Buổi thứ nhất

Chương 1: Buổi thứ nhất

Ông Hồ Sỹ Lâm đặt tờ giấy lên bàn, lấy hai bàn tay vuốt cho phẳng, rồi mới ngồi xuống. Tờ giấy kẻ ô, viết bằng bút bi mực tím, chữ to, nắn nót, như người viết đơn xin nghỉ phép cho cháu.

Tôi tên Hồ Sỹ Lâm, sinh năm 1952, thường trú tại phường Trường Vinh, Nghệ An. Tôi xin tự thú: đêm 23 tháng 9 năm 2010, tôi đã vào nhà bà Thái Thị Nhàn, lấy ba mươi triệu đồng và một chiếc nhẫn vàng, và đã làm bà chết. Tôi xin chịu mọi hình phạt.

Trung tá Cao Xuân Thắng đọc tờ giấy hai lần. Anh năm mươi mốt tuổi, mười sáu năm trước là điều tra viên trẻ nhất trong tổ chuyên án vụ bà Nhàn. Vụ án ấy là vụ duy nhất trong đời anh còn nằm trong ngăn kéo.

– Bác uống nước đi bác. – Anh nói, rót một chén chè xanh đặc. – Vì sao bây giờ bác mới tới?

– Tôi bị ung thư gan, bác sĩ nói còn sáu tháng. – Ông Lâm nói, giọng đều, tiếng Nghệ nặng. – Tôi không muốn mang theo xuống dưới.

Thắng bật máy ghi âm, đọc quyền và nghĩa vụ của người tự thú, rồi hỏi theo trình tự. Ông Lâm trả lời không vấp.

Ông kể đêm hôm ấy trời mưa, khoảng mười một giờ, ông đi bộ tới nhà bà Nhàn ở gần chợ, vào bằng cửa sau phía bếp vì cửa không cài. Bà Nhàn đang ngồi đếm tiền. Ông đòi tiền, bà kêu, ông hoảng. Ông lấy ba mươi triệu trong ngăn kéo tủ, lấy chiếc nhẫn vàng trên tay bà, rồi ra bằng cửa sau. Tiền ông tiêu hết. Nhẫn ông bán ở một tiệm vàng ngoài Hà Tĩnh, không nhớ tiệm nào.

Tất cả đều đúng. Tất cả đều có trên báo.

Năm 2010, vụ bà Nhàn lên báo tỉnh ba lần, lên báo trung ương một lần. Ba mươi triệu, chiếc nhẫn vàng, cửa sau không cài, trời mưa. Thắng nhớ từng bài vì chính anh đã ngồi soát lại nội dung với phóng viên, quyết định cái gì được in, cái gì phải giữ lại.

Anh hỏi tiếp, giọng không đổi:

– Lúc bác vào, trên bàn có gì?

– Có tiền. Bà đang đếm tiền.

– Ngoài tiền?

Ông Lâm nghĩ một lúc. Rồi lắc đầu.

– Tôi không nhớ. Tối, tôi hoảng.

– Bác có uống nước ở nhà bà Nhàn không?

– Không. Tôi vào lấy tiền, uống nước làm gì.

– Bác có hút thuốc không?

– Tôi bỏ thuốc từ năm hai nghìn. Bị viêm phế quản.

Thắng ghi lại. Anh không nói gì thêm. Bác sĩ Đàm Thanh Vy ngồi ở góc phòng, theo đề nghị của anh, vì chị đang ở Vinh hỗ trợ tổ rà soát và vì năm 2010 chính Viện của chị đã giám định lại vụ này. Chị cũng ghi lại, bằng bút chì.

Sau buổi đầu, hai người đứng ở hành lang, nhìn xuống sân. Ông Lâm ngồi trên ghế đá dưới gốc phượng, chờ con cháu tới đón, hai tay đặt trên đầu gậy, mắt nhắm.

– Chị thấy sao? – Thắng hỏi.

– Ông ấy kể đúng những gì công chúng biết, và chỉ những gì công chúng biết. – Vy nói. – Người kể chuyện thật thường lộn xộn ở chỗ quan trọng, chính xác ở những chi tiết vô nghĩa: cái màu đèn, mùi trong nhà, cái tiếng con chó. Ông Lâm thì ngược lại. Phần lớn chính xác như học thuộc, phần còn lại trống trơn. Tôi không phải nhà tâm lý. Nhưng tôi đã đọc nhiều lời khai.

Thắng gật đầu. Anh nghĩ tới hai thứ trong hồ sơ năm 2010 mà mười sáu năm nay chỉ tổ chuyên án biết.

Thứ nhất: trên bàn nước nhà bà Nhàn có một ấm trà còn ấm và hai cái chén. Một chén còn nửa nước, có vết son môi nhạt của bà. Chén kia đã được rửa sạch, úp ngược trên khay, còn đọng nước. Người khách đã uống trà với bà, rồi rửa chén của mình trước khi đi.

Thứ hai: trong cái gạt tàn bằng sành trên bàn có một mẩu thuốc lá. Bà Nhàn không hút thuốc. Người nhà nói bà để cái gạt tàn cho khách.

Thắng nhớ đêm ấy rõ hơn anh muốn. Anh tới hiện trường lúc sáu giờ sáng, trời còn mưa lất phất, mái tôn nhà bên nhỏ nước tong tong xuống cái chậu nhôm. Ngôi nhà ống hai tầng của bà Nhàn có mặt tiền bán tạp hoá, phía sau là gian bếp và bộ bàn ghế gỗ tiếp khách. Anh đặt mu bàn tay lên thành ấm trà, vẫn còn hơi ấm. Trưởng tổ chuyên án khi ấy, giờ đã nghỉ hưu, đứng nhìn cái chén úp ngược rất lâu, rồi nói với anh một câu mà anh nhớ tới bây giờ: kẻ cướp không ngồi uống trà, Thắng ạ, kẻ cướp không rửa chén. Người này là khách. Người này quen.

Bảy người quen của bà Nhàn bị mời lên làm việc. Bảy người cho mẫu. Không ai khớp. Không ai trong bảy người ấy nợ bà, theo những gì người nhà biết, vì cuốn sổ ghi nợ mà bà vẫn để trong ngăn tủ đã biến mất cùng ba mươi triệu, và người nhà chỉ nhớ lờ mờ vài cái tên.

Hai chi tiết ấy không có trong bài báo nào. Tổ chuyên án giữ lại, đúng vì lý do đang xảy ra hôm nay: để phân biệt một người biết thật với một người chỉ đọc báo.

— Hết chương 1 —