Đèn còn dầu thì ông còn đứng

Chương 3: Đèn còn dầu thì ông còn đứng

Ông không nhớ mình đã nằm xuống bao giờ. Ông chỉ nhớ cái võng bố và cái tay trái tê rần.

Ông ngồi thụp xuống bậc cầu thang sắt, nghe con Hạnh lật lại mấy trang coi con nhỏ đọc tới đâu, đọc lướt qua cái đoạn ông Cai Đèn kể chuyện xe ngập nước, cái đoạn không có trong sách mà giờ đã nằm trong sách. Rồi nó ngừng lại. Ông nghe nó cười một tiếng, cái tiếng cười lẫn tiếng mũi.

– Ủa, ba. Cuốn này sao có chuyện xe ngập nước năm hai ngàn mốt? Giống y chuyện ba kể hoài.

Rồi nó im. Một hồi lâu. Biển đứng yên. Rồi nó đọc tiếp, nhưng giọng khác đi, chậm hơn, như người vừa thấy một cái gì đó mà chưa dám tin.

Ông Giỏi ngồi đó ráp mọi thứ lại như ráp một cái bộ chế hòa khí. Cái tay trái tê từ chiều. Cái võng. Ông không dậy nữa. Ở ngoài kia, ở cái thế giới có mùi nhớt và bến Ninh Kiều, chắc ông đang nằm trên một cái giường sắt sơn trắng, tay trái không nhúc nhích. Con Hạnh ngồi bên. Bé Su ngồi bên, đọc truyện cho ông nghe, vì chắc có ai đó đã nói với nó rằng ông nghe được.

Con nhỏ ghét đọc. Con nhỏ lớp hai mà đánh vần còn vấp. Vậy mà nó ngồi đọc tới ngủ gục.

Ông Giỏi đứng dậy, chống tay phải lên lan can sắt. Ông nhìn ra biển. Cánh buồm xám đã lớn bằng cái nón lá.

Đêm thứ ba đến đúng như sách. Trăng non, gió nồm, sóng vỗ ghềnh đá như ai đánh trống chầu. Chiếc tàu của Râu Xám thả neo ngoài rạn. Ba chiếc xuồng đổ bộ, đèn đuốc lập lòe. Ông Giỏi đứng trên buồng đèn, bên cạnh là Cu Đen ôm bó đuốc tẩm dầu, bé Ngọc Trai cầm cái chiêng đồng mượn dưới bếp.

Trong sách, đoạn này ông Cai Đèn cầm cây sào chặn ở chân cầu thang, một mình đánh lui bọn cướp, bị một nhát dao vào sườn, và khi bọn cướp rút đi thì ông không đứng dậy nữa. Ông đã đọc trước đoạn đó. Lúc lá bàng che trời đêm qua, chữ của trang một trăm mười tám hiện lờ mờ trên mặt biển đứng yên, như bóng chữ in ngược qua tờ giấy mỏng. Ông đứng trên ban công đọc nó từng chữ, như đọc bản án của chính mình.

Bây giờ ông không xuống chân cầu thang.

– Gõ đi con! – ông nói.

Bé Ngọc Trai gõ chiêng. Một tiếng, hai tiếng, ba tiếng, dồn dập. Dưới bãi cát, bọn cướp khựng lại, ngước lên. Ông Giỏi xoay cái chụp kính bằng tay phải, nghiến răng, cho Cu Đen châm bấc. Ngọn đèn hải đăng chiếu thẳng xuống bãi cát, không phải ra biển. Ba chục thằng cướp biển đứng giữa một vệt sáng trắng như ban ngày, đưa tay che mắt, la ó om sòm.

Ngoài kia, cái giọng đọc của con Hạnh nhanh hẳn lên. Rồi một giọng khác chen vô, giọng con nít mới ngủ dậy, khàn khàn:

– Má, má! Tới đâu rồi? Con đọc! Con đọc!

Và giọng đánh vần trở lại, vấp, vội, cao vút. Gió đảo Mù U thổi mạnh lên như có ai mở toang cửa.

Bọn cướp xông tới. Thằng đầu tiên đạp lên vỏ hàu nạo nhuyễn Cu Đen rải từ chiều, trượt té chổng gọng, thằng thứ hai vấp luôn thằng thứ nhất. Cu Đen ném bó đuốc xuống vũng dầu đổ sẵn trước cửa, một bức tường lửa dựng lên trên cát ướt, không lan đi đâu, chỉ chắn đường.

Râu Xám không ngu. Gã dẫn năm thằng vòng ra sau, leo ghềnh đá lên cửa hậu. Trong sách gã cũng làm vậy, chỉ có điều trong sách ông Cai Đèn đợi gã ở chân cầu thang.

Lần này ông đợi gã ở tầng thứ chín.

