Mặt sau tờ lịch

Chương 1: Mặt sau tờ lịch

Tháng Chạp năm 1991, Lý xé tờ lịch ngày mười bốn, lật mặt sau, cắn đầu cây bút bi rồi viết dòng đầu tiên: "Thưa hai bác, con tên Huỳnh Văn Đắc, hai mươi ba tuổi, làm nghề chạy ghe."

– Hông được. – Đắc nói. – Ba em ghét nhất là nghề chạy ghe. Em viết nghề khác đi.

– Anh làm nghề gì thì nói nghề đó. Nói láo ba em biết liền.

Hai đứa ngồi trên bậc đá bến đò cù lao An Bình, lưng dựa vào gốc bần. Bên kia sông, chợ Vĩnh Long lên đèn. Đắc mặc cái áo sơ mi trắng duy nhất anh có, cổ áo đã sờn, ngồi thẳng lưng như học trò. Anh ăn nói chậm, nói câu nào cũng phải nghĩ trước ba câu, trước mặt người lớn thì cứng lưỡi. Lý thì khác. Lý là con gái út ông Ba Kình, chủ vườn chôm chôm lớn nhất xóm, học tới lớp mười hai, viết thư giùm nửa xóm.

Hai tuần nữa ông Hai Thạnh, người lớn tuổi nhất xóm, sẽ dẫn Đắc qua nhà Lý, mang theo một mâm trầu cau. Đắc không có cha, má anh bán bánh ít ở chợ. Người đứng ra nói chuyện với ba Lý sẽ là ông Hai. Nhưng ông Hai dặn: "Phần của tao là mở đầu. Phần mày là đứng dậy, cúi đầu, nói cho ra lời. Mày không nói được thì ông Ba ổng coi mày như con nít."

Vậy nên Lý viết. Viết trên mặt sau tờ lịch, vì cuốn tập học trò của Lý đã hết giấy. Cô viết ba đoạn. Đoạn một nói mình là ai. Đoạn hai nói mình có gì. Đoạn ba nói mình hứa gì.

– Đoạn hai em viết "con không có ruộng vườn, chỉ có một chiếc ghe với hai bàn tay". Anh đọc thử coi.

Đắc đọc. Giọng anh run, đọc vấp chữ "bàn tay".

– Đọc lại.

Anh đọc lại. Lần này không vấp, nhưng đọc như đọc bài chính tả.

– Anh đọc như đọc cáo phó. – Lý cười, lấy tay đập vai anh. – Anh nói với ba em chớ có phải nói với cái bàn thờ đâu.

Chiều nào hai đứa cũng ra gốc bần tập. Tới ngày thứ mười, Đắc thuộc lòng ba đoạn, đọc trơn như người ta đọc kinh. Chỉ có đoạn ba là anh không chịu đọc to. Đoạn ba Lý viết: "Con hứa với hai bác, con không để Lý phải đứng trên bến chờ con một ngày nào hết."

– Câu đó em viết chi kỳ vậy?

– Vì anh đi ghe. Đi ghe là đi hoài. Má em nói lấy chồng đi ghe là đứng trên bến cả đời. Em muốn anh hứa trước mặt ba em.

Đắc gấp tờ lịch làm tư, bỏ vô túi áo ngực.

– Anh hứa trước mặt em được hông?

– Hông. Phải hứa trước mặt ba em mới tính.

Tháng Mười năm 2026, ba mươi lăm năm sau, bà Mười Lý đứng giữa sân nhà mình ở cù lao, chỉ người ta dựng rạp cưới. Rạp màu hồng phấn, theo ý con Bích Trâm. Sáu chục bộ bàn ghế inox. Một cái cổng hoa kết bằng hoa giấy với lá dừa. Ở góc sân, mấy cây chôm chôm cuối mùa còn lác đác mấy chùm đỏ.

– Má ơi, bên nhà trai báo người đại diện rồi đó. – Bích Trâm chạy ra, cầm điện thoại. – Ba anh Phúc mất rồi, nên bác ruột ảnh đứng ra. Bác ở trên Sài Gòn mới về.

– Bác tên gì?

– Bác Tư. Bác Tư Đắc. Anh Phúc nói bác ăn nói giỏi lắm, hồi trước bác buôn trái cây, nói một câu là người ta mua cả ghe.

Bà Mười Lý đang cầm cái kéo cắt dây ni lông. Bà cắt hụt một nhát, cắt trúng ngón tay.

– Má! Chảy máu kìa!

– Hông sao. – Bà ngậm ngón tay. – Kéo cùn.

Bích Trâm chạy vô lấy băng keo cá nhân. Bà Mười Lý đứng một mình giữa sân, nhìn ra phía bến đò. Gốc bần cũ đã bị chặt từ hồi làm kè. Ba bà mất năm 2002. Chồng bà, ông Mười, mất sáu năm trước vì ung thư gan. Ông Mười hiền, làm thợ hồ, ba mươi năm không lớn tiếng với vợ một câu. Bà thương ông kiểu người ta thương cái nhà mình ở: không nghĩ tới, nhưng mất thì không biết đứng ở đâu.

Ba mươi lăm năm nay, bà chưa từng nghe ai nhắc cái tên Đắc. Tới hôm nay.

Tối hôm trước ngày rước dâu, nhà đông người, đội nấu ăn làm cá lóc nướng trui ngoài sân, khói bay mù mịt. Bà Mười Lý trốn ra bến, ngồi trên bậc xi măng của bờ kè mới, chỗ ngày xưa là gốc bần. Nước sông tháng Mười lên cao, đục ngầu phù sa, lục bình trôi từng mảng. Bên kia sông, thành phố đã đổi khác hết, đèn cao ốc xanh đỏ, chỉ còn tiếng ghe máy chạy đêm là nghe vẫn y như cũ.

Con Trâm đi tìm, ngồi xuống cạnh má, tựa đầu vào vai bà như hồi nhỏ.

– Má hồi đó lấy ba có hồi hộp hông?

– Có. Hồi hộp coi ổng có làm cái hàng rào cho xong trước đám cưới hông.

Con Trâm cười rung cả vai. Bà để nó cười xong, rồi hỏi, giọng hờ hững như hỏi chuyện giá cá:

– Ông bác bên thằng Phúc, có vợ con gì chưa?

– Dạ bác ở một mình. Anh Phúc nói bác ly dị lâu rồi, hông có con. Bác kỳ lắm má. Đi đâu cũng vậy, thấy bến ghe là đứng lại coi, đứng hoài. Anh Phúc nói hồi nhỏ ảnh hỏi bác coi cái gì, bác nói coi người ta có ai đứng chờ hông.

Bà Mười Lý không hỏi thêm. Bà ngồi nhìn một chiếc ghe chở dừa chạy ngược con nước, đèn mũi ghe chập chờn, cho tới khi nó khuất sau doi cát.

— Hết chương 1 —