Lá dong nghiêng về một phía

Chương 1: Lá dong nghiêng về một phía

– Mẹ ơi, lá dong của con nó cứ nghiêng hết về một phía, mẹ coi nè.

Kha Thị Mận xoay ống kính về phía giá trồng. Mười hai chậu dong xếp thành hai tầng trong khoang Vườn, mỗi chậu là một khối đất nền bọc túi lưới, rễ trắng lòi ra đầu túi. Lá dong mọc ra đủ hướng, vì ở độ cao bốn trăm mười cây số, cây không biết đâu là trên đâu là dưới. Vậy mà cả chục lá dong to bằng bàn tay đều chĩa mũi về góc trái của khoang, nghiêng nghiêng như một đàn cá bơi ngược dòng.

Trên màn hình, mẹ cô đang ngồi bệt giữa sân gạch ở quê, bên cạnh là chồng lá dong cao ngang gối, cái khuôn gỗ, rổ gạo nếp ngâm, rổ đỗ xanh đã đồ. Bà Thoảng đeo kính lão, nheo mắt nhìn.

– Thì nó tìm nắng chứ còn gì. Cái đèn của mày để bên đó hả?

– Đèn chiếu đều mà mẹ. Con chỉnh rồi.

– Cây nó biết hơn mày – bà Thoảng nói, tay vẫn không ngừng lau lá. – Mày đi lên tận trời rồi mà còn đi cãi với cái lá dong.

Mận bật cười. Bà Thoảng sáu mươi tám tuổi, cả đời chưa đi máy bay, chưa ra khỏi vùng ven biển Giao Hà quá ba lần. Vậy mà mỗi lần cô gọi về, bà lại nói chuyện như thể con gái mình đang ở trên tỉnh, cách có mấy chục cây số. Có lẽ đó là cách bà chịu được chuyện con gái mình ở trên đầu, vòng quanh trái đất mười lăm lần mỗi ngày.

Năm 2052, trạm quỹ đạo Đồng Hành có sáu người thường trực, đến từ năm nước. Mận là người thứ hai của nước Nam Hải từng lên trạm, và là người đầu tiên mang theo hạt giống lá dong. Ý tưởng là của cô: gói bánh chưng trên quỹ đạo vào đêm giao thừa, gọi về cho cả nước xem. Ban điều hành ở mặt đất thích lắm, gọi đó là thí nghiệm văn hóa. Còn Mận thì chỉ muốn được ăn một miếng bánh chưng có mùi lá dong thật. Dù gạo nếp phải hấp trong túi chân không, dù đỗ xanh là đỗ khô đóng hộp, dù thịt mỡ chỉ là mấy miếng thịt hộp mặn chát.

Hạt giống lá dong là của mẹ. Bà lấy từ bụi dong sau bếp, phơi khô, gói trong tờ giấy báo, gửi lên tận trung tâm huấn luyện ở Đồi Lau. Cô phải xin phép ba tầng mới được mang lên.

Hôm bà lên Đồi Lau đưa gói hạt, cũng là lần đầu tiên bà Thoảng đi xe khách một mình ra thủ đô. Bà mặc cái áo khoác len màu mận chín mà Mận mua cho từ ba năm trước, chưa mặc lần nào. Bà đứng ở cổng trung tâm huấn luyện, nhìn mấy tòa nhà kính cao vút, nhìn mấy người mặc đồng phục xanh đi qua đi lại. Rồi bà dúi gói giấy báo vào tay con gái như dúi một món đồ ăn vụng.

– Hạt này của bụi dong sau bếp. Mười mấy năm rồi nó không chết, mày đem lên đó chắc nó cũng không chết.

– Mẹ ơi, trên đó không có đất, cây trồng trong túi lưới mẹ ạ.

– Thì nó cũng là cây. Cây nào chẳng biết tìm đường mà sống.

Mận ôm mẹ. Bà Thoảng người nhỏ, đứng tới vai con gái, tóc có mùi dầu dừa. Bà vỗ vỗ lưng cô hai cái, như hồi cô còn bé bị ngã, rồi đẩy ra.

– Thôi vào đi, người ta nhìn kìa. Lên đó nhớ ăn cho đủ.

– Tối nay mấy giờ mày gọi? – Trên màn hình, bà Thoảng hỏi, tay vẫn lau lá.

