Hũ mắm mở nắp

Chương 3: Hũ mắm mở nắp

– Chị Chín, – Tư Bầu nói, giọng khàn đặc. – Chị ngồi xuống đi.

Tui hổng ngồi. Tui cầm cái tô, tay run.

– Đêm đó ông Hai ăn canh với chú.

– Dạ.

– Rồi ổng chết.

Tư Bầu ngồi dậy, kéo mền quấn quanh vai. Ổng nói chậm, từng câu một, như người lặn lâu lên thở.

– Ông Hai kêu tui ra cù lao ăn canh, nói có chuyện. Chuyện bán bang. Ổng nói ổng đã gật với ông Lạc, mai ký. Ổng nói bang mình nợ ba trăm lạng. Năm nay lúa rớt nữa thì ghe nào cũng phải bán từng chiếc. Bán lẻ thì người ta ép giá, bán chung còn được giá. Ổng muốn tui đứng ra nói với cả bang. Ổng nói, ổng nói thì hổng ai nghe, tui nói thì người ta nghe.

Ổng nhìn xuống hai bàn tay trầy.

– Tui hổng chịu. Tui nói, bán thì mấy ông già bà cả trên ghe đi đâu? Vựa lúa người ta mướn trai tráng, hổng ai mướn bà Chín nấu cơm. Hai anh em cãi nhau tới khuya. Ổng uống rượu. Rồi ổng đứng dậy trên mũi xuồng, nói tui hổng hiểu, chỉ tay ra sông nói cái bang này sắp chìm như chiếc xuồng thủng. Nước lớn. Xuồng chòng chành. Ổng trợt chân.

Ổng ngưng một hồi lâu.

– Tui nhảy xuống liền. Nước xoáy kéo ổng vô rặng bần. Tui lặn ba lần, bốn lần, tới lần thứ năm thì tui mò được tay ổng. Kéo hổng ra. Áo ổng mắc trong rễ. Tui lặn tới gần sáng. Rồi tui hổng còn sức nữa.

– Sao chú hổng nói? – Tui hỏi. Giọng tui nghẹn.

– Nói gì chị Chín? Nói tui ngồi ăn canh cãi với ổng rồi ổng chết? Út Thiệt nó giết tui liền. Mà cả bang cũng biết tui với ông Hai cãi nhau chuyện bán bang. Ai tin?

– Rồi chú lặn ở rặng bần là kiếm cái gì?

Tư Bầu nhìn tui. Mắt ổng đỏ.

– Kiếm cái lệnh bài. Tui nghĩ nó còn mắc trên cổ ổng lúc tui kéo hổng ra, đứt dây, rớt ở đó. Tui muốn lấy nó lên. – Ổng ngưng một chút. – Lấy lên rồi tui quăng ra giữa sông cái. Ở đó sâu ba chục sải, hổng ai lặn tới. Hổng có lệnh bài thì các trưởng ghe họp. Họp thì Út Thiệt hổng làm chủ được, mà tui cũng hổng làm. Út Thiệt mà làm chủ là nó bán bang liền.

– Nó nói với tui nó hổng muốn bán. Nó nói nó cãi với cha nó.

Tư Bầu bật cười, cái cười mệt mỏi.

– Nó cãi vì cha nó bán rẻ. Ông Lạc trả ba trăm lạng. Út Thiệt đòi năm trăm, chia riêng cho nó hai trăm. Chị hỏi ông Lạc thì biết.

Tui ngồi xuống sạp ghe. Cái tô mẻ trong tay tui nặng như cục đá.

Sáng ngày thứ ba, cả bang tụ ở miếu Bà. Hạn chót là giờ Ngọ. Các trưởng ghe ngồi chiếu giữa sân miếu, mấy trăm người đứng chung quanh, đứng tràn ra tới mé sông. Tui ôm cái hũ mắm cá linh đứng sau cùng, hũ nặng muốn rụng tay.

Gần trưa, Út Thiệt từ dưới sông trồi lên ngay bến miếu, giơ cao một tay.

Trong tay nó là một con cá ngát gỗ sao, xỏ sợi dây đứt.

Cả đám người la ó rần rần. Mấy trưởng ghe đứng dậy. Út Thiệt lội lên bờ, nước chảy ròng ròng, đi thẳng tới giữa chiếu, đặt cái lệnh bài xuống trước mặt ông trưởng ghe già.

– Nước chọn rồi, – nó nói. – Tui lặn được ở khúc vàm, ngay chỗ ba tui rớt.

