sau. Tôi không nhìn lão. Tôi chỉ nói tiếp.

Con mèo mướp được bế lên, kêu ngoao ngoao, cái tai trái còn đỏ ửng. Cu Sẻ quỳ cạnh tôi, run run kể rằng chiều hôm tiệc, nó lén cho con mèo ăn phần bụng cá mà khách bỏ thừa, rồi con mèo cứ lăn ra gãi cổ, tai đỏ như son, nằm thở dốc cả buổi. Tối thì nó lại đòi ăn như thường.

– Mèo không biết nói dối quan. – Tôi nói. – Cũng không ai bỏ độc cho mèo.

Người đi hỏi về cũng mang theo tin. Mười hai người ăn cá kho thùng thứ nhất, không ai đỏ mặt, không ai ngứa. Cùng chuyến xe, cùng cửa biển, cùng một bếp, cùng một tay ông Tào chọn cá. Chỉ khác cái thùng.

Quan nghiệm độc đi tới, cúi xuống ngửi đáy hai thùng trấu, bốc lên bóp. Ông ta là người làm nghề lâu năm. Ông ta có thể không tin một thằng phụ bếp, nhưng ông ta tin tay mình.

– Thùng này đã lâu không có băng. – Ông ta nói với quan xử án, giọng khác hẳn.

Viên quan xử án cho gọi lão Tề.

Lão Tề không phải kẻ ác trong tuồng. Lão năm mươi tuổi, làm quản sự mua hàng hai mươi năm, có ba đứa con đang đi học chữ. Mỗi chuyến cá, lão được phủ phát tiền mua bốn tảng băng. Lão mua hai, bán lại hai cho hàng quán trong kinh thành mùa nóng, giá băng cao gấp mấy lần gạo. Lão nghĩ, như hai mươi năm qua lão vẫn nghĩ, rằng hai tảng băng phủ lên lớp trên là đủ, cá ở dưới rồi cũng mát lây. Hai mươi năm qua, có lẽ nhiều lần đã có người đỏ mặt sau bữa cá, rồi người ta đổ cho rượu, cho trời nóng, cho trúng gió.

Lần này thì vào đúng tiệc mừng thọ hầu gia.

Lão khai ra trong vòng một nén nhang. Lão không chối được cái thùng trấu khô.

Án được xử trong buổi chiều. Lão Tề bị tước chức quản sự, phải đền lại số tiền băng hai mươi năm theo sổ sách ghi được, và bị cấm làm việc mua bán cho bất kỳ phủ nào trong kinh thành. Bà quản gia bị quở vì không cho thả thùng cá xuống giếng.

Còn tôi.

– Đinh Ất. – Quan xử án nói. – Ngươi không có tội đầu độc. Nhưng ngươi đã nếm thấy lạ mà vẫn dọn lên. Hai mươi roi.

Tôi cúi đầu. Tôi đã biết sẽ như vậy, từ lúc quyết định nói ra miếng cá tê lưỡi. Nếu im lặng, có thể tôi thoát được cả hai mươi roi. Nhưng nếu im lặng, câu chuyện của tôi có một cái lỗ đúng chỗ người ta sẽ chọc vào.

Và nếu im lặng, tôi sẽ là cái thằng bếp trưởng ba mươi tư tuổi đã biết mà vẫn làm.

Hai mươi roi đau hơn tôi tưởng. Tôi nằm sấp ba ngày trên chõng tre, Cu Sẻ bưng cháo, con mèo mướp nằm cuộn ở chân. Đến ngày thứ tư, ông Tào chống gậy sang, đặt xuống cạnh chõng một cái bọc lá chuối.

– Hầu gia dậy được rồi. – Ông nói. – Hầu gia hỏi thằng nào dám đứng giữa công đường nhận mình nếm thấy tê. Bảo khi nào lành lưng thì lên bếp chính.

Ông ngồi xuống, im một lúc, rồi hỏi nhỏ:

– Mày học cái chuyện cá tê lưỡi ở đâu?

– Ở một cái bếp xa lắm, bác ạ. – Tôi nói. – Bếp ấy có cả núi băng, mà người ta vẫn phải nếm.

Ông Tào không hiểu, nhưng gật gù. Ông mở cái bọc lá chuối. Trong đó là một con dao bếp cũ, lưỡi mòn vẹt, chuôi gỗ bóng tay.

– Dao của tao. – Ông nói. – Từ giờ cá nào về phủ, mày nếm trước.

Tôi nhận con dao. Cái chuôi gỗ ấm.

Lần đầu tiên từ khi tỉnh dậy ở cái kinh thành không có tên trên bản đồ này, tôi thấy mình có một cái bếp.

— Hết —