– Mười hai giờ đêm mẹ ơi. Đúng giao thừa. Cả xã sẽ xem ở nhà văn hóa, ông trưởng thôn nói với con rồi.

– Ừ, thế mày nhớ gói cho vuông. Lá ngoài cùng thì mặt xanh quay ra ngoài, cho người ta nhìn vào thấy cái đẹp. Gói méo là xấu mặt cả làng.

Đường truyền bắt đầu rè. Trạm sắp vào vùng tối liên lạc, hai mươi phút không bắt được vệ tinh chuyển tiếp. Mận vẫy tay chào. Mẹ cô giơ một lá dong lên vẫy lại, mặt xanh của lá quay về phía ống kính. Màn hình đứng hình ở đó, một bà cụ tóc bạc giơ chiếc lá như giơ một lá cờ, rồi tắt.

Mận lơ lửng thêm một lúc trong khoang Vườn, nhìn mấy lá dong chĩa về góc trái. Cô đưa tay vuốt một lá. Lá mát lạnh, dày, gân nổi lên dưới ngón tay. Cô nghĩ mẹ nói đúng. Cây biết hơn mình. Cô sẽ chỉnh lại đèn sau.

Cô không chỉnh lại đèn. Ngày hôm ấy có quá nhiều việc. Kiểm tra máy lọc nước, nạp mẫu thí nghiệm vào tủ lạnh, tập hai tiếng trên máy chạy cho xương khỏi xốp, và chuẩn bị đồ gói bánh. Mateus, anh kỹ sư đến từ một xứ nóng bên kia đại dương, giúp cô cắt sẵn mười hai sợi lạt bằng dây nhựa y tế, vì lạt tre không qua được khâu kiểm tra an toàn. Chỉ huy trạm là Hollis, một phụ nữ xứ tuyết phương bắc, tóc cắt ngắn, ít cười, đi ngang qua nhìn mớ đồ, nhíu mày nhưng không nói gì.

– Sao phải là lá này? – Mateus hỏi, cầm một lá dong lên soi dưới đèn. – Ở nước tôi người ta gói bánh bằng lá chuối.

– Lá chuối thì mềm, dễ rách – Mận nói. – Lá dong dai hơn, mặt lá có lớp sáp, nước không thấm qua được. Luộc mười tiếng, nước sôi sùng sục, mà gạo bên trong vẫn khô, vẫn xanh. Mẹ tôi bảo lá dong ôm cái gì là ôm chặt cái đó.

Mateus gật gù, đưa chiếc lá lên mũi ngửi.

– Nó có mùi gì đâu.

– Phải luộc lên mới có mùi – Mận nói. – Mùi đó thì anh không quên được đâu.

Yuki, cô nhà vật lý trẻ nhất trạm, bay qua hỏi xin một chiếc lá để kẹp vào sổ làm kỷ niệm. Ravi đòi học buộc lạt. Chỉ trong nửa tiếng, khoang Vườn chật kín người, ai cũng cầm một chiếc lá dong lật qua lật lại, cãi nhau xem mặt nào là mặt phải. Mận nhìn họ, thấy trong lòng ấm lên như đang ngồi ở sân nhà, giữa những người hàng xóm đến góp tay gói bánh chiều hai mươi chín.

Hai giờ chiều theo giờ trạm, tức chín giờ tối ở quê, còn ba tiếng nữa là giao thừa, chuông báo động vang lên.

Không phải tiếng còi chói tai như trong phim. Chuông trên trạm kêu ba tiếng trầm, đều, lặp đi lặp lại, cái âm thanh mà cả sáu người được dạy để nghe thấy ngay cả trong giấc ngủ. Đèn vàng nhấp nháy ở mọi khoang. Giọng máy chủ trạm đọc bằng ngôn ngữ chung của trạm, chậm rãi:

– Cảnh báo. Áp suất toàn trạm giảm. Tốc độ giảm vượt ngưỡng. Mọi thành viên tập trung tại khoang chỉ huy.

Mận đang cầm trên tay chiếc lá dong đầu tiên, định lau để gói thử. Cô nhét chiếc lá vào túi đùi bộ đồ bay rồi lao về phía khoang chỉ huy.

Ở quê, cùng lúc ấy, nồi bánh chưng đầu tiên của bà Thoảng vừa sôi lăn tăn.

— Hết chương 1 —