Phương Liên, con gái

Chương 3: Phương Liên, con gái

Tôi không nhớ mình đã đứng đó bao lâu. Tôi chỉ nhớ mùi ngọc lan.

Rồi tôi nhớ ra một chuyện mà tôi tưởng đã quên hơn năm mươi năm. Tôi lên sáu tuổi. Một buổi chiều mưa, mẹ tôi ngồi trước tấm gương nhỏ trên bàn nước, mở một cái hộp gỗ. Trong hộp không có gì cả, chỉ có một mẩu giấy pơ-luya gấp tư, mép giấy còn dính một vệt màu hồng. Mẹ cầm mẩu giấy đưa lên mũi ngửi. Tôi hỏi mẹ làm gì đấy. Mẹ giật mình đóng hộp lại, nói: "Mẹ tìm thỏi son cũ, mất rồi con ạ."

Năm ấy là năm một người đàn ông lạ đến nhà tôi một lần, đứng ở cửa nói chuyện với mẹ năm phút rồi đi. Bố tôi đi làm chưa về. Mẹ tôi khóc cả đêm, bố tôi về hỏi, mẹ nói đau đầu. Tôi nhớ người đàn ông ấy cầm một chiếc mũ phớt màu ghi.

Tôi quay lại nhìn ông Khiển. Tôi hỏi, giọng tôi bình tĩnh tới mức tôi cũng ngạc nhiên:

– Ai đã vào đây?

Ông Khiển không nói dối lần thứ hai. Ông kể hết, đứng thẳng lưng, như người đã chuẩn bị nhận lỗi. Ông nói ông sẽ tự lên báo cáo trưởng nhà tang lễ, ông chịu kỷ luật. Ông chỉ xin tôi đừng xoá màu son, vì cụ Duyệt tay run, tô ba lần mới được.

Tôi giận. Tôi phải nói thật là tôi giận. Bố tôi mất ba mươi năm. Bố tôi là người hiền, cả đời yêu vợ, mỗi năm sinh nhật mẹ đều mua đúng một thỏi son màu đỏ mận, vì bố nghĩ mẹ thích màu ấy. Mẹ tôi tô màu ấy ba mươi năm. Tôi đứng đó, giận thay cho bố.

Rồi tôi nghĩ: ba mươi năm, mẹ chưa bao giờ nói với bố là mẹ không thích màu ấy.

Lễ viếng bắt đầu lúc bảy giờ. Tôi không để cô Vi tô lại. Cô Vi chỉ dặm lại chút phấn, chỉnh lại bông ngọc lan cho ngay. Người đến viếng đông, đồng nghiệp cũ của mẹ ở ngân hàng, hàng xóm khu tập thể Kim Liên, mấy bà bạn tập dưỡng sinh. Nhiều người nhìn vào quan tài rồi quay sang tôi, nói bà nhìn trẻ quá, nhìn hiền quá. Một bà bạn dưỡng sinh nắm tay tôi, nói nhỏ: "Bông hoa đẹp quá, đúng của ông ấy rồi." Rồi bà ta giật mình, nhìn tôi, im bặt.

Thì ra cả bờ hồ Thiền Quang đều biết. Chỉ có tôi không biết.

Chín giờ, tôi đi ra cổng. Ông ta đứng đó, bên kia đường, dưới gốc cây sấu. Bộ com-lê cũ là phẳng, chiếc mũ phớt màu ghi đã bạc. Ông ta không bước qua đường. Ông ta chỉ đứng đó, như ông ta đã đứng ở cổng phụ đêm qua, như hơn năm mươi năm trước ông ta đã đứng ở cửa nhà tôi năm phút.

Tôi đi qua đường. Gần thì thấy ông ta già hơn tôi tưởng nhiều. Hai bàn tay run bần bật trên cây ba-toong.

– Cháu là Liên. – Tôi nói. – Con gái mẹ Nhung.