Chín tầng cầu thang xoắn ốc. Râu Xám leo tới cửa buồng đèn thì thở như bễ lò rèn, và gặp ông Giỏi đứng đó, cây sào trong tay phải, sau lưng là ngọn đèn hải đăng chói lòa.

– Lão già, đưa nửa tấm bản đồ đây! – Râu Xám gầm lên.

– Mày leo lên tới đây mà còn hơi la hả? – ông Giỏi nói.

Ở ngoài kia, bé Su cười sặc sụa, cười tới không đọc được chữ kế tiếp. Biển rung rinh.

Râu Xám rút dao. Ông Giỏi sống sáu mươi hai năm chưa đánh lộn với ai, ông không định bắt đầu ở tuổi này. Ông chỉ nghiêng người qua một bên, đưa cây sào móc vô cái quai chụp kính, giật mạnh.

Cái chụp kính to hơn cái lu xoay một vòng. Luồng sáng quét ngang qua mặt Râu Xám ở khoảng cách một sải tay. Gã hét lên, buông dao, ôm mặt lùi lại, và gót chân gã hụt bậc thang trên cùng.

Gã không té xuống chín tầng. Ông Giỏi đã tính trước chuyện đó. Ông đã buộc tấm lưới đánh cá cũ căng ngang lòng cầu thang ở tầng tám, cái lưới mà bé Ngọc Trai ngồi vá suốt chiều hôm qua. Râu Xám rơi xuống lưới, lùng nhùng như con cá mú mắc câu, chửi tục om sòm.

Nhưng cái giật mạnh vừa rồi cũng làm ông Giỏi mất thăng bằng. Cái tay trái không giữ được lan can. Ông té ngửa ra sau, đầu đập vô chân đế ngọn đèn. Ông nằm đó, nhìn lên trần buồng đèn tròn, nghe mọi thứ quay cuồng.

Và ông thấy chữ.

Trên mặt kính của chụp đèn, lờ mờ, những dòng chữ của trang một trăm mười tám hiện ra, in ngược. Ông đọc được câu đó, cái câu đã được viết từ năm mươi mấy năm trước: “Ông Cai Đèn nằm xuống, và ông không đứng dậy nữa.”

Ở ngoài kia, bé Su đã đánh vần tới chữ “nằm xuống”. Ông nghe nó ngừng lại. Ông nghe nó nín thở.

Ông Giỏi nằm đó và nghĩ tới bé Su. Nếu ông Cai Đèn không đứng dậy, con nhỏ sẽ gấp sách lại, và có thể nó sẽ không bao giờ thích đọc sách nữa. Còn ông, ở ngoài kia, trên cái giường sắt sơn trắng, sẽ ra sao, ông không biết.

Ông lăn qua một bên. Cái tay trái nằm im như khúc cây. Ông chống tay phải, co một chân lên, bám vô chân đế ngọn đèn bằng gang nóng hổi, và kéo mình lên. Từng chút một, như kéo một chiếc xe ba gác đầy sắt vụn lên dốc cầu Cái Răng.

Ông đứng dậy.

Bên ngoài, trong cái thế giới có mùi nhớt, giọng bé Su vang lên, không đánh vần nữa, mà là la:

– Má ơi! Ông Cai Đèn đứng dậy rồi! Trong sách đâu có vậy! Hôm qua con coi lén thấy ổng chết mà!

– Con coi lén hả? – con Hạnh hỏi, giọng nghèn nghẹn.

– Có chút xíu à. Má coi nè, ổng nói nè. Má đọc đi, chữ này dài quá.

Và giọng con Hạnh đọc chậm rãi một câu mà ông Giỏi đang nói, cùng một lúc, trên đỉnh ngọn hải đăng đảo Mù U, nhìn xuống bãi cát nơi bọn cướp đang lục tục khiêng thằng cầm đầu ra xuồng:

– Đèn còn dầu thì ông còn đứng đây.

Ông Giỏi mở mắt ra trong mùi cồn sát trùng, trên cái giường sắt, đúng như ông đoán. Tay phải ông đang nắm một vật gì khô, giòn, cong cong. Ông không quay đầu được, nhưng ông biết đó là gì.

Bé Su ngồi trên cái ghế nhựa bên cạnh, cuốn sách mở trên đùi, hai mắt tròn xoe nhìn cái bàn tay trái của ông. Ngón trỏ bên trái, cái ngón đã nằm im từ chiều hôm nọ, vừa nhích lên một chút, chạm vô mép trang chín mươi.

Con nhỏ không la nữa. Nó rút cái lá bàng khỏi tay phải ông, đặt nhẹ vô trang một trăm mười tám, gấp sách lại, và nói nhỏ xíu:

– Mai con đọc tiếp. Ông không được đọc lén nghe chưa.

— Hết —