Lệch một nhịp

Chương 3: Lệch một nhịp

– Ông mỏi rồi. – Mệ Huyến nói, rất khẽ, như nói với chính mình.

Mệ buông mái chèo, ngồi thụp xuống. Đò xoay thêm một vòng. Trên trời, trăng rằm đã ngả hẳn về tây, sắp khuất sau núi. Phía đông, mặt sông chưa có chút ánh sáng nào.

– Ba mươi năm. – Mệ nói tiếp. – Ba mươi năm đêm mô có người đẻ, ông cũng chèo phụ. Ông chèo tới đây là ông dừng, vì ông mắc ở đây. Rồi ông lại chèo tiếp, đẩy cái đò về bờ, như đêm đó. Đêm ni ông không đẩy nữa. Chắc ông biết eng là ai rồi.

– Mệ biết từ lúc mô? – Tôi hỏi.

– Từ lúc eng nói tên. – Mệ nhìn tôi. – Mà eng có cái tai giống hệt mạ eng. Tai vểnh, dái tai dày. Đêm đó tui ôm mạ eng trên lườn đò, tui nhìn cái tai ấy cả tiếng đồng hồ.

Đò xoay. Nước xoáy mạnh hơn, rít lên khe khẽ ở mạn. Tôi nhìn xuống. Dưới vệt trăng cuối cùng, ngay sát mạn phải, mặt nước đen mở ra như một cái miệng giếng. Tôi không thấy gì trong đó, nhưng tôi cảm thấy cái lạnh từ dưới bốc lên, cái lạnh không phải của nước sông tháng Mười.

– Răng mệ không bỏ bến ni mà đi, mệ? – Tôi hỏi. – Ba mươi năm.

– Ông chèo phụ. – Mệ nói, như thể đó là câu trả lời đủ. – Tui bỏ đi thì ông chèo với ai. Người ta bảo tui lẩn thẩn, bảo tui giữ cái đò để giữ ông. Họ nói đúng một nửa. Nửa kia là tui sợ. Đêm mô tui nằm ngủ ở chòi mà nghe có người gọi đò bên cồn, tui biết thế nào ông cũng ra bến một mình. Tui để ông chèo một mình thì tội ông.

– Ông có muốn chi không, mệ? – Tôi hỏi. Giọng tôi khàn đặc. – Ông có giận mạ con không?

– Ông muốn nghỉ. – Mệ đáp. – Mà ông không nghỉ được. Ông chèo phụ quen rồi, ông sợ cái đò không về tới bờ.

Tôi nhìn cái mái chèo thứ hai nằm dưới khoang, sợi dây mây cũ.

Tôi cởi sợi dây. Mái chèo nặng hơn tôi tưởng, cán gỗ mòn nhẵn ở đúng chỗ hai bàn tay người cầm. Tôi lắp nó vào cái cọc bên phải, ngồi xuống chỗ ông Độ đã ngồi ba mươi năm trước. Tôi chưa từng chèo đò. Nhưng tôi vừa mới đếm nhịp cho một người mẹ rặn đẻ, và tôi đã nghe tiếng mái chèo ấy suốt hai chuyến sông.

– Mệ chèo đi. – Tôi nói. – Con chèo phụ.

Mệ nhìn tôi rất lâu. Rồi mệ cầm mái chèo của mệ lên.

Mệ khua nước. Một, hai. Tôi khua theo, chậm hơn mệ đúng một nhịp. Một, hai, ba.

Lần đầu, mái chèo của tôi trượt trên mặt nước, đò lắc mạnh. Lần thứ hai, tôi ấn sâu hơn. Lần thứ ba, tôi cảm thấy mái chèo bám nước, và cái đò ngừng xoay. Mệ chèo, tôi chèo. Một, hai, ba. Một, hai, ba. Chiếc đò rời khỏi vùng nước đen, ra tới chỗ có sóng gợn, có tiếng nước vỗ lách tách vào mạn.

Lúc đò ra khỏi Hói Sâu, tôi cảm thấy cán mái chèo trong tay mình nặng thêm một chút, như có ai vừa đặt hai bàn tay lên ngay trên tay tôi. Hai bàn tay lạnh, rộng, chai sần. Chúng không đẩy, không kéo. Chúng chỉ nằm đó, chèo cùng tôi ba nhịp, rồi nhẹ dần, nhẹ dần, rồi thôi.

Mệ Huyến khóc. Mệ khóc không thành tiếng, nước mắt chảy ròng ròng trên khuôn mặt nhăn nheo, mà tay mệ vẫn chèo đều, không lệch một nhịp nào.

Đò cập bến lúc trời rạng. Con chó vàng chạy ra vẫy đuôi. Mệ buộc dây đò, rồi tự tay tháo mái chèo thứ hai ra khỏi cọc, buộc lại bằng sợi dây mây, đặt xuống khoang như cũ.

– Từ mai ông khỏi chèo phụ nữa. – Mệ nói. – Eng về ngủ đi.

Sáng hôm ấy tôi không về trạm ngay. Tôi đi bộ dọc bờ sông tới chỗ bãi cỏ trước cổng trạm xá cũ, nơi ba mươi năm trước có cái lán dựng tạm. Giờ chỗ ấy là một vạt ngô non. Tôi cắm ở bờ ruộng hai nén hương, một cho mẹ, một cho ông Độ. Rồi tôi đứng đó rất lâu, như mẹ vẫn đứng bên bờ sông Hương mỗi đêm rằm tháng Mười.

Tôi ở lại xã thêm chín tháng sau đợt luân phiên. Tôi xin thêm, không ai hiểu vì sao. Mỗi lần có ca đẻ đêm trên cồn, tôi đi đò mệ Huyến. Mệ chèo một mái. Tôi ngồi ở mũi đò, nghe. Không còn tiếng khua nước thứ hai nào nữa. Qua Hói Sâu, mệ vẫn cúi đầu, tôi cũng cúi theo.

Tháng Bảy năm sau, mệ mất, nhẹ nhàng, trong giấc ngủ trưa. Người ta làm đám cho mệ ở cái chòi sát bến. Đêm cuối trước hôm đưa tang, tôi ngồi canh với mấy người trên cồn sang. Gần nửa đêm, có người đứng dậy, chạy ra mép nước, rồi đứng im.

Tôi ra theo. Trên sông Gianh tối đen, không đèn, không trăng, có tiếng mái chèo khua nước từ phía Hói Sâu vọng lại. Hai mái chèo. Tôi nghe, đếm, rồi nghe lại, đếm lại, cho chắc.

Lần này, hai mái chèo khua cùng một nhịp.

— Hết —