Bốn khúc gỗ có giấy

Chương 2: Bốn khúc gỗ có giấy

Xưởng của Thắng nằm cuối một con dốc trải đá dăm, mái tôn rộng, tiếng máy cưa vọng ra từ đầu ngõ. Trong sân, gỗ xếp thành từng chồng, gỗ dổi, gỗ chò, mấy tấm gỗ hương đã bào láng. Bốn khúc pơ mu được dỡ xuống, kê trên những thanh tà vẹt. Mùi gỗ đặc tới mức Xiêm nghĩ đi qua đầu ngõ cũng ngửi được.

Thắng khoảng bốn mươi lăm tuổi, người thấp, vai rộng, áo sơ mi xắn tới khuỷu, mu bàn tay có một vết sẹo dài kiểu người làm mộc lâu năm. Anh ta không cau có, không hùng hổ. Anh ta pha trà, mời cả đoàn ngồi, đặt xấp hồ sơ lên bàn bằng cả hai tay.

– Các anh các chị cứ kiểm tra, – Thắng nói. – Bên em mua lại của đơn vị tận thu, có hợp đồng, có chuyển khoản. Gỗ lòng hồ thì phải chặt, không chặt thì nước ngập cũng mục. Em mua về làm bộ bàn thờ cho khách. Khách đặt cọc rồi.

Xiêm lật từng trang. Số hiệu biên bản, chữ ký, con dấu, tọa độ khu tận thu. Đúng là phía bên kia núi có một công trình thủy điện nhỏ đang tích nước, và đúng là ở đó có pơ mu. Cô ghi lại số khối, so với số đo. Bốn khúc gỗ khớp với bảng kê tới từng phân.

Rồi cô đi ra sân, ngồi xuống cạnh khúc gỗ to nhất.

Đầu gốc của khúc gỗ đã bị xẻ đi. Không phải cưa ngang một nhát bình thường, mà là cưa xéo, rồi bào lại cho phẳng, phết lên một lớp sơn đỏ, trên lớp sơn có dấu búa đóng của đơn vị tận thu. Mặt gỗ ấy mới, sạch, không giống chút nào với mặt cưa dưới gốc cây trên núi. Nếu có một cách để đặt khúc gỗ lên gốc cây mà ướm cho khớp vòng tuổi, thì cái cách đó đã bị ai đó gọt đi mất rồi, cùng với khoảng bốn tấc gỗ.

– Đầu gốc anh xẻ đi đâu? – Xiêm hỏi.

Thắng đứng ở hiên, tay vẫn cầm chén trà.

– Đầu gốc nứt, chị. Gỗ để lâu ngoài bãi, nắng mưa nó nứt chân chim. Em xẻ bỏ, làm củi.

– Củi đâu anh?

– Đốt rồi. – Anh ta chỉ cái lò hơi sấy gỗ phía sau xưởng. – Ngày nào cũng đốt.

Xiêm nhìn mặt gỗ bị sơn, rồi nhìn Thắng. Anh ta không né mắt cô. Một người làm mộc hai mươi năm biết rõ vòng tuổi là thứ có thể nói chuyện, và anh ta đã cắt lưỡi nó trước khi nó kịp mở miệng.

Cô trưởng đoàn bên quản lý thị trường kéo Xiêm ra một góc.

– Em đo vòng tuổi được không? Ở đầu bên kia?

– Đầu bên kia là phía ngọn, chị, cách gốc mười mấy mét. Vòng tuổi ở đó không giống ở gốc. Muốn so cho chắc thì phải có cái mặt cắt sát gốc. Ổng biết, nên ổng bỏ.

– Vậy thì...

Câu nói bỏ lửng. Xiêm hiểu phần còn lại. Giấy tờ đủ, gỗ khớp bảng kê, không có lý do để tạm giữ quá thời hạn. Nếu không chứng minh được nguồn gốc thật, họ sẽ phải lập biên bản trả lại. Bộ bàn thờ pơ mu sẽ được đóng xong, chở đi, đặt trong một căn nhà nào đó dưới xuôi, khói nhang quanh năm, và không ai biết nó từng che cho một người dẫn đường khỏi một mảnh pháo.

Tối đó Xiêm không ngủ được. Cô ngồi ở bậc thềm nhà công vụ của hạt, nghe tiếng ếch ngoài ruộng bậc thang, mở lại tấm ảnh chụp mảnh sắt trên tay già A Pên. Cạnh lởm chởm như răng cưa. Gãy chứ không phải cắt. Nửa còn lại, nếu nó vẫn nằm trong thân cây, thì sẽ ở đâu đó trong khúc gỗ đầu tiên, khúc sát gốc nhất, cách mặt cưa khoảng một hai mét, tùy miếng pháo bay xiên lên hay xiên xuống.

Khúc to nhất trong sân nhà Thắng dài hai mét ba.

Cô gọi cho A Rin lúc chín giờ tối.

– Em còn nhớ cái sẹo trên vỏ cây ở độ cao bao nhiêu không?

– Ngang ngực già A Pên, chị. Già nói hồi đó già nằm, miếng sắt bay qua trên đầu, cắm vô ngay chỗ người đứng ngang ngực.

– Ngực già hay ngực em?

A Rin im một lúc, rồi bật cười.

– Ngực già, chị. Già thấp hơn em một cái đầu.

Xiêm ghi lại. Khoảng một mét hai từ mặt đất. Người đốn cây thường cưa sát gốc, cách mặt đất chừng ba bốn tấc. Như vậy, mảnh sắt, nếu còn, sẽ nằm ở khoảng tám tấc tới một mét tính từ đầu gốc của khúc gỗ. Thắng đã xẻ đi bốn tấc. Còn lại khoảng bốn tới sáu tấc tính từ cái đầu có sơn đỏ.

Cô nhắn tin cho anh Hội, một người quen làm trong đội rà phá bom mìn còn sót lại mấy tháng nay đang dọn một khu đất làm đường ở xã bên. Tin nhắn chỉ có một dòng: anh cho em mượn cái máy dò, sáng mai, một tiếng thôi.

Anh Hội gọi lại ngay.

– Em dò cái gì? Em đừng có tự đào cái gì nghe, cái gì nghi là phải báo anh.

– Em dò khúc gỗ, anh. Có khi trong đó có một miếng sắt năm bảy hai.

Đầu dây bên kia im lặng một lúc lâu.

– Gỗ gì mà giữ sắt được năm mươi năm?

– Pơ mu, anh. Pơ mu không mục.

— Hết chương 2 —