Lọ đất đỏ

Chương 1: Lọ đất đỏ

Cái lọ thuỷ tinh nhỏ bằng ngón tay cái, nắp cao su xám, vốn là lọ thuốc tiêm pê-ni-xi-lin. Bên trong là một nhúm đất đỏ đã khô cong thành cục. Trên thân lọ, miếng băng keo trắng đã ngả vàng, chữ bút bi gần mờ: Túi Mai Thị Lụa, 17-9-1990.

Ông Đinh Bá Thước giữ cái lọ ấy trong ngăn kéo bàn làm việc suốt ba mươi sáu năm, qua bốn lần chuyển nhà, qua đời vợ, qua một lần mổ ruột thừa, qua ngày về hưu. Bà Hiên vợ ông lúc còn sống có lần cầm lên hỏi, ông nói đó là đất quê. Bà không hỏi nữa.

Sáng nay ông lấy nó ra, bỏ vào túi áo ngực, rồi chạy chiếc xe máy cũ lên dốc Tà Ngàn, về phía chợ An Khê.

Bà Mai Thị Thắm năm nay tám mươi tám tuổi. Bà nằm trên cái giường tre kê sát cửa sổ, nhìn ra giàn mướp đã tàn. Con dâu bà gọi điện cho ông Thước hôm thứ Ba: má yếu lắm rồi chú, má cứ đòi gặp chú.

Ông ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh giường. Bàn tay bà khô như giấy bản, tìm tay ông.

– Thước đó hả con?

– Dạ, con đây má.

Ông gọi bà là má từ năm ông hai mươi sáu tuổi, cái năm ông còn là cậu công an trẻ được giao đi xác minh vụ cô bán vé xe đò mất tích. Ông chưa từng được ai nhờ gọi vậy. Ông tự gọi, từ cái Tết đầu tiên ông mang một ký đường với bao trà lên thăm bà, sau khi vụ án bị gác lại. Ba mươi sáu cái Tết, chưa năm nào ông bỏ.

Cái Tết đầu tiên ấy, năm 1991, ông đứng ở đầu ngõ gần nửa tiếng mới dám bước vào. Nhà bà Thắm vắng hoe, không câu đối, không cành mai. Cha Lụa đã bỏ đi làm thuê dưới Quy Nhơn cho khỏi nghe người ta xì xào. Bà Thắm ngồi một mình bên nồi bánh tét, lửa củi lách tách. Bà nhìn bộ quần áo của ông, rồi nhìn ký đường trên tay ông, rồi hỏi một câu mà ông nhớ tới bây giờ.

– Cậu tới bắt tui hả cậu?

Ông nói không. Ông nói con tới thăm bác. Bà im một lúc, rồi kéo cho ông cái ghế, lấy con dao cắt một khoanh bánh tét còn bốc khói đặt lên cái dĩa sứt mẻ. Ông ngồi ăn hết khoanh bánh, không biết nói gì thêm, rồi về. Năm sau ông lại tới. Năm thứ ba, bà Thắm ra tận ngõ đón, và ông buột miệng gọi bà là má.

– Má sắp đi rồi, – bà nói. – Má không đòi gì hết. Má chỉ muốn biết con Lụa nó còn sống hay chết. Có chết thì má đi kiếm nó. Còn sống thì má đi cũng yên.

Ông không nói được gì. Ông nắm tay bà.

– Mà con nè, – bà nói tiếp, giọng nhỏ dần, – tiền Tết con gửi cho má năm nào cũng đủ, má cất hết, má không xài. Má để dành cho con Lụa. Con đừng gửi nữa nghe. Con còn con còn cháu.

Ông Thước ngẩng lên.

Ông chưa bao giờ gửi tiền cho bà Thắm. Ông mang quà lên tận tay, ký đường, bao trà, hộp mứt gừng. Chưa một lần ông gửi tiền.

Năm 1990, tuyến xe đò Quy Nhơn đi Pleiku chạy qua đèo An Khê ngày hai chuyến. Mai Thị Lụa mười chín tuổi, nhà ở chân dốc chợ An Khê, đứng cửa xe bán vé cho tài xế Tư Cang được hơn một năm. Con nhỏ gầy nhom, giọng chua, nói nhanh, khách nào kì kèo một trăm đồng tiền vé cũng bị nó cãi tới cùng. Túi tiền vé là một cái túi da đeo chéo màu nâu, nắp gài nút bấm.

Theo lời tài xế Tư Cang khai ngày mười bảy tháng Chín năm ấy, chuyến chiều từ Pleiku xuống tới bến xe Quy Nhơn lúc sáu giờ kém mười lăm. Lụa đeo túi tiền xuống xe, nói đi vô văn phòng bến nộp tiền. Rồi không ai thấy nó nữa. Trong túi có ba trăm tám mươi nghìn đồng, tiền vé cả ngày của hai chuyến. Năm đó là một gia tài.

Ba ngày sau, một bà bán bánh căn tìm thấy cái túi da nâu rỗng không dưới cái mương thoát nước cạnh bến xe.

Cậu công an Thước hai mươi sáu tuổi được giao cầm cái túi lên phòng kỹ thuật. Cái túi khô, dính bùn mương xám xịt bên ngoài. Nhưng khi cậu mở nắp gài, bên trong đường may, sâu dưới góc túi, có một lớp đất đỏ quánh, khô cứng, bám chặt vào vải lót. Đất đỏ bazan. Cậu biết vì cậu sinh ra ở Mang Yang. Dưới Quy Nhơn không có thứ đất ấy. Mương cạnh bến xe toàn cát pha bùn xám.

Cậu cạo một nhúm vào cái lọ pê-ni-xi-lin, dán nhãn, mang lên báo với anh đội trưởng.

– Con nhỏ nhà ở An Khê, đất đỏ dính túi là chuyện thường, – anh đội trưởng nói. – Em đừng có làm phim.

Anh đội trưởng không sai. Không có nhân chứng nào khác. Không có dấu vết nào khác. Tài xế khai rõ ràng, lơ xe xác nhận. Hồ sơ ghi: nghi vấn chiếm đoạt tiền rồi bỏ trốn, ra thông báo truy tìm. Cả An Khê truyền tai nhau con Lụa ôm tiền theo trai.

Chỉ có cái lọ đất là không chịu nằm yên. Đất đỏ dính vào lớp vải lót bên trong, chứ không phải bên ngoài. Muốn đất vào được trong túi, cái túi phải bị mở ra, bị lật ngửa, bị úp miệng xuống đất đỏ. Ở một chỗ nào đó trên cao nguyên. Chứ không phải dưới cái mương xám ở bến xe Quy Nhơn.

Bây giờ, ngồi bên giường bà Thắm, ông Thước sờ cái lọ trong túi áo ngực. Ba mươi sáu năm qua ông vẫn nghĩ câu hỏi ấy không bao giờ có lời đáp. Tài xế Tư Cang đã chết năm 2012. Nhưng còn một người nữa đã đứng trên chiếc xe đò ấy.

Thằng lơ xe.

— Hết chương 1 —