Cái ghe

Chương 2: Cái ghe

Bảy năm trước, Út Nhung bán khô trên một chiếc ghe tam bản ở chợ nổi Cái Răng.

Chiếc ghe là của má để lại, sơn xanh đã tróc, mũi ghe vẽ đôi mắt đỏ. Ba giờ sáng chị chèo ra chợ, cột ghe vào hàng ghe bán hàng tạp hóa, treo một cây sào tre trên đầu ghe, buộc lủng lẳng mấy con khô cá lóc để người ta biết ghe bán gì. Ở chợ nổi không ai rao, người ta treo hàng lên cây bẹo. Khách đi ghe du lịch ghé lại, mua vài con làm quà, chụp hình với chị, khen khô ngon, rồi đi.

Khô của chị làm theo cách má dạy. Cá lóc đồng mùa nước nổi, từ tháng Chín tới tháng Mười một, ghe cá từ An Giang chở xuống. Cá đồng thịt chắc, thớ dài, ít mỡ. Cắt đầu, xẻ bướm, bỏ ruột, rửa nước muối loãng cho sạch nhớt, ướp muối hột, đường, chút tiêu, không thêm gì khác. Phơi một nắng, từ sáng tới chừng hai giờ chiều, mặt ngoài khô se mà trong thịt còn mềm. Ngày nào trời âm u, chị không phơi, cá ướp xong bỏ ngăn đông chờ nắng.

Mỗi ngày chị bán được năm, bảy ký. Lời đủ ăn, đủ đóng tiền học cho đứa con gái.

Bà Hai Xiếu, chủ vựa khô lớn nhất chợ trên bờ, có lần ghé ghe chị, cầm một con khô lên ngửi, rồi bỏ xuống.

– Khô ghe thì muôn đời là khô ghe, con. Làm vầy ai mua nổi số lượng. Muốn bán lớn thì phải lấy cá nuôi, ướp sao cho dai, để được lâu.

Chị không cãi. Bà Hai nói đúng một phần. Cá đồng chỉ có ba tháng mỗi năm. Khô một nắng không để lâu được ngoài trời.

Năm thứ hai, đứa con gái chị đang học lớp mười một, quay cho chị một đoạn video bằng điện thoại: chị ngồi trên ghe lúc rạng sáng, tay xẻ cá, kể chuyện ướp muối, chuyện không phơi ngày âm u. Đoạn video có mấy chục nghìn lượt xem. Người ta hỏi gửi ra Hà Nội được không, gửi vô Sài Gòn được không.

Chị không biết gửi kiểu gì. Con gái chị biết.

Hai mẹ con gom tiền mua một cái máy hút chân không cũ, một cái tủ đông. Chị học cách đóng bịch từng con, dán nhãn, gửi xe lạnh. Lần đầu gửi ra Hà Nội, khô tới nơi bị chảy nước vì xe không đủ lạnh, khách chụp hình chửi. Chị gửi lại bịch khác, không lấy tiền, kèm một tờ giấy viết tay xin lỗi. Người khách đó sau này mua của chị bốn năm liền.

Năm thứ tư, chị bán chiếc ghe, thuê một miếng đất ven kênh ở phường Ba Láng, dựng giàn phơi, xây xưởng sơ chế lát gạch men, đăng ký hộ kinh doanh, làm hồ sơ xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Hồ sơ bị trả về hai lần vì nhà vệ sinh xây sát khu sơ chế, phải đập ra xây lại. Chị đập, xây lại.

Rồi chị làm một việc mà ai cũng cười. Mỗi bịch khô xuất xưởng, chị không dán nhãn in sẵn mã lô. Chị dán một tem trắng nhỏ, tự tay hoặc thằng Tâm viết bằng bút lông dầu: chữ N, ngày phơi, tháng phơi, rồi chữ M và số mẻ trong ngày. Ví dụ "N 14.10 M2" là mẻ thứ hai ngày mười bốn tháng Mười. Mỗi mẻ chị ghi một dòng vào cuốn sổ lớn: cá mua của ai, ghe nào, bao nhiêu ký, ướp lúc mấy giờ, nắng hay âm, đóng bao nhiêu bịch.

Bà Hai Xiếu nghe kể, cười rung cả người.

– Làm khô mà như làm kế toán. Chừng nào mày giàu thì kêu tao.

Năm thứ sáu, cơ sở của chị có mười hai người làm, mỗi mùa nước nổi làm ra hơn mười tấn khô. Ngoài mùa, chị chuyển sang làm khô cá sặc, khô cá lóc nuôi ghi rõ chữ "cá nuôi" trên nhãn, bán rẻ hơn ba chục phần trăm.

Bà Hai Xiếu thì đóng vựa, vì con trai bà đi Đài Loan, không ai theo nghề. Ngày bà dọn vựa, có một người bạn hàng cũ cùng chợ nổi với chị tới mua lại cái tủ đông và mấy cái giàn phơi cũ của bà. Người đó là Bảy Lành.

— Hết chương 2 —