– Tôi biết. – Ông ta nói. – Lần đầu tôi thấy cháu, cháu cao đến đây. – Ông giơ bàn tay run run ngang hông.

Tôi không biết phải gọi ông ta bằng gì. Tôi không biết phải nói gì. Có một câu tôi đã chuẩn bị trên đường đi ra cổng, một câu lịch sự, lạnh lùng, kiểu "cảm ơn bác đã đến". Nhưng khi đứng trước ông ta, tôi lại hỏi một câu khác hẳn.

– Bác ơi, mẹ cháu thật ra thích màu gì ạ?

Ông ta nhìn tôi rất lâu. Rồi ông ta mở hộp nhựa đỏ, lấy thỏi son vỏ đồng ra, đặt vào lòng bàn tay tôi.

– Màu này. Từ năm mười tám tuổi đến năm tám mươi tư tuổi, vẫn màu này. Nhưng bà ấy bảo, có những màu chỉ tô cho một người nhìn thôi.

Tôi đưa ông ta vào. Tôi giới thiệu với họ hàng: đây là bác Duyệt, bạn cũ của mẹ. Không ai hỏi thêm. Ông ta thắp ba nén hương, đứng trước di ảnh mẹ tôi rất lâu, không khóc. Lúc đi ngang quan tài, ông ta dừng lại, nhìn khóe môi lệch bên trái, khẽ gật đầu như thể nó đúng là phải lệch như vậy.

Chiều hôm ấy, lúc đóng nắp quan tài, tôi đặt thỏi son vỏ đồng vào tay mẹ.

Mẹ tôi đi với màu son hồng san hô, một bông ngọc lan trên tóc, và một thỏi son mà mẹ đã đánh mất năm mười tám tuổi.

Bây giờ thỉnh thoảng sáng thứ năm, tôi đi xe buýt ra bờ hồ Thiền Quang. Mấy bà tập dưỡng sinh đã quen mặt tôi, gọi tôi là cái Liên con bà Nhung. Bác Duyệt vẫn ngồi đúng chiếc ghế đá ấy, chiếc ghế dưới gốc liễu nhìn ra mặt hồ, cây ba-toong dựng bên cạnh, bên kia ghế bao giờ cũng chừa trống một chỗ. Tôi không ngồi vào chỗ ấy. Tôi kéo một cái ghế nhựa của bà bán nước chè đến ngồi đối diện.

Bác kể cho tôi nghe mẹ tôi năm mười tám tuổi ăn kem que ở bờ hồ Hoàn Kiếm thế nào, cắn từ dưới lên vì sợ chảy. Kể mẹ tôi viết thư bằng mực tím, chữ nghiêng sang trái. Kể ngày mẹ tôi ra ga, tóc tết hai bím, đứng trên sân ga không vẫy tay, chỉ đứng thẳng nhìn theo tàu tới khi khuất. Có những chuyện bác kể đi kể lại ba bốn lần, tôi vẫn ngồi nghe như lần đầu.

Tôi không biết vì sao tôi ra. Có lẽ vì ở đó, tôi được nghe kể về một người phụ nữ mười tám tuổi tôi chưa bao giờ biết. Có lẽ vì lúc về, trong túi áo tôi bao giờ cũng có một bông ngọc lan.

Cô Vi kể với tôi một chuyện, mãi sau này cô mới dám kể. Sáng hôm ấy, lúc cô đứng một mình trong phòng ba, cầm thỏi son đỏ mận định tô lại, cô nghe rất rõ một tiếng thở dài nhẹ sau lưng. Không phải tiếng ông Khiển, ông Khiển đứng ngoài cửa. Cô nói nó giống tiếng một người vừa trút được gánh nặng. Cô nói đó là lý do cô dừng tay.

Tôi không hỏi thêm. Có những chuyện, tôi đã học được từ mẹ, chỉ nên để cho một người nghe thôi.

— Hết —