Buổi họp họ tháng Giêng

Chương 3: Buổi họp họ tháng Giêng

Mười sáu tháng Giêng, họ Phạm họp lần hai, cũng ở nhà thờ. Chú Út đến bằng ô tô, mang theo một tập giấy in sẵn biên bản đồng thuận, có chừa chỗ cho trưởng ba chi ký. Chú đặt lên mâm trên, cạnh đĩa xôi gấc.

Tôi không ngồi mâm dưới hôm ấy. Tôi đứng.

– Thưa các cụ, các bác. Trước khi các bác ký, cháu xin đọc một tờ giấy. Đọc xong các bác muốn ký thì ký, cháu không cản.

Chú Út định nói gì đó, nhưng cụ Khoát, người già nhất họ, chín mươi mốt tuổi, ngồi mâm trên từ thời ông tôi còn trẻ, giơ tay lên.

– Cứ để nó đọc.

Tôi đọc. Đọc ô người sử dụng đất, đọc biên bản họp họ năm 2003, đọc cả tên những người đã ký năm ấy. Đến tên bác Hai, tôi dừng lại một chút, rồi đọc tiếp. Cuối cùng tôi đọc văn bản trả hồ sơ tháng chín năm ngoái, đọc rõ tên người nhận.

Không ai nói gì. Cái quạt cây ở góc nhà thờ quay qua quay lại, gió thổi lật một góc tờ biên bản đồng thuận của chú Út.

Bác Hai là người lên tiếng trước. Giọng bác khàn.

– Cường, cái giấy trả hồ sơ này, chú biết từ năm ngoái à?

Chú Út đỏ mặt, rồi đỏ lên tận tai.

– Em biết. Nhưng thủ tục thì có cách. Đất ấy để không phí. Em làm là vì họ.

– Vì họ thì chú phải nói với họ. – Cụ Khoát nói chậm từng chữ. – Chú nhận tiền người ta ba trăm triệu, chú bảo đất của bố chú. Chú định đưa cả họ ra đứng ký để cho chú cái lý. Năm ông Cừ đứng tên, ông ấy họp cả họ. Ông ấy sợ đúng cái việc này.

Chú Út đứng dậy. Tôi nghĩ chú sẽ quát, sẽ bảo tôi là thằng thợ điện thì biết gì. Nhưng chú chỉ nhìn tôi.

– Mày đi kiện tao à?

– Cháu không kiện ai. – Tôi nói. – Cháu chỉ đi hỏi xem đất của họ là đất gì. Hỏi thì nhà nước trả lời. Bên mua cháu đã gặp. Bác Hiển bảo chú trả lại cọc trước rằm tháng Hai thì bác thôi, không làm đơn.

Chú Út ngồi xuống. Lần đầu tiên tôi thấy chú già. Cái áo vest màu xám chú mặc rộng ra ở vai.

Sau đó là những chuyện mà ai có họ hàng đều biết. Có người bảo tôi làm thế là bôi tro trát trấu vào mặt họ. Có người gọi điện riêng cho tôi bảo cháu làm đúng nhưng nên giữ thể diện cho chú. Bà cô Thắm thì đến nhà thằng Khiêm, dúi cho tôi túi bánh gai, chẳng nói câu nào.

Chú Út bán một cái xe tải của xưởng mộc để trả ông Hiển. Chú trả đủ, trước rằm hai ngày. Tôi biết vì ông Hiển nhắn tin cho tôi, một dòng ngắn: Ông ấy trả rồi. Cảm ơn cậu.

Tháng Ba, họ Phạm họp lần ba. Lần này không có ô tô đỗ ở cổng. Người ta bầu ban quản lý quỹ họ, năm người, có cả tôi. Tôi từ chối, vì tôi ở Hà Nội, không về thường xuyên được. Cụ Khoát bảo không cần về thường xuyên, chỉ cần mỗi lần chi tiền thì chụp hóa đơn gửi vào nhóm cho cả họ xem. Tôi bảo cái đó thì cháu làm được.

Chúng tôi góp tiền sửa mái nhà thờ. Mỗi suất đinh năm trăm nghìn, ai khá thì góp hơn. Chú Út góp hai mươi triệu, đưa qua bác Hai, không đến tận nơi. Tôi ghi vào sổ, chụp ảnh gửi nhóm, như mọi khoản khác. Không ai bình luận gì dưới tấm ảnh ấy. Tôi nghĩ thế là đúng.

Ngày lợp lại mái, tôi về, đi dây điện mới cho cả gian nhà thờ, không lấy công. Dây cũ từ thời ông nội đã giòn như bánh đa, bọc nhựa nứt từng khúc. Tôi đi âm tường, lắp hai cái quạt trần, thay bóng tuýp bằng đèn mới. Lúc trèo lên thang, tôi nhìn qua cửa sổ thấy gốc nhãn già, bốn cái cọc tre sơn đỏ ở góc vườn phía đông đã được ai nhổ đi, chỉ còn bốn cái lỗ nhỏ, cỏ bắt đầu mọc lấp.

Giỗ ông nội năm ấy rơi vào tháng Bảy. Tôi về muộn vì kẹt xe ở Phủ Lý. Bước vào nhà thờ, mâm trên đã ngồi kín. Chú Út ngồi ở đầu mâm. Chú thấy tôi, ngập ngừng một lúc, rồi đẩy cái ghế nhựa bên cạnh ra.

– Ngồi đây, Tâm.

Tôi ngồi. Chú gắp cho tôi một miếng giò, đúng loại giò chợ Viềng mà năm ấy tôi xách về, rồi quay sang nói chuyện mùa nhãn với cụ Khoát. Năm nay nhãn sai quả, chắc phải được hơn trăm cân.

— Hết —