Tiếng gọi đò lúc mười một giờ

Chương 1: Tiếng gọi đò lúc mười một giờ

Chiếc đò của mệ Huyến có hai cái cọc chèo, nhưng mệ chỉ chèo một mái.

Đó là điều đầu tiên tôi để ý, đêm tháng Mười ấy, khi bước xuống đò với cái túi đỡ đẻ trên vai và chiếc đèn pin đội đầu nhấp nháy sắp hết pin. Cái cọc chèo bên trái mòn nhẵn, bóng như sừng, mái chèo gỗ mít của mệ tì vào đó. Cái cọc bên phải cũng mòn nhẵn y như vậy, mà không có mái chèo nào. Dưới khoang đò có một mái chèo thứ hai, nằm dọc theo mạn, buộc sợi dây mây cũ.

– Ngồi mũi đò, eng. – Mệ nói. – Ngồi giữa cho cân.

Tôi về trạm y tế xã ven sông Gianh này được ba tháng, theo đợt luân phiên của bệnh viện tỉnh. Xã có một cồn bãi giữa sông, mười bảy hộ, trồng ngô trồng lạc, không có cầu. Ban ngày có đò máy. Ban đêm, người ta gọi đò mệ Huyến. Mười giờ rưỡi tối nay, anh chồng của sản phụ trên cồn chèo cái thuyền nan sang tận bến trạm gọi tôi, nói vợ đau từ chiều, nước ối vỡ rồi mà đứa bé chưa ra. Cái thuyền nan của anh thủng một lỗ, lúc sang đã phải vừa chèo vừa tát. Không ai dám chở bác sĩ bằng cái thuyền ấy. Anh ta chạy đi gọi mệ.

Mệ Huyến ngoài bảy mươi, người nhỏ thó, tóc bạc búi củ hành, mặc áo bà ba màu cháo lòng. Mệ ở một mình trong cái chòi lợp tôn sát bến, nuôi con chó vàng và mấy con gà. Người ta bảo mệ chèo đò ở bến này từ thời con gái.

Trước khi cởi dây, mệ làm một việc mà về sau tôi mới biết mệ làm mỗi chuyến đò đêm. Mệ thắp một nén hương, cắm vào kẽ cái cọc tre buộc đò, rồi rót nửa chén rượu trắng từ cái chai nhựa xuống mép nước. Mệ khấn rất nhỏ, tôi chỉ nghe được mấy chữ: "...người đẻ... ông đưa giùm...". Con chó vàng chạy theo xuống bến, đứng ở mép nước sủa hai tiếng về phía sông, rồi cụp đuôi lùi lại, nhất định không chịu nhảy lên đò dù mệ gọi.

– Hắn sợ nước à mệ? – Tôi hỏi cho có chuyện.

– Hắn không sợ nước. – Mệ đáp, kéo dây. – Ban ngày hắn theo đò suốt.

Tôi không hỏi thêm. Đò rời bến. Sông Gianh đêm ấy rộng mênh mông, nước đục ngầu sau mấy trận mưa đầu mùa, trôi xiết về phía cửa biển. Trăng rằm treo trên dãy núi phía tây, rải xuống mặt sông một vệt bạc dài. Anh chồng sản phụ đã chèo thuyền nan về trước để báo. Trên đò chỉ còn mệ, tôi, và tiếng nước.

Mệ chèo đều. Tiếng mái chèo khua nước, rồi tiếng cọc chèo kẽo kẹt, rồi lại tiếng khua nước. Một, hai. Một, hai.

Đò ra được chừng một phần ba sông, tôi nghe thấy một tiếng khua nước thứ hai.

Nó vang lên ngay sau tiếng khua của mệ, chậm hơn đúng một nhịp. Một, hai, ba. Một, hai, ba. Rồi tiếng cọc chèo kẽo kẹt phía bên phải, cái cọc không có mái chèo nào.

Tôi quay đầu lại theo phản xạ.

– Đừng ngoái lại. – Mệ Huyến nói, giọng không to, không nhỏ, như nhắc tôi đừng thò tay xuống nước.

Tôi đã kịp nhìn. Cái cọc bên phải trống trơn. Mái chèo thứ hai vẫn nằm dưới khoang, sợi dây mây buộc nguyên. Nhưng mặt nước bên mạn phải sủi lên một vòng xoáy nhỏ, đúng chỗ một mái chèo vừa rút lên.

– Mệ ơi, cái chi rứa mệ? – Tôi hỏi, bằng thứ tiếng Quảng Bình ba tháng học được, nghe vẫn lơ lớ.

– Ông nhà tui. – Mệ đáp. – Ông chèo phụ. Đêm mô có người đẻ, ông cũng chèo phụ.

Tôi im. Tôi nhớ lời ông trưởng trạm dặn tôi hôm mới về: "Bác sĩ đi đò đêm thì cứ đi đò mệ, mệ chèo chắc nhất bến. Mệ nói chi thì nghe nấy, đừng hỏi." Hồi ấy tôi tưởng ông dặn chuyện an toàn trên sông. Tôi là bác sĩ, tôi đã học cách nghe người già nói những điều tôi không tin mà không cãi. Tôi tự bảo mình rằng sông rộng, núi gần, tiếng mái chèo dội vào bờ rồi vọng ngược ra, nghe như có hai mái. Tôi tự bảo như thế suốt quãng sông còn lại, cho tới lúc đò đi qua một khúc nước mà mặt sông bỗng đen sẫm hẳn, phẳng lì không một gợn sóng.

Ở đó, mệ ngừng chèo. Tiếng mái chèo thứ hai cũng ngừng. Đò trôi trong im lặng chừng mười giây, rồi mệ cúi đầu, như người đi qua cổng đình, và chèo tiếp.

– Hói Sâu. – Mệ nói, không cần tôi hỏi. – Chỗ ni nước xoáy. Năm lũ chín sáu, đò lật ở đây.

Đò cập cồn. Mệ đưa cái đèn bão cho tôi, rồi hỏi một câu tôi không ngờ:

– Eng tên chi?

– Dạ, Độ, mệ ạ. Lê Văn Độ.

Mệ đang buộc dây đò vào cọc tre, tay khựng lại. Mệ ngẩng lên nhìn tôi dưới ánh trăng. Lần đầu tiên từ lúc xuống đò, tôi thấy mặt mệ rõ: một khuôn mặt nhăn như quả táo tàu khô, đôi mắt mở to, run run.

– Ông nhà tui cũng tên Độ. – Mệ nói.

Rồi mệ quay đi, ngồi xuống mũi đò, không nói thêm câu nào.

— Hết chương 1 —