Cái tô mẻ miệng

Chương 1: Cái tô mẻ miệng

Cái lệnh bài của bang Vàm Xoáy nằm trong hũ mắm cá linh của tui ba ngày rồi, mà cả bang vẫn đang lặn dưới sông kiếm nó.

Tui ngồi trên chiếc ghe bếp, nhìn tụi nó lặn. Nước tháng Chín đỏ quạch phù sa, chảy xiết, mặt sông trôi lục bình từng bè. Út Thiệt lặn chỗ này, ngóc đầu lên, chửi thề, lặn chỗ khác. Tư Bầu lặn chỗ rặng bần, lặn hoài một chỗ. Mấy đứa nhỏ khác lặn cho có, lặn xong leo lên ghe ngồi run cầm cập. Còn thằng Năm Mía thì hổng lặn, nó đi chèo xuồng chở mấy bà già trong bang qua cù lao cúng cơm cho ông Hai.

Tui tên Chín. Tui nấu cơm cho bang Vàm Xoáy ba mươi mốt năm, từ hồi ông Hai Tràm còn là thằng chèo ghe mười tám tuổi. Người ta kêu tui là bà Chín Mắm, vì mùa nước nổi năm nào tui cũng làm mắm cá linh, chục hũ, cả bang ăn tới Tết.

Ông Hai chết đêm mười bốn, đêm nước lớn nhứt năm. Sáng mười lăm người ta thấy ổng mắc trong rặng bần gần miếu Bà, áo còn nguyên, mặt bình thường như người ngủ. Lệnh bài thì hổng thấy đâu. Cái lệnh bài bằng gỗ sao, lớn cỡ bàn tay, khắc hình con cá ngát quẫy đuôi, có lỗ xỏ dây đeo cổ. Ông Hai đeo nó ba chục năm, tắm cũng đeo, ngủ cũng đeo.

Bang Vàm Xoáy có một cái lệ từ đời ông tổ: bang chủ chết dưới nước mà lệnh bài theo xuống nước, thì để nước chọn. Ai lặn lên được lệnh bài, người đó làm chủ. Ba ngày. Hết ba ngày hổng ai tìm ra thì các trưởng ghe họp lại bầu.

Ba trăm chiếc ghe chở lúa, chở muối, chở cá khô từ vàm Nước Xoáy lên tới chợ phủ. Ba trăm gia đình ăn ở trên ghe. Ai làm chủ cái lệnh bài đó là làm chủ mấy cái miệng ăn đó.

Cho nên tụi nó lặn.

Còn tui thì biết lệnh bài ở đâu, vì chính tay ông Hai đưa cho tui.

Đêm mười bốn, chạng vạng, ông Hai chèo xuồng tới ghe bếp. Ổng hổng lên, ngồi dưới xuồng, kêu tui nấu giùm nồi canh chua bông điên điển với cá linh, múc ra hai tô. Tui hỏi ăn với ai. Ổng nói có khách. Tui múc ra hai tô, một tô là cái tô sành lớn nhứt của tui, mẻ miệng một miếng hình trăng khuyết. Đậy lá chuối lên cả hai.

Lúc tui đưa tô xuống, ổng nắm tay tui, nhét vô một gói lá chuối nhỏ buộc dây lác.

– Chị Chín, cất giùm tui. – Ổng nói nhỏ. – Có bề gì thì chị đưa cái này cho đứa nào hổng giành nó.

– Cái gì mà giành?

Ổng hổng trả lời. Ổng đặt hai tô canh xuống lòng xuồng, chèo đi về hướng cù lao. Trời tối mau. Tui đứng nhìn theo cái đèn bão treo đầu xuồng ổng, nó chao chao trên mặt nước, nhỏ dần, rồi khuất sau rặng bần.

Tui mở gói lá chuối ra coi. Con cá ngát gỗ sao nằm trong lòng bàn tay tui, còn ấm hơi người.

Tui hổng biết cất ở đâu cho chắc. Trên ghe bếp ai cũng ra vô. Rốt cuộc tui gói lại ba lớp lá chuối, nhận sâu xuống đáy cái hũ mắm cá linh làm từ tháng Bảy, lấp cá lên, đậy nắp, trét tro. Hũ mắm chưa tới ngày ăn, hổng ai rớ tới.

Sáng mười lăm thì người ta kéo ông Hai lên.

Tui ngồi trên ghe bếp mà tay chân run hết trơn. Tui nghĩ tới tô canh hai phần. Tui nghĩ tới câu "có bề gì". Ổng biết. Ổng biết đêm đó có chuyện.

Trưa mười lăm, các trưởng ghe họp ở miếu Bà. Út Thiệt, con trai một của ông Hai, hai mươi lăm tuổi, đứng ra giữa, ngực trần, nói bang chủ phải là người nhà họ Trần. Nó vạm vỡ, lặn giỏi, đánh sào giỏi, mà tánh nóng như lửa rơm. Năm ngoái nó đánh gãy tay một thằng chèo ghe chỉ vì thằng đó chèo trật nhịp. Ông Hai la nó trước mặt cả bang, hai cha con hổng nói chuyện với nhau gần một năm.

Tư Bầu, phó bang, bốn mươi lăm tuổi, đứng sau. Ổng ít nói, theo ông Hai từ nhỏ, ai trong bang có chuyện cũng tìm ổng. Có người nói ông Hai thương Tư Bầu hơn thương con.

Họ cãi nhau một hồi, rồi ông trưởng ghe già nhứt đứng dậy đọc lệ. Để nước chọn. Ba ngày.

Út Thiệt nhảy xuống sông ngay lúc đó, đầu tiên.

Tư Bầu đứng nhìn theo một chút, rồi cởi áo, đi ra phía rặng bần.

Tui đứng trong đám người, nghe một ông chèo ghe nói nhỏ với vợ: kỳ ha, ai cũng nói ông Hai rớt xuống ngay khúc vàm, nước xoáy cuốn ổng vô rặng bần. Lệnh bài nặng, phải chìm ở khúc vàm chớ. Sao Tư Bầu lại đi lặn ở rặng bần?

Tui nghe vậy mà nổi da gà.

Tối hôm đó, tui đi rửa chén, đếm lại chén bát. Cái tô sành mẻ miệng hổng có. Ông Hai bưng đi rồi hổng đem về. Người ta kéo xác ổng lên, trên xuồng ổng chỉ còn cái đèn bão tắt ngóm và cây dầm. Hổng có tô.

Tô canh hai phần. Một phần của ông Hai. Phần kia của ai?

— Hết chương 1 —