Tư Bầu đứng trong đám đông, mặt trắng bệch. Ổng nhìn tui. Tui nhìn cái lệnh bài trên chiếu.

Giống. Giống lắm. Gỗ sao màu nâu sậm, con cá ngát quẫy đuôi. Mà nó mới. Đường khắc sắc cạnh, hổng có cái bóng lên nước của ba chục năm đeo trên ngực một người.

Tui ôm cái hũ mắm đi ra giữa sân. Mấy trăm con mắt quay lại nhìn một bà già lưng còng ôm hũ mắm. Có đứa cười.

Tui đặt hũ xuống chiếu, cạy lớp tro trét nắp, mở ra. Mùi mắm cá linh xộc lên, mấy ông trưởng ghe ngồi gần nhăn mặt. Tui thọc tay xuống đáy hũ, mò, kéo lên một gói lá chuối ba lớp, mắm ướt nhẹp. Tui gỡ từng lớp lá.

Con cá ngát gỗ sao thứ hai nằm trong tay tui. Đen bóng như sừng, cạnh mòn tròn, cái vây lưng sứt một miếng nhỏ mà cả bang ai cũng biết, vì năm lụt Thìn ông Hai lấy nó chặn dầm đỡ một cú sào.

Sân miếu im phăng phắc. Chỉ có tiếng nước chảy.

– Đêm mười bốn, trước khi chết, ông Hai đưa cái này cho tui cất, – tui nói. Giọng tui run mà tui ráng nói lớn. – Đêm đó nó hổng có trên cổ ổng. Nước hổng chọn ai hết.

Ông trưởng ghe già cầm hai cái lệnh bài lên, mỗi tay một cái. Ổng nhìn cái này, nhìn cái kia, rồi ngước lên nhìn Út Thiệt.

Út Thiệt hổng nói gì. Mặt nó đỏ rồi tái. Nó lùi một bước, rồi thêm một bước, rồi quay lưng chạy ra phía bến. Mấy thằng trai trong bang định đuổi theo. Tui kêu tụi nó đứng lại. Nó là con ông Hai. Để nó đi.

Rồi tui quay qua Tư Bầu.

– Chú Tư. Ông Hai dặn tui đưa cái này cho đứa nào hổng giành nó. Ba ngày nay, chú lặn để quăng nó đi. Chú là người hổng giành nó nhứt.

Tư Bầu đứng sững. Rồi ổng bước ra giữa sân, quỳ xuống trước chiếu các trưởng ghe, và kể lại hết đêm mười bốn, từ tô canh chua tới lần lặn thứ năm. Ổng kể chuyện ông Lạc. Ổng kể chuyện bang nợ ba trăm lạng. Ổng hổng giấu chuyện nào.

Kể xong, ổng nói:

– Tui hổng nhận lệnh bài. Tui để ông Hai chết trước mặt tui. Các ông bầu người khác.

Các trưởng ghe ngồi bàn với nhau tới xế chiều. Cuối cùng, ông trưởng ghe già cầm con cá ngát gỗ sao mòn bóng, đứng dậy, đi ra phía mé sông, nơi thằng Năm Mía đang ngồi dưới xuồng chờ chở mấy bà già về.

Ổng đưa cái lệnh bài cho Năm Mía.

Thằng nhỏ ngơ ngác, hai tay chùi vô quần, hổng dám cầm.

– Bang mình nợ ba trăm lạng, – ông già nói. – Tư Bầu biết nợ ai, biết đòi ai, biết nói chuyện với vựa lúa. Mày thì biết chở người. Từ nay Tư Bầu lo sổ sách, mày cầm lệnh. Ghe nào chìm thì mày chèo tới trước.

Năm Mía cầm lấy con cá ngát gỗ, đưa lên mũi ngửi, nhăn mặt.

– Mắm của bà Chín, – nó nói. – Ngửi là đói bụng liền.

Cả sân miếu cười rộ, cái cười đầu tiên sau ba ngày.

Tối đó, tui rửa cái tô sành mẻ miệng, lau khô, cất lên kệ. Rồi tui nấu một nồi canh chua bông điên điển với cá linh, múc ra hai tô. Một tô để lên bàn thờ ông Hai trên ghe bếp. Một tô tui chèo xuồng đem qua rặng dừa nước cho Tư Bầu, người đang ngồi một mình ở mũi ghe, hút thuốc rê, nhìn ra cái khúc vàm nước xoáy.

— Hết —