Con hải âu đứng yên giữa trời

Chương 1: Con hải âu đứng yên giữa trời

– Ông Nội kẹp cái lá này vô, mai đọc tiếp. Không được đọc lén một mình nghe chưa!

Bé Su bảy tuổi, răng cửa sún hai cái, giơ cái lá bàng đỏ au lên sát mặt ông Giỏi như giơ tờ giấy khen. Cái lá nhặt dưới gốc bàng trước tiệm sửa xe, to bằng bàn tay người lớn, cuống còn ướt. Ông Giỏi cầm lấy, đặt vô giữa trang chín mươi của cuốn Hải đăng đảo Mù U, gấp sách lại, vỗ lên bìa hai cái.

Cuốn sách mua ở sạp sách cũ, giá mười hai ngàn, giấy vàng như lá chuối khô. Hồi nhỏ ông Giỏi mượn nó của thằng bạn xóm Cồn Khương, đọc tới chương năm thì bị đòi lại. Năm mươi mốt năm sau ông mới đọc tiếp, mà đọc cho cháu nghe chớ không phải cho mình.

– Ông Cai Đèn có chết không ông? – Su hỏi.

– Ông hổng biết. Hồi đó ông chưa đọc tới.

– Ông đọc lén coi trước đi rồi nói con nghe.

– Mới nói không được đọc lén mà.

Con nhỏ cười khanh khách, chạy ra sau nhà. Ông Giỏi ngả lưng xuống cái võng bố treo giữa hai cột tiệm, nghe ngoài bến tiếng ghe máy chạy về chợ nổi, nghe mùi nhớt cũ với mùi bánh tầm bì của bà bán dạo đầu hẻm. Cái tay trái của ông hồi chiều tê rần rần, ông tưởng tại ngồi vá ruột xe lâu quá. Ông nhắm mắt.

Ông mở mắt ra trong mùi dầu hỏa.

Không phải mùi nhớt xe. Là mùi dầu hỏa đốt lâu năm, ngấm vô gỗ, vô vách, vô cả cái mền đắp trên người. Trên đầu ông là một trần nhà tròn quét vôi trắng đã ngả vàng. Bên cạnh có một cầu thang sắt xoắn ốc chạy lên cao, gió thổi qua khe cửa hú lên từng chặp như ai thổi chai.

Ông Giỏi ngồi dậy. Hai đầu gối kêu rắc rắc. Cái tay trái vẫn tê, nặng như ai buộc bao cát vô cổ tay. Ông nhìn xuống: hai bàn tay này không phải tay ông. Tay ông đen nhớt, móng cáu dầu. Tay này khô và nứt, vết chai nằm ở chỗ khác, ở chỗ người ta nắm sợi dây kéo chớ không phải chỗ người ta cầm cây vặn ốc.

Trên vách treo một tấm gương nhỏ bằng bàn tay. Ông Giỏi nhìn vô. Một ông già râu bạc lởm chởm, mắt một mí, chân mày rậm như hai con sâu róm, đang nhìn lại ông.

Ông biết cái mặt này. Ông đã thấy nó trong hình vẽ ở trang tám mươi bảy, ngay trên dòng chữ: “Ông Cai Đèn sống một mình trên đảo Mù U đã ba mươi năm, chưa bao giờ để ngọn đèn tắt một đêm nào.”

Ông Giỏi ngồi im một hồi lâu. Rồi ông làm như gặp chiếc xe lạ không chịu nổ máy: đi một vòng, coi cho hết.

Ngọn hải đăng cao chín tầng. Tầng dưới là chỗ ở, có bếp củi, có lu nước. Tầng trên cùng là buồng đèn, một cái chụp kính lớn hơn cái lu, mài thành từng gợn như vảy cá, ở giữa là bấc đèn to bằng cổ tay.

Ông bước ra ban công. Biển trải ra bốn phía, xanh tới mức đau mắt. Một bầy hải âu đang chao trên đầu sóng.

Rồi ông thấy một chuyện mà ông nhớ tới chết cũng không quên.

Con hải âu gần nhất đứng yên giữa trời. Không phải lượn, không phải đứng gió. Nó đứng yên như con hải âu trong hình vẽ, cánh xòe, mỏ há, một giọt nước rơi từ chân nó treo lơ lửng ngay dưới bụng. Dưới kia, ngọn sóng đang dựng lên cũng đứng sững, bọt trắng đông lại như đá vôi. Gió tắt. Tiếng hú qua khe cửa tắt. Cả biển im phăng phắc như ai bấm nút tạm dừng.

Ông Giỏi ngước lên. Trên trời, chỗ lẽ ra là mặt trời, có một cái bóng đỏ khổng lồ phủ ngang qua nửa vòm trời, gân lá chạy ra như những con sông, cuống lá chĩa xuống biển phía tây. Ánh sáng lọt qua nó đỏ au như ánh đèn trong buồng tối rửa ảnh.

Một cái lá bàng.

Ông đứng đó, tay trái tê rần, nhìn cái lá bàng của bé Su che nửa bầu trời đảo Mù U. Ông không biết đứng bao lâu, vì không có gì nhúc nhích để mà đếm.

Rồi từ xa lắm, như sấm rền ngoài cửa biển, có một tiếng nói vọng tới. Ông không nghe rõ chữ. Chỉ nghe được nhịp: chậm, vấp, ngừng, rồi lại vấp. Như có người đang đánh vần.

Cái lá bàng trên trời từ từ trôi đi. Con hải âu vỗ cánh. Giọt nước rơi xuống sóng. Gió hú trở lại qua khe cửa.

Và dưới chân đảo, ở cái bãi cát nhỏ duy nhất, một chiếc xuồng con vừa cập vô. Hai đứa nhỏ nhảy xuống: một thằng con trai đen nhẻm đội nón vải, một con gái tóc cột đuôi gà, tay ôm cái hộp thiếc. Cu Đen và bé Ngọc Trai. Đúng như trang chín mươi mốt.

Ông Giỏi nhìn ra chân trời. Ở đó, nhỏ như một cái móng tay, có một cánh buồm màu xám.

Trong sách, cánh buồm đó tới vô buổi tối ngày thứ ba. Ông nhớ rõ vì đó là câu cuối cùng ông đọc trước khi bé Su kẹp lá vô: “Ba ngày sau, cánh buồm xám của Râu Xám xuất hiện ở chân trời, và ông Cai Đèn biết thời của mình đã đến.”

Còn bây giờ là buổi sáng. Ngày thứ nhất.

— Hết chương 1 —